Ελβετία – Κοτόπουλο από την Ουγγαρία που πωλείται στη Migros συγκεντρώνει μόλις δύο από τα πέντε αστέρια ευζωίας των ζώων στο σύστημα M-Check της αλυσίδας.
Η βαθμολογία αποδίδεται στις συνθήκες εκτροφής βάσει ευρωπαϊκών προδιαγραφών, οι οποίες επιτρέπουν μεγαλύτερη πυκνότητα πτηνών και δεν απαιτούν πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο. Το προϊόν, πάντως, ανήκει σε μια φθηνότερη κατηγορία εισαγόμενου κρέατος.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Τα ουγγρικά μίνι φιλέτα κοτόπουλου παίρνουν 2/5 αστέρια, ενώ τα αντίστοιχα ελβετικά προϊόντα Migros παίρνουν 3/5.
- Το ουγγρικό κοτόπουλο είναι, ανάλογα με το προϊόν, κατά 25% έως 35% φθηνότερο από το ελβετικό, σύμφωνα με τη Migros.
- Η αλυσίδα αναφέρει ότι περίπου το 84% των νωπών πουλερικών στη γκάμα της προέρχονται από την Ελβετία.
- Η Ελβετική Προστασία Ζώων αποθαρρύνει την αγορά εισαγόμενου κοτόπουλου που παράγεται μόνο με τις ελάχιστες νομικές απαιτήσεις της ΕΕ.
Η ετικέτα που προκάλεσε ερωτήματα σε πελάτη
Ένας καταναλωτής, την εμπειρία του οποίου παρουσίασε το 20 Minuten, αγόρασε από τη Migros συσκευασία με μίνι φιλέτα κοτόπουλου, θεωρώντας αρχικά ότι επρόκειτο για ελβετικό προϊόν. Μόνο όταν επέστρεψε στο σπίτι διαπίστωσε από την πίσω πλευρά της συσκευασίας ότι η προέλευση ήταν η Ουγγαρία. Την προσοχή του τράβηξε και η ένδειξη M-Check στην μπροστινή όψη: η αξιολόγηση για την ευζωία των ζώων έφθανε μόλις τα δύο αστέρια από τα πέντε.
Η περίπτωση θέτει δύο διαφορετικά ζητήματα για τον καταναλωτή: πόσο εύκολα μπορεί να αναγνωρίσει την προέλευση του κρέατος κατά την αγορά και τι ακριβώς πιστοποιεί η βαθμολογία που εμφανίζεται στη συσκευασία. Το M-Check δεν περιγράφει τις συνθήκες που επικράτησαν για ένα συγκεκριμένο ζώο σε μια μεμονωμένη εκτροφή, αλλά αξιολογεί τις απαιτήσεις των σχετικών προγραμμάτων και την εφαρμογή τους.
Τι μετρούν τα πέντε αστέρια του M-Check
Η μέθοδος αξιολόγησης αναπτύχθηκε από τη Σχολή Γεωπονικών, Δασικών και Επιστημών Τροφίμων (HAFL) του Πανεπιστημίου Εφαρμοσμένων Επιστημών της Βέρνης (BFH). Βασίζεται σε εννέα πεδία: ελέγχους και ιχνηλασιμότητα, επώδυνες επεμβάσεις στα ζώα, υγεία και φαρμακευτική αγωγή, τροφή και νερό, συνθήκες στους στάβλους, πρόσβαση σε εξωτερικούς χώρους και βοσκή, αναπαραγωγή και εκτροφή, μεταφορά και σφαγή.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Migros εξηγεί ότι τα κοτόπουλα εκτρέφονται σύμφωνα με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε σύγκριση με τα ελβετικά προγράμματα επιτρέπεται μεγαλύτερος αριθμός πτηνών στον ίδιο χώρο, ενώ δεν είναι υποχρεωτική η δυνατότητα πρόσβασης σε εξωτερικό περιβάλλον. Αυτοί είναι, σύμφωνα με την αλυσίδα, οι λόγοι που τα ουγγρικά μίνι φιλέτα παίρνουν δύο αστέρια.
