Βέλγιο – Σε σημαντική οικονομική απειλή για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς εξελίσσονται οι παρατεταμένοι καύσωνες, αυξάνοντας κατακόρυφα το κόστος διαβίωσης.
Οι ακραίες θερμοκρασίες προκαλούν απότομες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, ενώ παράλληλα δημιουργούν απρόβλεπτα έξοδα λόγω ακυρώσεων στις συγκοινωνίες και κλεισίματος σχολείων, πλήττοντας κυρίως τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Ξεπέρασε τα 1.000 ευρώ ανά μεγατώτ (MWh) η χονδρική τιμή ενέργειας στο απόγειο της ζήτησης.
- Το φτωχότερο 20% του πληθυσμού αναμένεται να υποστεί μείωση εισοδήματος έως και 4%.
- Περίπου μισό εκατομμύριο πολίτες προστατεύονται μέσω κοινωνικών τιμολογίων, εξοικονομώντας 30%.
Το ενεργειακό κόστος και οι απρόβλεπτες δαπάνες
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Euronews, οι συνέπειες των ακραίων θερμοκρασιών στο Βέλγιο αποτυπώνονται άμεσα στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Κατά τη διάρκεια του καύσωνα, η απότομη πτώση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά τις βραδινές ώρες, σε συνδυασμό με την υψηλή ζήτηση για ψύξη, εκτόξευσε τις χονδρικές τιμές πάνω από τα 1.000 ευρώ ανά μεγατώτ. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει έντονα τους καταναλωτές που διαθέτουν δυναμικά συμβόλαια, τα οποία αναπροσαρμόζουν τις χρεώσεις κάθε 15 λεπτά με βάση τα δεδομένα της αγοράς.
Πέρα από την ενεργειακή επιβάρυνση, οι οικογένειες αντιμετωπίζουν αλυσιδωτές οικονομικές δυσκολίες. Οι ακυρώσεις δρομολογίων στα τρένα και το ξαφνικό κλείσιμο σχολικών μονάδων αναγκάζουν πολλούς γονείς να λάβουν άδειες άνευ αποδοχών ή να επιβαρυνθούν με έκτακτα έξοδα φύλαξης των παιδιών τους. Όπως σημειώνεται, οι συνθήκες αυτές δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον για τα νοικοκυριά που διαθέτουν χαμηλά εισοδήματα.
Διεύρυνση των ανισοτήτων και εργασιακή ανασφάλεια
Η συνεχιζόμενη άνοδος της θερμοκρασίας απειλεί να διευρύνει σημαντικά την εισοδηματική ανισότητα. Μελέτη του ινστιτούτου Climate Analytics αναδεικνύει την έλλειψη προετοιμασίας στην Ευρώπη απέναντι στις κλιματικές προκλήσεις. Η οικονομολόγος Jessie Schleypen υπογραμμίζει ότι οι συνέπειες είναι δυσανάλογα βαριές για τους οικονομικά αδύναμους, καθώς το φτωχότερο 20% του πληθυσμού εκτιμάται ότι θα υποστεί μείωση εισοδήματος κατά 4%, έναντι 1,1% έως 1,8% που αναμένεται για τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Παράλληλα, έρευνα του European Trade Union Institute (ETUI) εστιάζει στην πίεση που δέχονται οι εποχικοί εργάτες, οι μετανάστες και οι ελεύθεροι επαγγελματίες. Πολλοί εξ αυτών αμείβονται με το κομμάτι, γεγονός που σημαίνει ότι η διακοπή της εργασίας τους λόγω καύσωνα μεταφράζεται σε άμεση απώλεια μεροκάματου. Στο Βέλγιο, το υφιστάμενο καθεστώς επιτρέπει τη χορήγηση επιδομάτων ανεργίας σε περίπτωση που οι εξωτερικές συνθήκες απαγορεύουν την εργασία, όμως απαιτούνται περαιτέρω παρεμβάσεις για την πλήρη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους.
Το ισπανικό μοντέλο και η ανάγκη για νέο εθνικό σχέδιο
Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις ελλείψεις του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου. Ο Bert Engelaar, πρόεδρος του συνδικάτου ABVV-FGTB, επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να εκπονούν προληπτικά σχέδια έκτακτης ανάγκης, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές συνθήκες των εργαζομένων. Χαρακτηρίζει μάλιστα ενδιαφέρουσα τη νομοθεσία της Ισπανίας, η οποία μετά τις πλημμύρες στη Βαλένθια θεσμοθέτησε άδεια τεσσάρων ημερών με πλήρεις αποδοχές σε περιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων.
Για την ανακούφιση των καταναλωτών στο Βέλγιο, περίπου μισό εκατομμύριο πολίτες έχουν ενταχθεί στα κοινωνικά τιμολόγια ενέργειας, εξασφαλίζοντας εκπτώσεις της τάξης του 30% σε ρεύμα και φυσικό αέριο. Ωστόσο, ο Bert Engelaar τονίζει την επιτακτική ανάγκη εκπόνησης ενός νέου Εθνικού Σχεδίου Προσαρμογής στο Κλίμα. Στόχος του σχεδίου πρέπει να είναι η ολοκληρωμένη προστασία των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος και των ηλικιωμένων από τις επερχόμενες κλιματικές αναταράξεις.
