Γερμανία – Το κόστος ενός δωματίου σε διαμέρισμα συγκατοίκησης επηρεάζει πλέον ακόμη και την επιλογή πανεπιστημίου. Οι ζητούμενες τιμές ενοικίασης έχουν αυξηθεί σε πολλές περιοχές περίπου 75% σε σύγκριση με πριν από 15 χρόνια, ενώ σε ορισμένα κρατίδια έχουν διπλασιαστεί. Για όσους δεν μπορούν να στηριχθούν οικονομικά στην οικογένειά τους, η εύρεση κατοικίας απειλεί να γίνει εμπόδιο στις ίδιες τις σπουδές.
Η εικόνα προκύπτει από ανάλυση του NDR σε περισσότερες από 1,5 εκατομμύριο αγγελίες της πλατφόρμας WG-Gesucht.de για δωμάτια σε συγκατοικήσεις με μίσθωση αορίστου διάρκειας. Στο Βερολίνο, το Βρανδεμβούργο και τη Σαξονία, οι ζητούμενες τιμές χωρίς πρόσθετες χρεώσεις έχουν διπλασιαστεί από το 2011. Η διαφορά είναι ακόμη πιο έντονη αν συγκριθεί με τη γενική εξέλιξη των ενοικίων κατοικιών: βάσει του δείκτη τιμών καταναλωτή, αυτά είχαν αυξηθεί έως το 2025 κατά λιγότερο από 25%.
Οι δύο μετρήσεις, πάντως, δεν αφορούν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Τα στοιχεία για τα δωμάτια αποτυπώνουν τις τιμές που ζητούνται σε νέες αγγελίες, ενώ ο γενικός δείκτης ενοικίων επηρεάζεται κυρίως από παλαιότερες, ήδη ενεργές μισθώσεις. Η ανάλυση του NDR περιλαμβάνει αγγελίες από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο κάθε έτους, εξαιρώντας μεγάλους επαγγελματικούς παρόχους και το 5% των ακριβότερων και φθηνότερων προσφορών. Δεν καλύπτει, επομένως, το σύνολο της αγοράς.
Τα 380 ευρώ του BAföG και οι μεγάλες διαφορές ανά πόλη
Η στεγαστική συνιστώσα του γερμανικού επιδόματος φοιτητικής στήριξης BAföG ανέρχεται σε 380 ευρώ. Παρότι έχει αυξηθεί ποσοστιαία περίπου όσο και οι αγγελίες συγκατοίκησης, σε πολλές πανεπιστημιουπόλεις δεν επαρκεί ούτε για το βασικό ενοίκιο ενός δωματίου.
Στο Αμβούργο και στο Βερολίνο, οι τιμές κινούνται γύρω στα 550 ευρώ μόνο για το ενοίκιο, χωρίς πρόσθετα έξοδα. Στο Μόναχο, το μέσο δωμάτιο κοστίζει σχεδόν τα διπλάσια από τη στεγαστική ενίσχυση. Αντίθετα, στη Λειψία και σε μικρότερες πόλεις όπως το Hildesheim, τα 380 ευρώ είναι πιθανότερο να επαρκούν για το βασικό ενοίκιο.
Η απόσταση ανάμεσα στις νέες και τις παλαιές μισθώσεις φαίνεται και στις καθημερινές συγκρίσεις: σε πόλεις όπως το Αμβούργο, ένα μικρό δωμάτιο μπορεί να διατίθεται ακριβότερα από ολόκληρο διαμέρισμα που εξακολουθεί να νοικιάζει ηλικιωμένος με παλαιό συμβόλαιο.
Όταν η αναζήτηση κατοικίας απειλεί τη συνέχιση των σπουδών
Η Josefine είναι η πρώτη στην οικογένειά της που φοιτά σε πανεπιστήμιο. Σπουδάζει οικονομικά μαθηματικά στο Αμβούργο, αλλά μετά το πρώτο έτος χρειάστηκε να αφήσει το δωμάτιο όπου έμενε προσωρινά. Η αναζήτηση νέας στέγης, μάλιστα μέσα στην περίοδο των εξετάσεων, την έκανε να φοβηθεί ότι ίσως χρειαστεί να εγκαταλείψει τις σπουδές της.
