Schnaditz – Ένα ιστορικό κάστρο κοντά στο Bad Düben της Σαξονίας αναζητά νέο ιδιοκτήτη με συμβολικό τίμημα μόλις 1 ευρώ. Η πραγματική πρόκληση, ωστόσο, δεν είναι η αγορά του Schloss Schnaditz αλλά η αποκατάστασή του, για την οποία αναφέρεται ποσό της τάξης των 20 εκατ. ευρώ. Η περίπτωση αναδεικνύει τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν πολλά διατηρητέα κτίρια στη Γερμανία.
Το υδάτινο κάστρο βρίσκεται κοντά στον ποταμό Mulde και παρουσιάζει εμφανή σημάδια φθοράς. Ο επικεφαλής της τοπικής κοινότητας, Mathias Mieth, δείχνει τους αποσαθρωμένους τοίχους, τους δύο πύργους και τη σφραγισμένη είσοδο. Παρότι η εξωτερική του εικόνα προκαλεί ανησυχία, ο ίδιος υποστηρίζει ότι ο βασικός σκελετός παραμένει σε ικανοποιητική κατάσταση: η στέγη δεν μπάζει νερό και το κτίριο προστατεύεται από την υγρασία.
Γιατί δεν έχει βρεθεί ακόμη αγοραστής
Το τίμημα του ενός ευρώ δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να προσελκύσει επενδυτή που θα προχωρήσει στην αξιοποίηση του κάστρου. Κατά καιρούς κατατέθηκαν διαφορετικές ιδέες, χωρίς όμως να υλοποιηθούν, άλλοτε εξαιτίας του κόστους αποκατάστασης και άλλοτε λόγω εμποδίων στην υλοποίηση των σχεδίων.
Ο Mieth θεωρεί ότι οι απαιτήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών προστασίας μνημείων και των αρχαιολόγων μπορούν να καθυστερήσουν σημαντικά κάθε παρέμβαση. Όπως επισημαίνει, ακόμη και μικρές εργασίες πρέπει να τεκμηριώνονται λεπτομερώς, με αποτέλεσμα, κατά την εκτίμησή του, να προκύπτουν καθυστερήσεις μηνών ή και ετών. Αναρωτιέται έτσι αν το αυστηρό πλαίσιο αποθαρρύνει πιθανούς αγοραστές.
Διαφορετική θέση εκφράζει ο επικεφαλής της υπηρεσίας διατήρησης μνημείων της Σαξονίας, Alf Furkert. Απορρίπτει την εικόνα ότι οι αρμόδιες αρχές δεν δέχονται συμβιβασμούς, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει περιθώριο συνεργασίας με τους ιδιοκτήτες και τους επενδυτές. Θέτει όμως ως αναγκαία προϋπόθεση οι εργασίες να μη συνεπάγονται νέα απώλεια της ιστορικής αξίας ενός μνημείου.
Εκατοντάδες ιστορικά κτίρια αναμένουν αποκατάσταση
Η συζήτηση για το κόστος και τους περιορισμούς της διατήρησης ιστορικών κτιρίων βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής έκθεσης Denkmal 2026, η οποία άρχισε στη Λειψία στις 6 Νοεμβρίου. Η διοργάνωση ασχολείται με ανακαινίσεις, παραδοσιακά επαγγέλματα και χρηματοδοτήσεις, ενώ στη Σαξονία παραμένουν εκατοντάδες κάστρα, παλιά ιπποτικά κτήματα και αρχοντικά που χρειάζονται εργασίες διάσωσης.
Η Ursula Schirmer, από το γερμανικό ίδρυμα προστασίας μνημείων, επαναφέρει την πρόταση για μειωμένο ΦΠΑ στις εργασίες αποκατάστασης. Αναγνωρίζει ότι ένα τέτοιο μέτρο θα περιόριζε τα φορολογικά έσοδα, εκτιμά όμως ότι θα επέτρεπε την ανάθεση περισσότερων εργασιών, στηρίζοντας τόσο τα τοπικά τεχνικά επαγγέλματα όσο και τον πολιτισμό.
Στο Schloss Schnaditz, ο υποψήφιος αγοραστής έχει και την επιλογή να αποκτήσει το πάρκο του κάστρου με πρόσθετο τίμημα 60 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Η περιοχή συνδέεται επίσης με την ιστορία που ενέπνευσε τη νουβέλα «Michael Kohlhaas» του Heinrich von Kleist. Ο Mieth αναφέρεται στα γεγονότα γύρω από την αφαίρεση αλόγων του Hans Kohlhase και στη δικαστική υπόθεση που ακολούθησε στο Bad Düben, υπογραμμίζοντας την πολιτιστική σημασία του τόπου.
Το ζητούμενο παραμένει να βρεθεί επενδυτής πρόθυμος να αναλάβει όχι μόνο τη συμβολική αγορά, αλλά και το πολύ μεγαλύτερο κόστος για τη διάσωση και επαναχρησιμοποίηση του ιστορικού κτιρίου.
Πηγές πληροφοριών: Υπηρεσία διατήρησης μνημείων της Σαξονίας, γερμανικό ίδρυμα προστασίας μνημείων.
