Γερμανία – Μια ανησυχητική τάση που τείνει να λάβει διαστάσεις εκπαιδευτικής κρίσης αναδεικνύουν οι εκπρόσωποι των δασκάλων στη Γερμανία, με αφορμή την Ημέρα Χειρόγραφης Γραφής στις 23 Ιανουαρίου. Ο πρόεδρος του Γερμανικού Συνδέσμου Εκπαιδευτικών (Deutscher Lehrerverband), Stefan Düll, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι όλο και περισσότεροι μαθητές αδυνατούν να γράψουν σωστά και καθαρά με το χέρι, καθώς η ψηφιακή καθημερινότητα εκτοπίζει το στυλό και το χαρτί.
Σύμφωνα με τον Düll, η εικόνα στις σχολικές αίθουσες αλλάζει δραματικά. Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να σχηματίσουν ευανάγνωστους χαρακτήρες, ενώ η κλασική καλλιγραφική γραφή (Schreibschrift) αποτελεί για αρκετούς μαθητές άγνωστη έννοια. Η βασική αιτία, όπως εξηγεί ο πρόεδρος των εκπαιδευτικών, είναι η έλλειψη πρακτικής ανάγκης στον έξω κόσμο: «Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να μεταδώσουμε τη σημασία της καλής γραφής, επειδή απλούστατα δεν απαιτείται πλέον στον εξωσχολικό βίο».
Η κυριαρχία της οθόνης και η απώλεια δεξιοτήτων
Η καθημερινότητα των σύγχρονων μαθητών είναι αμιγώς ψηφιακή. Η πληκτρολόγηση σε κινητά τηλέφωνα και υπολογιστές έχει αντικαταστήσει τη χειρόγραφη σημείωση, ενώ η τεχνολογία προσφέρει πλέον ακόμα πιο εύκολες λύσεις. «Σήμερα πληκτρολογούμε παντού ή ακόμη και μιλάμε στον υπολογιστή μας και εκείνος γράφει για εμάς», περιγράφει ο Düll, υπογραμμίζοντας την ευκολία με την οποία οι νέοι παρακάμπτουν τη φυσική διαδικασία της γραφής.
Ωστόσο, αυτή η τεχνολογική άνεση έχει σοβαρό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των παιδιών. Ο Düll προειδοποιεί ότι όταν η χειρόγραφη γραφή δεν αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα, συμπαρασύρει στην πτώση και άλλες κρίσιμες ικανότητες, όπως η λεπτή κινητικότητα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αισθητικό, αλλά βαθιά μαθησιακό και νευρολογικό. «Η μάθηση προάγεται ουσιαστικά όταν καταγράφω κείμενα με το χέρι. Κάτι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν εργάζομαι με τα χέρια», τονίζει, συνδέοντας άμεσα τη γραφή με την πνευματική διαύγεια και την αφομοίωση της γνώσης.
Ένας κόσμος χωρίς γράμματα;
Η κοινωνική πρακτική της ανταλλαγής χειρόγραφων επιστολών έχει σχεδόν εκλείψει. Οι κάρτες και τα γράμματα προς τους παππούδες, που κάποτε αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της οικογενειακής επικοινωνίας, αποτελούν παρελθόν. Ακόμη και ο ίδιος ο Düll παραδέχεται ότι πιάνει στυλό μόνο σε πολύ συγκεκριμένες, φορτισμένες συναισθηματικά στιγμές, όπως για τη συγγραφή συλλυπητήριων καρτών ή ευχών γενεθλίων.
Ιδιαίτερα η συνεχής, ρέουσα γραφή (cursive) βρίσκεται σε υποχώρηση, με τα τυποποιημένα τυπογραφικά γράμματα να κερδίζουν έδαφος. Ο πρόεδρος των εκπαιδευτικών δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η χειρόγραφη γραφή να εξαφανιστεί πλήρως στο μέλλον, καθώς η λειτουργική της αναγκαιότητα φθίνει. Παρόλα αυτά, ο ίδιος υπερασπίζεται σθεναρά την εκπαιδευτική της αξία, προτείνοντας έναν δρόμο όπου τα παιδιά θα ξεκινούν υποχρεωτικά με το γράψιμο στο χέρι για να χτίσουν τις βάσεις, πριν μεταβούν σταδιακά στην πληκτρολόγηση.
