Καντόνι Ζυρίχης – Δικαστήριο της Ελβετίας έδωσε εν μέρει δίκιο σε γονείς δύο μαθητριών που ζητούσαν πρόσβαση σε έγγραφα δημοτικού σχολείου, επειδή αμφισβητούσαν την ποιότητα της διδασκαλίας.
Το σχολείο θα πρέπει να διαθέσει συγκεκριμένα υπηρεσιακά στοιχεία, όχι όμως τις προσωπικές σημειώσεις των εκπαιδευτικών. Η απόφαση δεν είναι ακόμη τελεσίδικη.
Η διαφορά ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2025, όταν οι γονείς δύο κοριτσιών απευθύνθηκαν γραπτώς στο δημοτικό σχολείο μιας κοινότητας του καντονιού της Ζυρίχης. Ζήτησαν αποφάσεις σχολικών συνεδριάσεων, αποδείξεις αγοράς βιβλίων και σημειώσεις των δασκάλων, καθώς υποψιάζονταν ότι το πρόγραμμα σπουδών Lehrplan 21 δεν εφαρμοζόταν όπως προβλέπεται. Η δικαστική απόφαση αφορά την πρόσβαση στα έγγραφα, όχι το αν οι υποψίες για τη διδασκαλία είναι βάσιμες.
Ποια έγγραφα υποχρεώνεται να διαθέσει το σχολείο
Η σχολική διοίκηση είχε παραδώσει μόνο μέρος του υλικού και είχε απορρίψει τα υπόλοιπα αιτήματα, επικαλούμενη μεγάλο διοικητικό φόρτο σε σχέση με το όφελος που θα προέκυπτε. Είχε επίσης επισημάνει ότι οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν περιθώριο να οργανώνουν οι ίδιοι τη διδασκαλία τους.
Οι γονείς προσέφυγαν στο Διοικητικό Δικαστήριο της Ζυρίχης, το οποίο έκρινε ότι το δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες ισχύει και για αυτούς, όπως και για τους υπόλοιπους πολίτες. Κατά το δικαστήριο, η συλλογή των σχετικών εγγράφων δεν προϋποθέτει υπέρμετρη προσπάθεια: έπειτα από παλαιότερη αξιολόγηση του σχολείου είχαν ληφθεί μέτρα βελτίωσης της ποιότητας, τα οποία παρακολουθούνται, ενώ οι αποδείξεις αγορών θα πρέπει ούτως ή άλλως να υπάρχουν.
Από το υλικό των συνεδριάσεων πρέπει να γνωστοποιηθούν τα στοιχεία στα οποία στηρίχθηκαν οι αποφάσεις και τα αποτελέσματά τους. Αντίθετα, οι επιμέρους τοποθετήσεις των συμμετεχόντων δεν θα αποκαλυφθούν. Εκτός πρόσβασης θα παραμείνουν και οι προσωπικές σημειώσεις των εκπαιδευτικών, καθώς προστατεύονται από τη νομοθεσία για την πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα.
Η απόκρυψη των προστατευόμενων τμημάτων των πρακτικών εκτιμάται ότι θα αποτελέσει το πιο απαιτητικό μέρος της διαδικασίας για το σχολείο. Η δικαστική διαμάχη έχει και οικονομικό κόστος: το σχολείο πρέπει να καλύψει το μισό των δικαστικών εξόδων, ενώ οι γονείς καλούνται να πληρώσουν 1.310 ελβετικά φράγκα για το άλλο μισό. Εάν η απόκρυψη στοιχείων απαιτήσει σημαντική επιπλέον εργασία, το σχολείο μπορεί να τους χρεώσει και το σχετικό κόστος.
Δύο στις τρεις κοινότητες δεν απαντούν σε αιτήματα πρόσβασης
Η υπόθεση αναδεικνύει και ένα ευρύτερο ζήτημα διαφάνειας στην Ελβετία. Σε έρευνα των πανεπιστημίων της Λωζάνης, των Βρυξελλών και της Νάπολης, απεστάλησαν το 2025 ηλεκτρονικά αιτήματα για έγγραφα και στις 2.121 κοινότητες της χώρας. Μόλις το 10% γνωστοποίησε πλήρως το ζητούμενο έγγραφο, ενώ το 11% αρνήθηκε εντελώς να το παραδώσει.
Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα αποτελέσματα, το 67% των κοινοτήτων δεν απάντησε καν. Η εικόνα ήταν ακόμη χειρότερη στις μικρότερες κοινότητες: από εκείνες με λιγότερους από 1.000 κατοίκους, το 78% άφησε το αίτημα χωρίς απάντηση. Στις μεγαλύτερες κοινότητες καταγράφεται συχνότερα κάποια ανταπόκριση, αλλά και περισσότερες ρητές αρνήσεις χορήγησης εγγράφων.
Η απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου της Ζυρίχης παραμένει μη τελεσίδικη, συνεπώς η διαφορά για το εύρος της πρόσβασης στα σχολικά έγγραφα δεν έχει κλείσει οριστικά.
Πηγές πληροφοριών: Πανεπιστήμιο της Λωζάνης, Πανεπιστήμιο Βρυξελλών, Πανεπιστήμιο Νάπολης.