Βαυαρία – Χρηματοδότηση ύψους 13,59 δισεκατομμυρίων ευρώ προβλέπει το κρατίδιο για τους δήμους και τις περιφερειακές αρχές το 2027, ποσό αυξημένο κατά περισσότερα από 750 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με το 2026. Παρά τη συμφωνία με την κυβέρνηση του κρατιδίου, οι εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης προειδοποιούν ότι τα χρήματα δεν αρκούν για να αντιμετωπιστεί η βαθιά πίεση στους προϋπολογισμούς τους.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Βαυαρικών Επαρχιών (Bayerischer Landkreistag), Thomas Karmasin, παρομοίασε τη νέα ενίσχυση με σωσίβιο που δίνεται σε άνθρωπο που πνίγεται. Ο ίδιος αναγνώρισε τη μεγάλη προσπάθεια του κρατιδίου, αλλά περιέγραψε το πρόβλημα με μια δεύτερη εικόνα: το σωσίβιο μπορεί να κρατήσει τους δήμους στην επιφάνεια για ακόμη έναν χρόνο, όμως εκείνοι θέλουν επιτέλους να βγουν από το νερό.
Η συμφωνία για το 2027 και τα επιπλέον κονδύλια
Ο υπουργός Οικονομικών της Βαυαρίας, Albert Füracker (CSU), χαρακτήρισε τις συνομιλίες με τους εκπροσώπους των διοικητικών περιφερειών, των επαρχιών, των πόλεων και των δήμων δύσκολες αλλά εποικοδομητικές. Τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν εγκαταλείπει τις τοπικές αρχές και πως ο μηχανισμός οικονομικής εξισορρόπησης υπερβαίνει για πρώτη φορά τα 13 δισεκατομμύρια ευρώ, φτάνοντας, κατά τον ίδιο, στο ανώτατο περιθώριο που επιτρέπουν τα στενά δημοσιονομικά δεδομένα.
Πέρα από τη συμφωνημένη χρηματοδότηση, οι δήμοι αναμένεται να λάβουν το 2027 άλλα 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ από το ομοσπονδιακό ειδικό ταμείο επενδύσεων. Τα χρήματα αυτά προστίθενται στις πολυετείς ενισχύσεις που προορίζονται για την κατασκευή παιδικών σταθμών και σχολείων και για άλλες επενδύσεις.
Ο Füracker θεωρεί τη συμφωνία ένδειξη συνεργασίας και εκτιμά ότι θα προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στον σχεδιασμό των δήμων. Παράλληλα, κάλεσε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να αναλάβει την οικονομική ευθύνη για αρμοδιότητες που, όπως υποστηρίζει, έχει μεταφέρει επί χρόνια στην αυτοδιοίκηση χωρίς να εξασφαλίζει την αναγκαία χρηματοδότηση.
Οι υποχρεωτικές δαπάνες απορροφούν τα έσοδα
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι δημοτικές δαπάνες έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια πολύ ταχύτερα από τα έσοδα. Οι τοπικές αρχές καλούνται να χρηματοδοτούν, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες ένταξης για άτομα με αναπηρία, σχολική υποστήριξη παιδιών με ιδιαίτερες ανάγκες και δαπάνες φροντίδας ανθρώπων που δεν μπορούν να τις καλύψουν μόνοι τους.
Πρόκειται για υποχρεωτικές αρμοδιότητες που απορρέουν από τη νομοθεσία, επομένως οι δήμοι δεν μπορούν απλώς να τις περικόψουν για να ισοσκελίσουν τους λογαριασμούς τους. Το βάρος μεταφέρεται έτσι σε προαιρετικές παροχές: ενισχύσεις για πολιτιστικές δραστηριότητες, κολυμβητήρια και συλλόγους. Σε ορισμένες περιοχές εξετάζονται ή εφαρμόζονται υψηλότερα τροφεία παιδικών σταθμών, ενώ αναβάλλονται έργα συντήρησης δρόμων και σχολείων.
Ο υπουργός Οικονομίας Hubert Aiwanger (Freie Wähler) προειδοποίησε ότι η αδυναμία συντήρησης σχολείων, οδικών δικτύων και συστημάτων ύδρευσης θα δημιουργούσε σοβαρό πρόβλημα. Ο Füracker, πάντως, υποστήριξε ότι οι δήμοι της Βαυαρίας εξακολουθούν να βρίσκονται στην καλύτερη οικονομική θέση σε πανγερμανική σύγκριση, επισημαίνοντας πως οι επενδυτικές δαπάνες τους έφτασαν σε επίπεδο ρεκόρ το 2025.
Επενδύσεις με δανεικά και κίνδυνος μη εγκεκριμένων προϋπολογισμών
Ο πρόεδρος της Ένωσης Βαυαρικών Δήμων (Bayerischer Gemeindetag), Uwe Brandl, αντέτεινε ότι σημαντικό μέρος των επενδύσεων χρηματοδοτείται πλέον με δάνεια. Κατά την εκτίμησή του, οι δήμοι δαπανούν πολύ περισσότερα από όσα μπορούν πραγματικά να αντέξουν και απαιτείται αλλαγή πολιτικής σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Ο επικεφαλής της Ένωσης Βαυαρικών Πόλεων (Bayerischer Städtetag), Markus Pannermayr, έκρινε το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων θετικό, αλλά ανεπαρκές απέναντι στις διαρκώς αυξανόμενες μεγάλες κατηγορίες δαπανών. Προειδοποίησε ότι περισσότερες πόλεις δεν θα μπορούν να καλύπτουν τις τρέχουσες υποχρεώσεις τους από τα έσοδά τους, με συνέπεια να αυξηθούν οι προϋπολογισμοί που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις έγκρισης.
Ο Pannermayr, δήμαρχος του Straubing, έδωσε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: η εντατική φροντίδα δύο νέων στην πόλη κοστίζει σχεδόν ένα εκατομμύριο ευρώ ετησίως σε δαπάνες κοινωνικής υποστήριξης ανηλίκων και νέων. Την ίδια στιγμή, ο δήμος συζητά με αθλητικούς και πολιτιστικούς φορείς για επιχορηγήσεις 20.000 ή 30.000 ευρώ. Ακόμη και η πλήρης κατάργηση των τελευταίων, όπως εξήγησε, δεν θα σταθεροποιούσε τον λειτουργικό προϋπολογισμό, αλλά θα προκαλούσε μεγάλη ζημιά στη ζωή της πόλης.
Ο Brandl εκτίμησε ότι, χωρίς αλλαγή των συνθηκών, έως και το 25% των δήμων που υπάγονται σε επαρχίες ενδέχεται να παρουσιάσουν το 2027 προϋπολογισμό που δεν θα μπορούσε αντικειμενικά να εγκριθεί. Πρόσθεσε ότι η τάση μπορεί να επιδεινωθεί γρήγορα και ότι, αν χρησιμοποιούνταν επιχειρηματικά κριτήρια, πολλοί δήμοι θα βρίσκονταν ήδη σε κατάσταση που προσομοιάζει με αφερεγγυότητα.
Αντίστοιχη ήταν η αποτίμηση του προέδρου της Ένωσης Διοικητικών Περιφερειών της Βαυαρίας (Bayerischer Bezirketag), Franz Löffler: η συμφωνία είναι από μόνη της εξαιρετική, αλλά εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά των πραγματικών αναγκών.
Πηγές πληροφοριών: Υπουργείο Οικονομικών Βαυαρίας, Bayerischer Landkreistag, Bayerischer Gemeindetag, Bayerischer Städtetag, Bayerischer Bezirketag.
