Βαυαρία – Ένα σύνολο 67 αρχαιολογικών ευρημάτων της Εποχής του Χαλκού, που χρονολογούνται μεταξύ 880 και 800 π.Χ., ανακαλύφθηκε σε αγροτική έκταση κοντά στο Grabenstätt, στην περιοχή Traunstein. Τα αντικείμενα αποτιμήθηκαν σε 4.360 ευρώ και η υπόθεσή τους αναδεικνύει πώς αποζημιώνονται στη Βαυαρία οι ιδιοκτήτες γης και όσοι εντοπίζουν αρχαίους θησαυρούς.
Η ανακάλυψη έγινε τον Οκτώβριο του 2024 από τον Florian Schönsteiner, κάτοικο του Übersee που ασχολείται ερασιτεχνικά με την αναζήτηση μεταλλικών αντικειμένων. Τα πρώτα ευρήματα βρίσκονταν μόλις 10 έως 20 εκατοστά κάτω από το έδαφος. Ο 38χρονος αναγνώρισε ότι ένα διακοσμημένο μεταλλικό κομμάτι ίσως είχε αρχαιολογική αξία και στη συνέχεια εντόπισε περισσότερα από 30 ακόμη αντικείμενα.
Πώς κατανέμονται τα 4.360 ευρώ
Η εκτιμώμενη αξία του θησαυρού είναι 4.360 ευρώ. Ο Schönsteiner δικαιούται αμοιβή ευρέτη ίση με 3% έως 5% του ποσού, δηλαδή περίπου 130,80 έως 218 ευρώ. Το υπόλοιπο προβλέπεται για τον ιδιοκτήτη της έκτασης, αγρότη Markus Zwingenberger. Το ακριβές ποσοστό που θα καταβληθεί στον ευρέτη δεν προσδιορίζεται.
Το καθεστώς ιδιοκτησίας των αρχαιολογικών θησαυρών στη Βαυαρία άλλαξε τον Ιούλιο του 2023. Προηγουμένως, με βάση τον κανόνα της λεγόμενης «αδριάνειας διαίρεσης», τα ευρήματα ανήκαν κατά το ήμισυ στον ευρέτη και κατά το ήμισυ στον ιδιοκτήτη της γης. Μετά την αναθεώρηση της νομοθεσίας για την προστασία των μνημείων, η κυριότητά τους περιέρχεται στο κρατίδιο. Για ευρήματα αξίας άνω των 1.000 ευρώ προβλέπεται καταβολή αποζημίωσης στον ιδιοκτήτη και αμοιβής στον ευρέτη.
Ο Zwingenberger εξήγησε ότι αρχικά φοβήθηκε μήπως η δήλωση της ανακάλυψης οδηγήσει σε εκτεταμένες ανασκαφές που θα δέσμευαν το χωράφι του. Τελικά θεωρεί σωστή την απόφαση να ενημερωθούν οι αρμόδιοι, έχοντας αντιληφθεί την επιστημονική αξία των αντικειμένων. Όπως παραδέχθηκε, αν είχε βρει ο ίδιος έναν από τους παλιούς μεταλλικούς κρίκους, πιθανότατα θα τον περνούσε για εξάρτημα μηχανήματος και θα τον πετούσε.
Τα 67 αντικείμενα αποκαλύπτουν εμπορικές διαδρομές 3.000 ετών
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν το Βαυαρικό Κρατικό Γραφείο Προστασίας Μνημείων (BLfD) και η Κρατική Αρχαιολογική Συλλογή (ASM), το σύνολο περιλαμβάνει 52 συμπαγείς κρίκους για χέρια και πόδια, δύο χάλκινους πελέκεις, τμήματα διακοσμημένου βραχιολιού από λεπτό φύλλο χαλκού και ενός χάλκινου κυπέλλου. Ανάμεσα στα ευρήματα βρίσκεται και ακατέργαστο κομμάτι χαλκού που προοριζόταν για χύτευση.
