Βερολίνο – Η γερμανική πρωτεύουσα τιμά σήμερα την 65η επέτειο από την έναρξη ανέγερσης για το Τείχος του Βερολίνου, ενός από τα πιο σκοτεινά σύμβολα του Ψυχρού Πολέμου. Με επίκεντρο τη μνήμη των θυμάτων και την προάσπιση των δημοκρατικών αξιών, κορυφαίοι πολιτικοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ενάντια στην ιστορική λήθη και την επικίνδυνη εξιδανίκευση της δικτατορίας της Ανατολικής Γερμανίας.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Επέτειος 65 ετών από την έναρξη κατασκευής του Τείχους στις 13 Αυγούστου 1961.
- Τουλάχιστον 140 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθεια διαφυγής.
- Εντυπωσιακή εγκατάσταση 30 μέτρων στο Brandenburger Tor υπενθυμίζει τη διχοτόμηση.
Εκδηλώσεις μνήμης και η τέχνη της υπενθύμισης
Στις 13 Αυγούστου 1961, η ηγεσία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας ξεκίνησε την κατασκευή των συνοριακών εγκαταστάσεων που θα χώριζαν το Βερολίνο στα δύο, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να ανακοπεί η μαζική φυγή πολιτών προς τη Δύση. Η φετινή επέτειος πλαισιώνεται από σειρά εκδηλώσεων, εκθέσεων και καταθέσεων στεφάνων σε όλη την πόλη.
Στο κεντρικό μνημείο της οδού Bernauer Straße και στο παρεκκλήσι της Συμφιλίωσης, αναγιγνώσκονται αποσπάσματα από τις βιογραφίες των τουλάχιστον 140 ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας να περάσουν τα σύνορα. Παράλληλα, μπροστά από το Brandenburger Tor έχει τοποθετηθεί μια εντυπωσιακή καλλιτεχνική εγκατάσταση μήκους 30 και ύψους σχεδόν τριών μέτρων. Το έργο αυτό, ανάλογα με την οπτική γωνία, φαντάζει άλλοτε διαπερατό και άλλοτε αδιαπέραστο, συμβολίζοντας τον εγκλωβισμό.
Η προειδοποίηση της πολιτικής ηγεσίας
Η πρόεδρος του γερμανικού κοινοβουλίου, Julia Klöckner, αναμένεται να παραστεί στην κεντρική εκδήλωση μνήμης. Σε σχετικές δηλώσεις της, η πολιτικός του CDU τόνισε την επιτακτική ανάγκη να διατηρηθεί ζωντανή η ιστορική μνήμη, απευθυνόμενη ειδικά στις νεότερες γενιές. Όπως υπογράμμισε, οι ιδέες της ελευθερίας που οδήγησαν τελικά στην πτώση του Τείχους απειλούνται σήμερα όχι από συρματοπλέγματα, αλλά από τη γενικότερη αδιαφορία.
Επιπρόσθετα, η ίδια ζήτησε κατανόηση και βαθύ σεβασμό για τα βιώματα των Ανατολικογερμανών, επισημαίνοντας ότι η ενοποίηση της χώρας άλλαξε ριζικά τις ζωές τους και ότι τα ίχνη αυτής της δραματικής μετάβασης παραμένουν ακόμα και σήμερα έντονα αισθητά στην κοινωνία.
Αντιδράσεις για την ωραιοποίηση της δικτατορίας
Ο υπουργός Πολιτισμού, Wolfram Weimer, εξέφρασε έντονη ανησυχία για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες υποβάθμισης της αυταρχικής φύσης του καθεστώτος. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, άσκησε δριμεία κριτική στο AfD και στο κόμμα Die Linke, κατηγορώντας τα για τη δημιουργία παραμορφωμένων, θετικών εικόνων του παρελθόντος στην ανατολική Γερμανία.
Προτείνοντας μια πιο ενεργή μορφή διατήρησης της μνήμης, ο υπουργός έθεσε στο τραπέζι την ιδέα για ονοματοδοσία νέων δρόμων και πλατειών προς τιμήν ιστορικών προσώπων και αντιστασιακών που φυλακίστηκαν ή εκτελέστηκαν από την κομμουνιστική δικτατορία, διασφαλίζοντας έτσι ότι η θυσία τους δεν θα ξεχαστεί.
Ο κίνδυνος της ιστορικής λήθης
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η εντεταλμένη του γερμανικού κοινοβουλίου για τα θύματα της δικτατορίας του SED, Evelyn Zupke. Αν και αναγνώρισε δημοσίως ότι η προσωπική νοσταλγία αποτελεί ένα βαθιά ανθρώπινο χαρακτηριστικό, καταδίκασε σθεναρά την τάση ορισμένων να παρουσιάζουν τη ζωή στην πρώην ανατολική Γερμανία ως ασφαλή και συλλογική.
Σημείωσε με έμφαση ότι το πραγματικό πρόβλημα ξεκινά όταν η βία της δικτατορίας και το καθεστώς της μαζικής παρακολούθησης περνούν στη λήθη. Κατέληξε υπενθυμίζοντας ότι όσοι πολίτες δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να συμμορφωθούν απόλυτα με τις υποδείξεις του καθεστώτος, στερούνταν κάθε ελπίδας για μια αξιοπρεπή ζωή.
