Βρυξέλλες – Σαρωτικούς ελέγχους και τσουχτερά πρόστιμα συνολικού ύψους 14,4 εκατομμυρίων ευρώ έχει επιβάλει η Περιφέρεια των Βρυξελλών σε ιδιοκτήτες εγκαταλελειμμένων ακινήτων τα τελευταία έξι χρόνια, σε μια προσπάθεια να αναχαιτίσει τη ραγδαία επιδεινούμενη στεγαστική κρίση.
Η πόλη αντιμετωπίζει ιστορικό έλλειμμα κοινωνικών κατοικιών, με δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά να εγκλωβίζονται σε ατέρμονες λίστες αναμονής, καθώς τα προγράμματα ανέγερσης νέων μονάδων παραμένουν πρακτικά στάσιμα εδώ και δύο δεκαετίες.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Επιβλήθηκαν 1.600 πρόστιμα ύψους 14,4 εκατ. ευρώ για κενά ακίνητα.
- Περισσότερες από 60.000 οικογένειες βρίσκονται σε λίστα αναμονής.
- Το ποσοστό των κοινωνικών κατοικιών ανέρχεται στο 13%, κάτω από τον στόχο του 15%.
Το πλαίσιο των προστίμων και οι κυρώσεις στους ιδιοκτήτες
Η νομοθεσία στις Βρυξέλλες θεωρεί παράβαση τη διατήρηση ενός ακινήτου χωρίς ενοίκους για περισσότερους από 12 συνεχόμενους μήνες. Ο αρμόδιος φορέας στέγασης εντοπίζει τα άδεια κτίρια, βεβαιώνει τις παραβάσεις και ειδοποιεί τους ιδιοκτήτες. Εάν τρεις μήνες μετά την πρώτη προειδοποίηση δεν προσκομιστεί επαρκής δικαιολογία για την κενή κατάσταση του οικήματος, οι τοπικές αρχές προχωρούν στην επιβολή προστίμου.
Το ύψος της χρηματικής ποινής είναι ιδιαίτερα υψηλό, καθώς υπολογίζεται σε 500 ευρώ ανά τρέχον μέτρο πρόσοψης. Το ποσό αυτό πολλαπλασιάζεται με τον αριθμό των ορόφων, αλλά και με τα έτη κατά τα οποία το ακίνητο παραμένει ξενοίκιαστο μετά την αρχική διαπίστωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο μέσος όρος των προστίμων τα τελευταία χρόνια διαμορφώνεται περίπου στα 8.900 ευρώ.
Τα αυστηρά μέτρα φαίνεται να αποδίδουν καρπούς, καθώς προκαλούν κινητικότητα στην αγορά. Το 2025 καταγράφηκε ότι το 71% των περιπτώσεων που είχαν ερευνηθεί το προηγούμενο έτος μπήκαν στο αρχείο, γεγονός που σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα σπίτια απέκτησαν ξανά ενοίκους.
Βαλτωμένα τα σχέδια για νέες κοινωνικές κατοικίες
Παρά την αυστηρή πολιτική για τα άδεια διαμερίσματα, το δομικό πρόβλημα παραμένει. Νέα έκθεση της υπηρεσίας perspective.brussels αποκαλύπτει ότι η κατασκευή κοινωνικών κατοικιών προχωρά με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς. Επί του παρόντος, η ευρύτερη περιοχή διαθέτει σχεδόν 80.000 μονάδες κοινωνικής στέγασης, αριθμός που καλύπτει το 13% του συνολικού οικιστικού αποθέματος, απέχοντας από τον διακηρυγμένο στόχο του 15%.
Στη λίστα αναμονής παραμένουν εγκλωβισμένες πάνω από 60.000 οικογένειες, με τον αριθμό των αιτούντων να υπερβαίνει κατά μιάμιση φορά τη διαθέσιμη προσφορά. Ο Yves Van de Casteele, αξιωματούχος αρμόδιος για θέματα στέγασης, σημειώνει μέσα από τις ετήσιες αναφορές του ότι η παραγωγή νέων κατοικιών αποτελεί μια εξαιρετικά χρονοβόρα διαδικασία. Τα τελευταία 16 χρόνια κατασκευάζονται κατά μέσο όρο μόλις 434 νέες μονάδες ετησίως.
