Ελβετία – Δραστική μείωση που αγγίζει το 40% καταγράφουν οι μηνιαίες παροχές των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών ταμείων στη χώρα την τελευταία εικοσαετία, πλήττοντας καίρια τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης.
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση Rentenbarometer του οργανισμού Vermögenszentrum, η ραγδαία αύξηση του προσδόκιμου ζωής αναγκάζει τα ταμεία να κατανέμουν το ίδιο συσσωρευμένο κεφάλαιο σε περισσότερα έτη, συμπιέζοντας σημαντικά τις μηνιαίες καταβολές προς τους δικαιούχους.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Πτώση 40% στις μηνιαίες παροχές των ταμείων Pensionskassen την τελευταία 20ετία.
- Αύξηση του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη κατά τέσσερα χρόνια, φτάνοντας πλέον τα 20,4 έτη.
- Μείωση του ποσοστού αναπλήρωσης στο 42% για εργαζομένους με ετήσιο μισθό 150.000 φράγκων.
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής φέρνει περικοπές
Τα δεδομένα αποκαλύπτουν μια σύνθετη εικόνα για το ελβετικό συνταξιοδοτικό σύστημα. Ενώ η κρατική σύνταξη AHV παρουσιάζει αύξηση κατά 33% σε σύγκριση με το 2002, υποβοηθούμενη και από την καθιέρωση της 13ης σύνταξης, η συνολική συνταξιοδοτική εικόνα παραμένει αρνητική, με μια γενική πτώση της τάξης του 16,4%. Η βασική αιτία εντοπίζεται στη ραγδαία συρρίκνωση των παροχών από τα επαγγελματικά ταμεία, τα γνωστά Pensionskassen, η οποία συνδέεται άμεσα με τα νέα δημογραφικά δεδομένα.
Όπως επισημαίνεται στην έρευνα, ένας πολίτης που συνταξιοδοτείται σήμερα στα 65 του χρόνια, αναμένεται να ζήσει κατά μέσο όρο τέσσερα χρόνια περισσότερο από ό,τι πριν από δύο δεκαετίες. Αυτή η εξέλιξη υποχρέωσε τα ταμεία να αναπροσαρμόσουν τον λεγόμενο συντελεστή μετατροπής, ο οποίος καθορίζει το ύψος της μηνιαίας σύνταξης. Από 6% που βρισκόταν το 2017, ο μέσος συντελεστής έχει πλέον υποχωρήσει στο 5,26%.
Ίδιο κεφάλαιο, μικρότερες μηνιαίες απολαβές
Η μείωση της μηνιαίας σύνταξης δεν συνεπάγεται απαραίτητα απώλεια του συνολικού κεφαλαίου, αλλά μια διαφορετική χρονική κατανομή του. Ενδεικτικά, το 1985 ένας συνταξιούχος με αποταμιεύσεις 500.000 φράγκων λάμβανε ετήσια σύνταξη περίπου 36.000 φράγκων, ενώ σήμερα το ίδιο ποσό αποδίδει περίπου 26.000 φράγκα ετησίως. Δεδομένου ότι η στατιστική υπολειπόμενη διάρκεια ζωής έχει αυξηθεί από τα 14,9 στα 20,4 έτη, το συνολικό ποσό που εκταμιεύεται σε όλη τη διάρκεια της συνταξιοδότησης παραμένει σταθερό, γύρω στα 530.000 φράγκα.
Αυτή η αναπροσαρμογή πλήττει δυσανάλογα τα μεσαία και υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια. Για έναν ασφαλισμένο με ετήσιες αποδοχές 100.000 φράγκων, οι συνδυασμένες παροχές από το AHV και την Pensionskasse καλύπτουν πλέον μόλις το 51% του τελευταίου μισθού του, έναντι 62% που ίσχυε το 2002. Για εισοδήματα της τάξης των 150.000 φράγκων, το ποσοστό αναπλήρωσης έχει κατακρημνιστεί στο 42%, μεταφραζόμενο σε τρέχουσα μηνιαία σύνταξη 5.250 φράγκων.
Η αβεβαιότητα της κρατικής χρηματοδότησης
Η κρατική ασφάλιση AHV λειτουργεί με διαφορετικά κριτήρια, καθώς βασίζεται σε πολιτικές αποφάσεις και διαρκείς χρηματοδοτικές ενέσεις. Μόνο από το 2020, η μεταρρύθμιση STAF αποφέρει ετησίως 2 δισεκατομμύρια φράγκα στα ταμεία, ενώ το πακέτο AHV 21 προσθέτει επιπλέον 3 δισεκατομμύρια από το 2024, μέσω της αύξησης του ΦΠΑ και της ηλικίας συνταξιοδότησης των γυναικών. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση αυτών των παροχών παραμένει επί της ουσίας στον αέρα.
Σύμφωνα με το Vermögenszentrum, η ανασφάλεια αυτή αποτυπώνεται έντονα στην κοινωνία. Μόλις το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων πιστεύει ότι οι συντάξεις AHV θα είναι το ίδιο ασφαλείς σε 20 χρόνια από σήμερα. Αντίθετα, το κοινό δείχνει να διατηρεί υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στα επαγγελματικά ταμεία (Pensionskassen), αναγνωρίζοντας ότι έχουν ήδη λάβει τα απαραίτητα, αν και επώδυνα, μέτρα για να προσαρμοστούν στα νέα δημογραφικά δεδομένα.