Εξέτασε ακόμη και το ενδεχόμενο να επιστρέψει στους γονείς της και να συνεχίσει σε πανεπιστήμιο της Jena. Τελικά βρήκε δωμάτιο, σχετικά οικονομικό για τις συνθήκες της αγοράς, όμως μετά την καταβολή του ενοικίου της απομένουν λίγα χρήματα για τις υπόλοιπες ανάγκες της.
Ο Matthias Anbuhl, πρόεδρος του Deutsches Studierendenwerk, επισημαίνει ότι στα κέντρα συμβουλευτικής υποστήριξης τα ζητήματα δεν περιορίζονται πια στο άγχος των εξετάσεων ή στις ακαδημαϊκές δυσκολίες. Όλο και περισσότεροι φοιτητές ανησυχούν αν μπορούν να χρηματοδοτήσουν τη φοίτησή τους, ενώ, όπως αναφέρει, καταγράφονται και συμπτώματα καταθλιπτικής διάθεσης.
Κατά τον ίδιο, υπάρχει κίνδυνος μιας σιωπηρής κοινωνικής επιλογής με κριτήριο το πορτοφόλι: η πόλη και το πανεπιστήμιο να μην επιλέγονται πρωτίστως με βάση τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες, αλλά ανάλογα με το ενοίκιο. Η πίεση φαίνεται και στην τάση περισσότερων φοιτητών να παραμένουν στο πατρικό τους σπίτι σε σχέση με πριν από 20 χρόνια, όπως καταγράφεται σε στοιχεία του CHE για τη φοιτητική στέγαση.
Οι εστίες δεν προλαβαίνουν τη ζήτηση
Οι φοιτητικές εστίες προσφέρουν οικονομικότερες λύσεις, αλλά οι θέσεις δεν επαρκούν. Σύμφωνα με τον Anbuhl, από το 2007 προστέθηκαν επταπλάσιες νέες δημόσια χρηματοδοτούμενες θέσεις σπουδών σε σχέση με τις αντίστοιχα χρηματοδοτούμενες θέσεις στις εστίες. Η υστέρηση αυτή δεν μπορεί, κατά την εκτίμησή του, να καλυφθεί μέσα σε δύο ή τρία χρόνια· η αναμονή για επαρκή προσφορά μπορεί να ξεπεράσει τη δεκαετία.
Το ομοσπονδιακό υπουργείο αρμόδιο για τη στέγαση παραπέμπει σε σχεδιαζόμενη ενίσχυση της χρηματοδότησης για εστίες και κοινωνικές κατοικίες τα επόμενα χρόνια. Αντίστοιχα, το αρμόδιο ομοσπονδιακό υπουργείο για την έρευνα αναφέρεται σε μελλοντικές αυξήσεις του BAföG, χωρίς αυτό να δίνει άμεση λύση σε όσους αναζητούν δωμάτιο τώρα.
Ο Stefan Brauckmann, επικεφαλής του Moses Mendelssohn Institut, προτείνει η στεγαστική ενίσχυση του BAföG να καθορίζεται ανάλογα με την πόλη σπουδών, όπως συμβαίνει με το επίδομα κατοικίας Wohngeld. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει, θα μπορούσαν να λαμβάνονται υπόψη οι μεγάλες τοπικές διαφορές του κόστους.
Το ζήτημα έχει περάσει και στις κινητοποιήσεις νέων με σύνθημα «Gen Z regelt» στις 20 Νοεμβρίου 2026, όπου τίθεται το αίτημα για προσιτό κόστος διαβίωσης. Ο Anbuhl επικρίνει την επιλογή της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να προωθεί εκπτώσεις στα καύσιμα, που κατά τον ίδιο κοστίζουν πολύ περισσότερο από μια συνολική μεταρρύθμιση του BAföG, ενώ η αύξηση της στεγαστικής ενίσχυσης αναβάλλεται για δημοσιονομικούς λόγους.
Πηγές πληροφοριών: WG-Gesucht.de, Deutsches Studierendenwerk, CHE, Moses Mendelssohn Institut.