Το γεωγραφικό χάσμα στην πρωτεύουσα
Η κατανομή των διαθέσιμων κατοικιών δημιουργεί μια πόλη δύο ταχυτήτων. Το μεγαλύτερο μέρος των νέων έργων συγκεντρώνεται στο δυτικό και βόρειο τμήμα των Βρυξελλών. Περιοχές όπως τα Anderlecht, Molenbeek, Saint-Josse-ten-Noode, Evere, Ganshoren και Berchem-Sainte-Agathe επιτυγχάνουν ή ξεπερνούν τον στόχο του 15%, φιλοξενώντας σημαντικό ποσοστό δικαιούχων επιδομάτων.
Αντίθετα, οι δήμοι στα νότια και ανατολικά της βελγικής πρωτεύουσας υστερούν δραματικά. Στο Woluwe-Saint-Pierre το ποσοστό των κοινωνικών κατοικιών αγγίζει μόλις το 5,43%, με τα Ixelles, Uccle και Auderghem να ακολουθούν σε εξίσου χαμηλά επίπεδα. Σε 28 γειτονιές των νοτιοανατολικών προαστίων, το ποσοστό αυτό πέφτει κάτω από το 3%, καθιστώντας την πρόσβαση σε προσιτή στέγη σχεδόν αδύνατη, εξαιτίας του υψηλού κόστους γης.
Επιδοτήσεις ενοικίου αντί για μόνιμες υποδομές
Η πολιτική των προηγούμενων ετών βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις βραχυπρόθεσμες παροχές παρά στη δημιουργία πάγιου αποθέματος. Η πρώην υφυπουργός Στέγασης, Nawal Ben Hamou, επιχείρησε να προσφέρει λύσεις σε χιλιάδες οικογένειες, ενισχύοντας τα επιδόματα ενοικίου. Ωστόσο, αναλυτές τονίζουν ότι οι επιδοτήσεις αποτελούν ένα προσωρινό «μπάλωμα» και όχι μόνιμη απάντηση στο στεγαστικό πρόβλημα.
Επιπρόσθετα, το ποσό των 400 εκατομμυρίων ευρώ που ανακοινώθηκε για την παράδοση 1.000 νέων κατοικιών αφορά κυρίως την ολοκλήρωση παλαιών σχεδίων που εκκρεμούν εδώ και δεκαετίες. Ο Werner Van Mieghem, εκπρόσωπος της ομοσπονδίας για το δικαίωμα στη στέγαση, προειδοποιεί ότι σύντομα θα υπάρξει πλήρης στασιμότητα στην κατασκευή νέων έργων, καθώς δεν έχουν προβλεφθεί εναλλακτικές λύσεις.
Ο κίνδυνος των ιδιωτικοποιήσεων
Έντονη ανησυχία προκαλούν τα κυβερνητικά σχέδια για πώληση μέρους του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών, με σκοπό την εξισορρόπηση του περιφερειακού προϋπολογισμού. Ειδικοί της αγοράς επισημαίνουν ότι, ενώ η ανάγκη για ρευστότητα είναι κατανοητή, η εκποίηση ακινήτων σήμερα θα κοστίσει πολλαπλάσια στο μέλλον, όταν το κράτος θα χρειαστεί να τα επαναγοράσει.
Ως εναλλακτική λύση προτείνεται η διατήρηση της κυριότητας της γης μέσω μακροχρόνιων μισθώσεων. Παράλληλα, η αξιοποίηση των 5.000 κενών κατοικιών και η μετατροπή παλαιών γραφειακών χώρων σε διαμερίσματα βρίσκονται στο τραπέζι, αν και τα νούμερα αυτά δεν επαρκούν από μόνα τους για να καλύψουν τις συνολικές ανάγκες της μητρόπολης.