Η βαθμίδα κάτω από τα τρία αστέρια μπορεί γενικότερα, κατά το BFH, να προκύπτει είτε επειδή οι απαιτήσεις για την ευζωία των ζώων είναι περιορισμένες είτε επειδή η σχετική τεκμηρίωση δεν είναι επαρκής. Η αξιολόγηση των τριών αστέρων σημαίνει ότι το πρόγραμμα εκτροφής φθάνει τουλάχιστον στο επίπεδο της ελβετικής νομοθεσίας περί προστασίας των ζώων· το ίδιο επίπεδο μπορούν να πετύχουν και προγράμματα άλλων χωρών.
Στο σημερινό χαρτοφυλάκιο της Migros, τα ελβετικά μίνι φιλέτα της ίδιας αλυσίδας λαμβάνουν τρία αστέρια, ενώ τα Optigal και τα βιολογικά μίνι φιλέτα τέσσερα. Για να ξεπεραστούν τα τρία αστέρια απαιτείται, μεταξύ άλλων, τα πτηνά να έχουν τακτική πρόσβαση σε χώρο με εξωτερικό κλίμα. Στην περίπτωση των προϊόντων Optigal-IP-Suisse, η Migros αναφέρει επίσης περισσότερο διαθέσιμο χώρο και μεγαλύτερη διάρκεια εκτροφής σε σχέση με το ουγγρικό κοτόπουλο. Σήμερα δεν διαθέτει κοτόπουλο με βαθμολογία ενός ή πέντε αστέρων.
Το BFH εξηγεί ότι η ανώτατη βαθμίδα των πέντε αστέρων απονέμεται σε προγράμματα με ιδιαίτερα σημαντικές παροχές για την ευζωία, συστηματικούς ελέγχους και δυνατότητα των ζώων να εκδηλώνουν πολλές από τις φυσικές συμπεριφορές τους. Η Migros υπογραμμίζει ότι η ίδια κλίμακα χρησιμοποιείται τόσο για ελβετικά όσο και για εισαγόμενα προϊόντα.
Γιατί η Migros συνεχίζει τις εισαγωγές από την Ουγγαρία
Η εταιρεία συνδέει τις εισαγωγές με τη διαθεσιμότητα και το κόστος. Αναφέρει ότι περίπου το 84% των νωπών πουλερικών της προϊοντικής της γκάμας προέρχεται από την Ελβετία και ότι εισάγει κρέας όταν η εγχώρια παραγωγή δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση. Το ουγγρικό κοτόπουλο αντιπροσωπεύει, όπως διευκρινίζει, μικρό μέρος των πωλήσεών της.
Παράλληλα, η οικονομική διαφορά είναι αισθητή: ανάλογα με το προϊόν, το κοτόπουλο Ουγγαρίας πωλείται περίπου 25% έως 35% φθηνότερα από το αντίστοιχο ελβετικό. Αυτή η διαφορά εξηγεί γιατί η αλυσίδα εξυπηρετεί με τις εισαγωγές και μια διαφορετική κατηγορία τιμών, χωρίς όμως η τιμή να αναιρεί το ερώτημα για τις συνθήκες παραγωγής.
Η Migros δεν αποκαλύπτει από ποιες συγκεκριμένες εκτροφές προέρχονται τα μίνι φιλέτα, επικαλούμενη λόγους ανταγωνισμού. Δεν έδωσε επίσης στοιχεία για την πραγματική πυκνότητα των πτηνών, τη διάρκεια πάχυνσης ή τη γενετική γραμμή εκτροφής του συγκεκριμένου προϊόντος. Υποστηρίζει, πάντως, ότι οι μονάδες ελέγχονται τακτικά από ανεξάρτητους φορείς.
