Γροιλανδία – Αποζημίωση από τη Δανία ζητούν 26 Γροιλανδοί που μεγάλωσαν χωρίς νομικά αναγνωρισμένο πατέρα, εξαιτίας κανόνων που ίσχυαν στον τόπο γέννησής τους αλλά είχαν καταργηθεί στη Δανία.
Με αγωγή τους υποστηρίζουν ότι η διαφορετική μεταχείριση τούς στέρησε δικαιώματα και επηρέασε την οικογενειακή τους ζωή για δεκαετίες.
Κάθε ενάγων διεκδικεί 125.000 δανικές κορώνες, περίπου 16.500 ευρώ. Στη διαδικασία συμμετέχουν επίσης οι οικογένειες δύο εναγόντων που πέθαναν ενώ η υπόθεση βρισκόταν σε εξέλιξη. Η δικαστική διαμάχη φέρνει ξανά στο προσκήνιο ιστορικές πρακτικές που σημάδεψαν τις σχέσεις της Δανίας με τη Γροιλανδία.
Ο νόμος που εμπόδιζε την αναγνώριση πατρότητας
Στο πολυπληθέστερο δυτικό τμήμα της Γροιλανδίας, για παιδιά που γεννήθηκαν εκτός γάμου από το 1938 έως το 1963 και είχαν Δανό πατέρα, δεν προβλεπόταν η ίδια δυνατότητα νομικής αναγνώρισης της πατρότητας που ίσχυε για παιδιά στη Δανία. Στις υπόλοιπες περιοχές της Γροιλανδίας το διαφορετικό καθεστώς διατηρήθηκε έως το 1974.
Η 69χρονη Tida Ravn, μία από τους ενάγοντες, περιέγραψε ότι μεγάλωσε χωρίς να γνωρίζει την ταυτότητα του πατέρα της και την οικογενειακή καταγωγή της. Όπως ανέφερε στο γαλλικό πρακτορείο AFP, η ομάδα υπέβαλε το αίτημά της πριν από τρία χρόνια, ελπίζοντας ότι το κράτος θα αναλάμβανε την ευθύνη και θα προσέφερε αποζημίωση χωρίς να απαιτηθεί δικαστική διεκδίκηση.
Στη δεύτερη ημέρα της δίκης, η Ravn και τρεις ακόμη Γροιλανδοί, οι Klaus Frederiksen, Dorthea Josefsen και Uullat Bach, περιέγραψαν πώς τους επηρέασε η απουσία νομικά αναγνωρισμένου πατέρα. Η πρώην δημοσιογράφος Ravn, που φέρει παραδοσιακά τατουάζ προσώπου των Ινουίτ, εξήγησε ότι γνώριζε την πλευρά της μητέρας της, αλλά η ταυτότητα του πατέρα της παρέμενε άγνωστη. Για την ίδια, η αναγνώριση της παραβίασης των δικαιωμάτων της είναι προσωπικό ζήτημα αλλά και θέμα αρχής.
Κατά την Ravn, σχεδόν το ένα τέταρτο των Γροιλανδών της γενιάς της βρισκόταν σε ανάλογη κατάσταση νομικής μη αναγνώρισης πατρότητας. Η έλλειψη αυτής της αναγνώρισης, όπως κατέθεσε, επηρέασε τα νεανικά της χρόνια και μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής της.
Η δικαστική διεκδίκηση και τα ιστορικά προηγούμενα
Ο δικηγόρος των εναγόντων, Mads Pramming, υποστηρίζει ότι η διατήρηση διαφορετικών κανόνων στη Γροιλανδία παραβίασε τα άρθρα 8 και 14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, τα οποία αφορούν αντίστοιχα τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής και την απαγόρευση των διακρίσεων. Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλούσε η κοινωνική προκατάληψη απέναντι στα παιδιά που γεννιούνταν εκτός γάμου, ιδιαίτερα σε μια εποχή με ισχυρότερη χριστιανική επιρροή.
Η υπόθεση εξετάζεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αποτίμησης της μετααποικιακής σχέσης Δανίας και Γροιλανδίας. Μαρτυρίες και επιστημονικές έρευνες έχουν αναδείξει τον τραυματισμό παιδιών που απομακρύνθηκαν από τις οικογένειές τους τη δεκαετία του 1950 και γυναικών που υποβλήθηκαν σε αναγκαστική αντισύλληψη. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις υπήρξαν επίσημες συγγνώμες και αποζημιώσεις, ενώ έχουν αποκαλυφθεί και υιοθεσίες παιδιών χωρίς τη συναίνεση των οικογενειών τους.
Η Ravn ανέφερε ότι η δανική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο επίσημης συγγνώμης μετά την αναμενόμενη δημοσίευση έκθεσης για τις σχέσεις των δύο πλευρών, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ημερομηνία. Ο υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων της Δανίας δεν θέλησε να σχολιάσει την εν εξελίξει υπόθεση.
Με μεταρρύθμιση που υιοθετήθηκε το 2014, οι ενδιαφερόμενοι απέκτησαν δυνατότητα να ζητούν νομική αναγνώριση πατρότητας και να διεκδικούν κληρονομικά δικαιώματα, εφόσον η σχετική κληρονομιά δεν έχει ήδη εκκαθαριστεί. Η δίκη αναμένεται να ολοκληρωθεί την Πέμπτη.