Ευρωπαϊκή Ένωση – Από τις 10 Οκτωβρίου 2026 τίθενται σε εφαρμογή νέα όρια για το PFHxA και συγγενείς ουσίες σε αδιάβροχα μπουφάν, άλλα ρούχα, παπούτσια, καλλυντικά, σπρέι αδιαβροχοποίησης και ορισμένες συσκευασίες τροφίμων. Δεν πρόκειται για απαγόρευση των αδιάβροχων: ο ευρωπαϊκός κανόνας περιορίζει συγκεκριμένες ουσίες της οικογένειας PFAS όταν ξεπερνούν καθορισμένες συγκεντρώσεις.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/2462 εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2024 στο πλαίσιο του REACH. Η εφαρμογή των συγκεκριμένων περιορισμών ξεκινά τώρα, μετά τη μεταβατική περίοδο που δόθηκε στις επιχειρήσεις για να προσαρμόσουν τα προϊόντα τους.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Οι νέοι περιορισμοί για πολλές καταναλωτικές χρήσεις του PFHxA αρχίζουν στις 10 Οκτωβρίου 2026.
- Αφορούν μεταξύ άλλων ρούχα και αξεσουάρ, παπούτσια, καλλυντικά, καταναλωτικά μείγματα και χάρτινες ή χαρτονένιες συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
- Το όριο είναι 25 ppb για το άθροισμα PFHxA και των αλάτων του και 1.000 ppb για το άθροισμα των συγγενών ουσιών PFHxA.
- Προϊόντα και μείγματα που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά πριν από τις 10 Οκτωβρίου 2026 εξαιρούνται από τον συγκεκριμένο περιορισμό.
- Τα αδιάβροχα που έχουν ήδη αγοράσει οι καταναλωτές δεν χρειάζεται να πεταχτούν και μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται.
Τι ακριβώς απαγορεύεται από τις 10 Οκτωβρίου
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός βάζει συγκεκριμένα ανώτατα όρια στη διάθεση στην αγορά και στη χρήση PFHxA, των αλάτων του και ουσιών που μπορούν να μετατραπούν σε PFHxA. Από τις 10 Οκτωβρίου δεν επιτρέπονται στις προβλεπόμενες κατηγορίες προϊόντων συγκεντρώσεις ίσες ή μεγαλύτερες από 25 ppb για το PFHxA και τα άλατά του ή 1.000 ppb για τις συγγενείς ουσίες, με μέτρηση στο ομοιογενές υλικό.
Στις κατηγορίες περιλαμβάνονται υφάσματα, δέρματα, γούνες και δερμάτινα υλικά που χρησιμοποιούνται σε ρούχα και σχετικά αξεσουάρ για το ευρύ κοινό. Στον ίδιο κανόνα υπάγονται τα υποδήματα για καταναλωτές, τα καλλυντικά και τα μείγματα ευρείας κατανάλωσης, κατηγορία στην οποία μπορούν να ανήκουν προϊόντα όπως τα σπρέι αδιαβροχοποίησης.
Η νομοθεσία καλύπτει επίσης χαρτί και χαρτόνι που χρησιμοποιούνται ως υλικά σε επαφή με τρόφιμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικά παραδείγματα τα αδιάβροχα μπουφάν και τα κουτιά πίτσας.
Τι σημαίνει ο νέος κανόνας για όσους έχουν ήδη αδιάβροχο
Οι καταναλωτές δεν χρειάζεται να σταματήσουν να φορούν τα αδιάβροχα ή τα παπούτσια που έχουν ήδη αγοράσει. Ο κανονισμός προβλέπει εξαίρεση για προϊόντα και μείγματα που είχαν διατεθεί στην αγορά πριν από τις 10 Οκτωβρίου 2026.
Η αλλαγή αφορά κυρίως τα νέα προϊόντα που μπαίνουν στην αγορά μετά την ημερομηνία εφαρμογής και περιέχουν τις συγκεκριμένες ουσίες πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια. Δεν υπάρχει γενική απαγόρευση των αδιάβροχων υφασμάτων ούτε απαίτηση από τους καταναλωτές να αποσύρουν ρούχα που βρίσκονται ήδη στην κατοχή τους.
Γιατί η ΕΕ περιορίζει τις συγκεκριμένες PFAS
Το PFHxA ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των υπερφθοριωμένων και πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών, γνωστών ως PFAS. Συχνά αποκαλούνται «αιώνιες χημικές ουσίες», επειδή ορισμένες είναι εξαιρετικά ανθεκτικές και παραμένουν στο περιβάλλον για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι το PFHxA και οι συγγενείς ουσίες είναι πολύ ανθεκτικές και ιδιαίτερα κινητικές στο νερό και ότι η χρήση τους σε ορισμένα προϊόντα δημιουργεί μη αποδεκτό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Η επιλογή των συγκεκριμένων χρήσεων έγινε επειδή η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις και ότι ο κίνδυνος δεν ελέγχεται επαρκώς.
Οι εξαιρέσεις και η επόμενη ημερομηνία
Ο περιορισμός δεν καλύπτει κάθε χρήση PFHxA. Εξαιρούνται, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένα μέσα ατομικής προστασίας υψηλού κινδύνου, ορισμένα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και υφάσματα που χρησιμοποιούνται στις κατασκευές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει επίσης ότι ο συγκεκριμένος κανόνας δεν επηρεάζει εφαρμογές όπως ορισμένες χρήσεις σε ημιαγωγούς, μπαταρίες και κυψέλες καυσίμου.
Για άλλες κατηγορίες καταναλωτικών υφασμάτων που δεν είναι ρούχα ή σχετικά αξεσουάρ, όπως χαλιά, κουρτίνες, ταπετσαρίες και κλινοσκεπάσματα, η αντίστοιχη ημερομηνία εφαρμογής είναι η 10η Οκτωβρίου 2027. Για αφρούς πυρόσβεσης στην πολιτική αεροπορία προβλέπεται μεταγενέστερη προθεσμία, στις 10 Οκτωβρίου 2029.
Οι περιορισμοί που αφορούν ρούχα, παπούτσια, καλλυντικά, καταναλωτικά μείγματα και τις συγκεκριμένες χάρτινες συσκευασίες τροφίμων εφαρμόζονται από τις 10 Οκτωβρίου 2026 σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με πληροφορίες από: EUR-Lex – Κανονισμός (ΕΕ) 2024/2462, Ευρωπαϊκή Επιτροπή
