Γερμανία – Περίπου 6,6 εκατομμύρια νοικοκυριά που ζουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία δαπανούν τουλάχιστον το 30% του καθαρού εισοδήματός τους για βασικό ενοίκιο και θέρμανση, σύμφωνα με μελέτη που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2026. Πρόκειται για σχεδόν ένα στα τρία νοικοκυριά ενοικιαστών στη χώρα, με τη μεγαλύτερη οικονομική πίεση να καταγράφεται στα χαμηλότερα εισοδήματα.
Η έρευνα του Ινστιτούτου Κατοικίας και Περιβάλλοντος (IWU), που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Γερμανικής Ένωσης Ενοικιαστών (Deutscher Mieterbund), υπολογίζει ότι 3,2 εκατομμύρια νοικοκυριά αφιερώνουν πάνω από το 40% του καθαρού εισοδήματός τους σε αυτές τις δαπάνες. Άλλα 3,4 εκατομμύρια διαθέτουν από 30% έως 40%, σε σύνολο σχεδόν 20 εκατομμυρίων νοικοκυριών ενοικιαστών.
Τα χαμηλά εισοδήματα και η διαφορετική εικόνα των επίσημων στατιστικών
Σύμφωνα με τη μελέτη, 8,3 εκατομμύρια νοικοκυριά ενοικιαστών, δηλαδή το 42% του συνόλου, ανήκουν στο χαμηλότερο εισοδηματικό τρίτο. Το μέσο καθαρό μηνιαίο εισόδημά τους ανέρχεται σε 1.417 ευρώ. Για το φτωχότερο 10% της εισοδηματικής κατανομής, η μέση επιβάρυνση από το κόστος κατοικίας φτάνει το 60% του εισοδήματος.
Η ανάλυση βασίζεται στα στοιχεία εισοδημάτων και ενοικίων της μικροαπογραφής του 2022, τα οποία επικαιροποιήθηκαν στο πιο πρόσφατο διαθέσιμο επίπεδο του 2024 με δεδομένα της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας (Destatis). Η πρόεδρος της Γερμανικής Ένωσης Ενοικιαστών, Melanie Weber-Moritz, χαρακτήρισε τα ευρήματα ανησυχητικά και ζήτησε άμεση προστασία των ενοικιαστών από πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Τα στοιχεία της Destatis εμφανίζουν μικρότερη αναλογία υπερεπιβάρυνσης: 11,2% του πληθυσμού στη Γερμανία το 2025, έναντι μέσου όρου 7,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διαφορά δεν αποτελεί αντίφαση με τα αποτελέσματα του IWU, καθώς η επίσημη ευρωπαϊκή μέτρηση περιλαμβάνει τόσο ενοικιαστές όσο και ιδιοκτήτες και θεωρεί υπερεπιβαρυμένα τα νοικοκυριά όταν το κόστος κατοικίας ξεπερνά το 40% του εισοδήματος. Με αυτό το αυστηρότερο όριο, το αντίστοιχο ποσοστό στη μελέτη του IWU είναι 16% των νοικοκυριών ενοικιαστών.
Στα ευρωπαϊκά στοιχεία για το 2025, υψηλότερα ποσοστά από τη Γερμανία καταγράφηκαν στην Ελλάδα (26,4%) και στη Δανία (23,4%), ενώ τα χαμηλότερα σημειώθηκαν στην Κροατία (3,2%) και στην Κύπρο (2,4%).
Το υψηλότερο κόστος μετά τη μετακόμιση
Η αύξηση των ενοικίων πλήττει ιδιαίτερα όσους αναζητούν νέα κατοικία. Κατά τη Γερμανική Ένωση Ενοικιαστών, τα ενοίκια σε συμβόλαια που έχουν συναφθεί από το 2020 είναι κατά μέσο όρο περισσότερο από ένα πέμπτο υψηλότερα. Στα νοικοκυριά που μετακόμισαν από τότε, η μέση επιβάρυνση φτάνει το 33% του εισοδήματος.
Η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη στις μητροπόλεις. Στο Βερολίνο, όσοι εγκαταστάθηκαν σε κατοικία μετά το 2020 πληρώνουν κατά μέσο όρο 29% υψηλότερο ενοίκιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο όλων των μισθώσεων της πόλης. Η αντίστοιχη διαφορά είναι 26% στο Μόναχο και 25% στη Φρανκφούρτη. Η Ένωση επισημαίνει ότι η επιβάρυνση στις μεγάλες πόλεις ξεπερνά το 30% και στα νέα συμβόλαια το 35%, ενώ πολλοί ένοικοι διστάζουν να αφήσουν ένα παλαιότερο, οικονομικότερο σπίτι.
Τι ζητά η Ένωση Ενοικιαστών
Η Weber-Moritz κάλεσε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να ενισχύσει τους ελέγχους για παράνομες υπερβολικές χρεώσεις, να αυστηροποιήσει τον μηχανισμό συγκράτησης ενοικίων (Mietpreisbremse) και να επιβάλει ουσιαστικά πρόστιμα για παραβάσεις. Η Ένωση ζητά ο μηχανισμός, που προβλεπόταν να ισχύει έως το 2029 σε αγορές με στεγαστική πίεση, να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα και πανεθνική εφαρμογή.
Ως ένδειξη των προβλημάτων ελέγχου, η διοίκηση του Βερολίνου είχε αναφέρει ότι μόλις στο 5% των υποθέσεων που εξετάστηκαν από την αρμόδια υπηρεσία ελέγχου ενοικίων οι χρεώσεις κρίθηκαν σύμφωνες με τη νομοθεσία περί ενοικίων. Το ποσοστό αφορά τις υποθέσεις που ελέγχθηκαν, όχι το σύνολο των μισθώσεων της πόλης.
Η Ένωση προτείνει επίσης αύξηση των κοινωνικών κατοικιών από περίπου 1,1 εκατομμύριο σε τουλάχιστον δύο εκατομμύρια έως το 2030, καθώς και διεύρυνση του αποθέματος δημόσιων κατοικιών με σταθερά προσιτά ενοίκια.
Πηγές πληροφοριών: Ινστιτούτο Κατοικίας και Περιβάλλοντος (IWU), Γερμανική Ένωση Ενοικιαστών (Deutscher Mieterbund), Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία (Destatis), Διοίκηση του Βερολίνου.
