Ολλανδία – Η προσαρμογή στην καθημερινότητα της χώρας κρύβει εκπλήξεις ακόμη και σε πολύ απλές στιγμές: στον ποδηλατόδρομο, στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, σε μια επίσκεψη στο σπίτι ή σε ένα πάρτι γενεθλίων. Συνήθειες που στους κατοίκους φαίνονται αυτονόητες μπορεί να προκαλέσουν αμηχανία σε όποιον έρχεται από το εξωτερικό.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η χρήση του ποδηλατόδρομου και τα σήματα στροφής έχουν ιδιαίτερη σημασία στην καθημερινή μετακίνηση.
- Η ταχύτητα στο ταμείο και η συμβατότητα της τραπεζικής κάρτας μπορούν να προκαλέσουν καθυστερήσεις.
- Η συνέπεια στα ραντεβού, οι επισκέψεις κατόπιν συνεννόησης και τα έθιμα γενεθλίων συχνά ξαφνιάζουν τους νεοφερμένους.
Στον δρόμο και στο τρένο, ο χώρος έχει σημασία
Το ποδήλατο έχει κεντρική θέση στις καθημερινές μετακινήσεις στην Ολλανδία και μαζί του διαμορφώνεται ένας τρόπος συνύπαρξης στον δρόμο. Για έναν πεζό που δεν γνωρίζει την τοπική πρακτική, ο ποδηλατόδρομος μπορεί να μοιάζει με βολική προέκταση του πεζοδρομίου. Για όσους κινούνται με ποδήλατο, όμως, ένας άνθρωπος που στέκεται στη λωρίδα τους αποτελεί εμπόδιο.
Ακόμη και ο ίδιος ο ποδηλάτης μπορεί να προκαλέσει αναστάτωση αν στρίψει απότομα χωρίς να δείξει με το χέρι την κατεύθυνσή του. Η έγκαιρη ένδειξη προς τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου δεν είναι απλώς θέμα καλών τρόπων. Επιτρέπει στους άλλους να αντιληφθούν την κίνησή του και να αντιδράσουν εγκαίρως.
Ανάλογη σημασία έχει ο σεβασμός στους χώρους που προορίζονται για ησυχία. Σε ορισμένα βαγόνια τρένων υπάρχει διακριτή ήσυχη ζώνη, η λεγόμενη stiltecoupé. Οι ενδείξεις «stilte» ή «silence» στα παράθυρα και τα σχετικά σύμβολα στην είσοδο βοηθούν τους επιβάτες να την αναγνωρίσουν. Μια δυνατή συζήτηση εκεί μπορεί να ενοχλήσει τους συνεπιβάτες, ακόμη κι αν σε άλλο βαγόνι δεν θα τραβούσε την προσοχή.
Το ταμείο του σούπερ μάρκετ έχει τον δικό του ρυθμό
Οι πολιτισμικές διαφορές γίνονται αισθητές ακόμη και σε μια σύντομη αγορά. Η γρήγορη σάρωση των προϊόντων από τον ταμία σημαίνει ότι ο πελάτης καλείται να βάλει σχεδόν αμέσως τα ψώνια του στις τσάντες. Όποιος έχει συνηθίσει πιο χαλαρούς ρυθμούς ενδέχεται να βρεθεί με προϊόντα να συσσωρεύονται μπροστά του και μια ουρά να περιμένει.
Υπάρχει και το ζήτημα της πληρωμής. Μια τραπεζική κάρτα που λειτουργεί κανονικά σε άλλη χώρα δεν είναι δεδομένο ότι γίνεται δεκτή σε κάθε κατάστημα στην Ολλανδία. Η έγκαιρη επιβεβαίωση των διαθέσιμων τρόπων πληρωμής γλιτώνει τόσο τον επισκέπτη όσο και τους επόμενους πελάτες από την καθυστέρηση της τελευταίας στιγμής.
Η συνέπεια στα ραντεβού και τα απρόσμενα γενέθλια
Στην κοινωνική ζωή, η ώρα ενός ραντεβού αντιμετωπίζεται συχνά με μεγαλύτερη αυστηρότητα από ό,τι μπορεί να έχει συνηθίσει ένας νεοφερμένος. Η καθυστέρηση, ιδίως χωρίς ενημέρωση, δεν είναι πάντα μια αμελητέα λεπτομέρεια. Το ίδιο ισχύει για την ξαφνική επίσκεψη σε ένα σπίτι. Ένα μήνυμα και μια προσυνεννόηση ταιριάζουν καλύτερα στην αντίληψη ότι οι προσωπικές συναντήσεις οργανώνονται εκ των προτέρων.
Τα γενέθλια αποτελούν ξεχωριστό παράδειγμα. Σε μια ολλανδική γιορτή μπορεί να αναμένεται από τον καλεσμένο να ευχηθεί όχι μόνο στο πρόσωπο που γιορτάζει αλλά και στους γύρω του, χρησιμοποιώντας το «gefeliciteerd». Στο γραφείο, πάλι, η έκπληξη για έναν εργαζόμενο από το εξωτερικό μπορεί να είναι ότι εκείνος που έχει γενέθλια φέρνει γλυκό ή άλλο κέρασμα στους συναδέλφους, αντί να περιμένει να του προσφέρουν οι υπόλοιποι.
Η γλώσσα, η ευθύτητα και η τοπική ταυτότητα
Η ευρεία χρήση των αγγλικών μπορεί να διευκολύνει κάποιον που εγκαθίσταται στην Ολλανδία, αλλά δεν υποκαθιστά πάντα την προσπάθεια εκμάθησης της τοπικής γλώσσας. Ένας άνθρωπος που ζει επί χρόνια στη χώρα και εξακολουθεί να μη γνωρίζει ούτε βασικές ολλανδικές εκφράσεις μπορεί να αντιμετωπίσει αρνητικά σχόλια. Υπάρχει, βέβαια, και μια πρακτική δυσκολία: όταν κάποιος δοκιμάζει τα ολλανδικά του, ο συνομιλητής του μπορεί να περάσει αμέσως στα αγγλικά.
Στην επικοινωνία παρατηρείται επίσης η προτίμηση για πιο άμεσο λόγο. Μια μεγάλη εισαγωγή πριν από το πραγματικό αίτημα ενδέχεται να φανεί περιττή, ενώ οι συνεχείς συγκρίσεις με άλλες χώρες μπορεί να εκληφθούν ως υποτίμηση της τοπικής καθημερινότητας.
Ακόμη και η γεωγραφία έχει τη σημασία της. Στην αγγλική χρήση, το «Holland» παραπέμπει κυριολεκτικά σε δύο επαρχίες και δεν καλύπτει γεωγραφικά ολόκληρο το «Netherlands». Παράλληλα, η ταύτιση όλης της χώρας με το Άμστερνταμ παραβλέπει την ταυτότητα άλλων ολλανδικών πόλεων, όπου ακόμη και η κριτική στην τοπική ποδοσφαιρική ομάδα μπορεί να θεωρηθεί άστοχη.
Αυτές οι συνήθειες δεν αποτελούν ενιαίο κατάλογο υποχρεώσεων ούτε χαρακτηρίζουν κάθε Ολλανδό. Δείχνουν, ωστόσο, γιατί η εξοικείωση με τον τρόπο οργάνωσης της καθημερινότητας μπορεί να κάνει τη συμβίωση ευκολότερη, από τη χρήση ενός ποδηλατοδρόμου μέχρι το κέρασμα γενεθλίων στο γραφείο.