Το 2016 η εταιρεία είχε ανακοινώσει ότι, σε συνεργασία με τους προμηθευτές και την Ελβετική Προστασία Ζώων, είχε βελτιώσει τις συνθήκες εκτροφής πουλερικών, μεταξύ άλλων στην Ουγγαρία, ώστε να πλησιάζουν τις ελβετικές προδιαγραφές. Σήμερα δηλώνει ότι οι βασικές αρχές εκείνων των παρεμβάσεων συνεχίζουν να ισχύουν, διευκρινίζοντας παράλληλα πως οι Ούγγροι προμηθευτές της καλύπτουν τουλάχιστον τις απαιτήσεις της ΕΕ και σε αρκετές περιπτώσεις τις υπερβαίνουν.
Η ένσταση της Ελβετικής Προστασίας Ζώων
Ο οργανισμός Schweizer Tierschutz (STS), η Ελβετική Προστασία Ζώων, αντιμετωπίζει επικριτικά το συμβατικό κοτόπουλο που εκτρέφεται μόνο βάσει των ελάχιστων ευρωπαϊκών κανόνων. Θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες απαιτήσεις είναι σημαντικά λιγότερο αυστηρές από τις συνήθεις ελβετικές και εντοπίζει τις μεγαλύτερες διαφορές στον διαθέσιμο χώρο και στην απουσία υποχρεωτικής πρόσβασης σε εξωτερικό περιβάλλον.
Στον οδηγό αξιολόγησης ετικετών του, ο STS συμβουλεύει να αποφεύγονται εισαγόμενα κοτόπουλα που πληρούν απλώς τις ελάχιστες νομικές προδιαγραφές της ΕΕ. Επισημαίνει όμως και ένα κοινό πρόβλημα για τα δύο συστήματα εκτροφής: την επιλογή φυλών υψηλής απόδοσης που μεγαλώνουν πολύ γρήγορα. Γι’ αυτό τάσσεται υπέρ ανθεκτικότερων ζώων και καλύτερων συνθηκών διαβίωσης.
Τι δηλώνουν Coop, Lidl και Aldi για το εισαγόμενο κοτόπουλο
Η Coop αναφέρει ότι δίνει προτεραιότητα στα ελβετικά προϊόντα. Το μεγαλύτερο μέρος του εισαγόμενου κοτόπουλου της προέρχεται από τη Σλοβενία και, σύμφωνα με την εταιρεία, παράγεται βάσει του ελβετικού προτύπου BTS για ιδιαίτερα φιλικές προς τα ζώα σταβλικές εγκαταστάσεις. Το πρότυπο προβλέπει, μεταξύ άλλων, στεγασμένο χώρο με εξωτερικό κλίμα και υπερυψωμένα σημεία ανάπαυσης των πτηνών. Οι μονάδες ελέγχονται από ανεξάρτητους φορείς, ενώ ο STS πραγματοποιεί επιπλέον αξιολογήσεις. Αντίθετα, τα κοτόπουλα της οικονομικής σειράς Prix Garantie ακολουθούν τις ελάχιστες νομικές απαιτήσεις της χώρας παραγωγής τους.
Η Lidl δηλώνει ότι περίπου τα δύο τρίτα των ειδών νωπού κοτόπουλου που προσφέρει προέρχονται από την Ελβετία. Οι εισαγωγές της έρχονται από τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ολλανδία και, κατά την εταιρεία, συμμορφώνονται χωρίς εξαίρεση με το επίπεδο της ελβετικής νομοθεσίας για την προστασία των ζώων. Ανεξάρτητος φορέας πιστοποίησης διενεργεί αιφνιδιαστικούς ελέγχους και στις συσκευασίες χρησιμοποιείται η αξιολόγηση ευζωίας του STS.
Στην Aldi, περισσότερο από το μισό χαρτοφυλάκιο νωπού κοτόπουλου είναι ελβετικής προέλευσης, ενώ οι εισαγωγές γίνονται από την Αυστρία, τη Γερμανία και την Ολλανδία. Η αλυσίδα υποστηρίζει ότι όλα τα εισαγόμενα προϊόντα της πληρούν τουλάχιστον τις απαιτήσεις της ελβετικής νομοθεσίας και ότι οι προμηθευτές έχουν την ευθύνη συμμόρφωσης. Η Aldi δεν διαθέτει δικό της σύστημα βαθμολόγησης της ευζωίας των ζώων.