Μετά την αναφορά της ανακάλυψης, ο Schönsteiner επέστρεψε πολλές φορές, σε συνεννόηση με ειδικούς, και ερεύνησε συστηματικά την έκταση των πέντε εκταρίων, βρίσκοντας επιπλέον θραύσματα. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι πρόκειται για το μεγαλύτερο σύνολο αυτού του είδους και αυτής της περιόδου που έχει βρεθεί στη νότια Βαυαρία.
Τα αντικείμενα δίνουν ενδείξεις για τις εμπορικές επαφές της εποχής. Το κομμάτι χαλκού εκτιμάται ότι κατασκευάστηκε στην περιοχή του Kitzbühel και διακινούνταν ως πολύτιμη πρώτη ύλη στους πρόποδες των Άλπεων. Το διακοσμημένο τμήμα βραχιολιού συνδέεται με τύπο κοσμημάτων που παραγόταν και εμπορευόταν στην περιοχή της σημερινής Rheinhessen. Γιατί θάφτηκαν τα αντικείμενα παραμένει άγνωστο: η απόκρυψη από κλέφτες και η λατρευτική προσφορά είναι πιθανές ερμηνείες, όχι αποδεδειγμένα γεγονότα.
Άλλα 6.500 ευρώ για δύο μήτρες χύτευσης
Στην ίδια παρουσίαση των βαυαρικών αρχαιολογικών υπηρεσιών ανακοινώθηκε και δεύτερη σημαντική ανακάλυψη, αυτή τη φορά από ανασκαφή στην Κάτω Φραγκονία. Το καλοκαίρι του 2025, σε οικισμό της περιόδου 1300–800 π.Χ., βρέθηκε ένα πλήρως διατηρημένο μισό λίθινης μήτρας από ψαμμίτη, η οποία χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή ξίφους. Το εύρημα χαρακτηρίζεται μοναδικό για τη Βαυαρία.
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ακόμη μια μικρότερη λίθινη μήτρα για διακοσμητικό κρεμαστό αντικείμενο, καθώς και στοιχεία που δείχνουν ότι στον χώρο εργαζόταν τεχνίτης χύτευσης χαλκού πριν από περίπου 3.000 χρόνια. Η Κρατική Αρχαιολογική Συλλογή αποτίμησε τη μεγάλη μήτρα σε 5.000 ευρώ και τη μικρότερη σε 1.500 ευρώ, ποσά που το κρατίδιο καταβάλλει στον ιδιοκτήτη της γης ως αποζημίωση.
Τι προβλέπεται για τη διατήρηση των θησαυρών
Η νέα διαδικασία αποσκοπεί στην προστασία των αρχαιολογικών αντικειμένων και στη δυνατότητα επιστημονικής μελέτης τους. Παράλληλα, δήμοι και τοπικοί φορείς μπορούν να ζητήσουν τη μεταβίβαση της κυριότητας συγκεκριμένων ευρημάτων, ώστε να εκτίθενται στην περιοχή όπου ανακαλύφθηκαν.
Η επικεφαλής του τμήματος αρχαιολογικών μνημείων του BLfD, δρ Stefanie Berg, ανέφερε ότι 24 περιφερειακοί φορείς πληρούν ήδη τις προϋποθέσεις παραλαβής αρχαιολογικών αντικειμένων, ενώ έχουν κατατεθεί 25 αιτήματα από πόλεις και δήμους. Πληροφορίες για το σύστημα «Schatzregal» και τη δήλωση αρχαιολογικών ευρημάτων παρέχονται στην επίσημη ιστοσελίδα του Βαυαρικού Κρατικού Γραφείου Προστασίας Μνημείων.
Πηγές πληροφοριών: Βαυαρικό Κρατικό Γραφείο Προστασίας Μνημείων (BLfD), Κρατική Αρχαιολογική Συλλογή (ASM).