Γερμανία – Οι καταναλωτές βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα μπαράζ συγκαλυμμένων ανατιμήσεων στα ράφια των σούπερ μάρκετ, καθώς οι βιομηχανίες τροφίμων χρησιμοποιούν παραπλανητικές μεθόδους για να μετακυλίσουν το αυξημένο κόστος παραγωγής. Μειώνοντας ανεπαίσθητα το βάρος των συσκευασιών ή υποβαθμίζοντας την ποιότητα των πρώτων υλών, οι εταιρείες αυξάνουν τα περιθώρια κέρδους τους, αναγκάζοντας τους πελάτες να πληρώνουν περισσότερα για λιγότερο προϊόν.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Ανατιμήσεις που αγγίζουν το 38% μέσω μείωσης της ποσότητας στη συσκευασία.
- Αντικατάσταση ακριβών πρώτων υλών με φθηνότερα συστατικά (Skimpflation).
- Το 87% των καταναλωτών απαιτεί υποχρεωτική σήμανση για τις κρυφές αυξήσεις.
Το φαινόμενο της Shrinkflation στα ράφια
Η πιο διαδεδομένη πρακτική είναι η λεγόμενη Shrinkflation, όπου το περιεχόμενο συρρικνώνεται ενώ η εξωτερική εμφάνιση της συσκευασίας παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Με αυτόν τον τρόπο, η τιμή ανά κιλό αυξάνεται δραματικά, παρότι το ποσό στο ταμείο δεν τρομάζει τον αγοραστή. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα που καταγράφει το Κέντρο Καταναλωτών του Αμβούργου (Verbraucherzentrale Hamburg) για τη συσκευασία Milky-Way, η οποία πλέον περιέχει πέντε αντί για εννέα μπάρες. Η συνολική ποσότητα μειώθηκε από τα 193,5 στα 107,5 γραμμάρια, οδηγώντας σε μια κρυφή ανατίμηση της τάξης του 38%, παρά τη μικρή μείωση της τελικής τιμής στο ράφι. Αντίστοιχα, τα πατατάκια φούρνου της funny-frisch έχασαν 10 γραμμάρια από το βάρος τους, επιφέροντας αύξηση σχεδόν 10% με την ίδια ακριβώς τιμή.
Φθηνότερα συστατικά και παγίδες μεγέθους
Εξίσου παραπλανητική είναι η τακτική της Skimpflation, κατά την οποία η βιομηχανία τροφίμων αλλοιώνει την αρχική συνταγή του προϊόντος. Οι εταιρείες μειώνουν το ποσοστό των ακριβών συστατικών ή τα αντικαθιστούν με φθηνότερες εναλλακτικές. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Ένωση Κέντρων Καταναλωτών, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πέστο, όπου το ακριβό κουκουνάρι αντικαθίσταται συχνά από κάσιους και το ελαιόλαδο δίνει τη θέση του στο ηλιέλαιο. Επιγραφές όπως «νέα βελτιωμένη συνταγή» χρησιμοποιούνται συχνά για να καμουφλάρουν την ποιοτική υποβάθμιση. Παράλληλα, οι οργανώσεις προειδοποιούν ότι οι μεγάλες συσκευασίες τύπου XXL δεν εγγυώνται απαραίτητα χαμηλότερη τιμή ανά κιλό.
Μέτρα προστασίας και αντιδράσεις καταναλωτών
Η πιο αποτελεσματική άμυνα για τον αγοραστή παραμένει ο έλεγχος της βασικής τιμής ανά κιλό ή λίτρο, η οποία αναγράφεται υποχρεωτικά, έστω και με ψιλά γράμματα, στα ταμπελάκια των καταστημάτων. Τα Κέντρα Καταναλωτών ζητούν πλέον την επιβολή αυστηρότερων κανονισμών, απαιτώντας από τους κατασκευαστές να αναγράφουν με ευδιάκριτο τρόπο κάθε αλλαγή στο βάρος ή τη σύσταση των προϊόντων. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση, το 81% των ερωτηθέντων χαρακτήρισε τις συγκαλυμμένες ανατιμήσεις ως καθαρή εξαπάτηση, ενώ το 87% ζητά την άμεση καθιέρωση προειδοποιητικής σήμανσης στα ράφια.
