Ελβετία – Μια βαθιά γεωπολιτική ρωγμή στο παραδοσιακό αίσθημα ασφάλειας των πολιτών καταγράφει η νεότερη εθνική έρευνα, αποτυπώνοντας ραγδαίες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η χώρα αντιλαμβάνεται την αμυντική της θωράκιση.
Στη σκιά των συνεχιζόμενων διεθνών συγκρούσεων που πυροδοτήθηκαν τον Φεβρουάριο του 2022, το εκλογικό σώμα εμφανίζεται πλέον πρόθυμο να αποδεχτεί μια στενότερη στρατιωτική συνεργασία με ευρωπαϊκούς θεσμούς, ενώ το ιστορικό δόγμα της αυστηρής ουδετερότητας υφίσταται τη μεγαλύτερη αμφισβήτηση των τελευταίων δεκαετιών. Τα αναλυτικά δεδομένα που συγκέντρωσε το ερευνητικό ινστιτούτο ETH αποκαλύπτουν μια κοινωνία που, αν και σε γενικές γραμμές εξακολουθεί να αισθάνεται προστατευμένη εντός των συνόρων, ανησυχεί έντονα για τη μελλοντική παγκόσμια σταθερότητα, εγείροντας επιτακτικά νέα ερωτήματα για τη γενναία χρηματοδότηση των ενόπλων δυνάμεων.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η υποστήριξη προς την ιστορική ουδετερότητα της χώρας κατέρρευσε στο 85%, καταγράφοντας ραγδαία πτώση από το 97% της προπολεμικής περιόδου.
- Το 56% των ψηφοφόρων τάσσεται πλέον ανοιχτά υπέρ μιας θεσμικής προσέγγισης με το ΝΑΤΟ.
- Μόλις το 13% των ερωτηθέντων διατηρεί αισιόδοξη στάση απέναντι στο μέλλον της παγκόσμιας ασφάλειας.
- Μια πιθανή αύξηση του ΦΠΑ κατά 0,8% εξετάζεται για τη χρηματοδότηση του αμυντικού προϋπολογισμού σε βάθος δεκαετίας.
Το ρήγμα στην ουδετερότητα: Γιατί η Ελβετία προσεγγίζει πλέον το ΝΑΤΟ
Η συστηματική διάβρωση της πίστης στο παραδοσιακό αμυντικό μοντέλο αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στη θεαματική μεταστροφή της κοινής γνώμης γύρω από τον ρόλο των διεθνών συμμαχιών. Ενώ ιστορικά το ελβετικό κράτος απέφευγε κάθε εξωτερική στρατιωτική εμπλοκή, σήμερα το 59% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η ουδετερότητα δεν μπορεί πλέον να προστατευθεί αποτελεσματικά με αμιγώς στρατιωτικά μέσα. Οι ερευνητές της μελέτης υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη επικριτική στάση απέναντι στη βιωσιμότητα της αυτοδύναμης άμυνας δεν έχει καταγραφεί σε τόσο υψηλά επίπεδα από τη δεκαετία του 1990, επιβεβαιώνοντας τη μετατόπιση του γεωπολιτικού άξονα.
Αντικατοπτρίζοντας αυτή τη νέα πραγματικότητα, ένα αυξανόμενο τμήμα του πληθυσμού αναζητά εναλλακτικές ομπρέλες προστασίας. Το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι ένας ευρωπαϊκός αμυντικός συνασπισμός θα παρείχε ισχυρότερα εχέγγυα ασφαλείας από την απομόνωση αυξήθηκε κατά επτά μονάδες, φτάνοντας το 43%. Παράλληλα, το 56% τάσσεται υπέρ της στενότερης συνεργασίας με το ΝΑΤΟ, αν και το ενδεχόμενο της πλήρους ένταξης στον οργανισμό εξακολουθεί να συγκεντρώνει την υποστήριξη μόνο μιας συμπαγούς μειοψηφίας της τάξης του ενός τρίτου των ψηφοφόρων.
Ποιοι μπλοκάρουν τις αμυντικές δαπάνες και το σχέδιο για τον ΦΠΑ
Η αναγνώριση των νέων απειλών έχει φέρει στο προσκήνιο μια έντονη εσωτερική συζήτηση σχετικά με τον προϋπολογισμό των ενόπλων δυνάμεων, δημιουργώντας μια πρωτοφανή διχογνωμία στο εσωτερικό της χώρας. Το 29% των πολιτών υποστηρίζει την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών κονδυλίων, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό αποδοχής από το 1986. Στον αντίποδα, το 30% θεωρεί τις τρέχουσες δαπάνες υπερβολικές, ενώ η σχετική πλειοψηφία του 34% κρίνει το υφιστάμενο οικονομικό πλαίσιο ως απολύτως ισορροπημένο.
Το πραγματικό αγκάθι ωστόσο κρύβεται στην εξεύρεση των απαιτούμενων πόρων για τα νέα εξοπλιστικά προγράμματα, μια διαδικασία που έχει προκαλέσει πολιτικές αναταράξεις. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο προωθεί ένα φιλόδοξο σχέδιο αύξησης του φόρου προστιθέμενης αξίας κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες για τα επόμενα δέκα χρόνια, προκειμένου να καλυφθούν οι εξοπλιστικές ανάγκες. Παρά τις σφοδρές αντιδράσεις από μεγάλο μέρος του πολιτικού φάσματος, η κυβέρνηση παραμένει ανυποχώρητη, με τον Υπουργό Άμυνας, Martin Pfister, να ξεκαθαρίζει χαρακτηριστικά σε πρόσφατη τοποθέτησή του ότι «δεν υπάρχει σχέδιο Β» για την εθνική ασφάλεια.
Σε ετοιμότητα οι πολίτες: Πώς θα υπερασπιστούν τα γειτονικά κράτη
Η στρατιωτική κουλτούρα της χώρας αποδεικνύεται εντυπωσιακά ανθεκτική, παρά τον γενικότερο προβληματισμό για το κόστος συντήρησής της. Μια συντριπτική πλειοψηφία που αγγίζει το 80% αναγνωρίζει τον στρατό ως έναν απολύτως ή μάλλον απαραίτητο θεσμό, ενώ το 72% επισημαίνει τον καθοριστικό του ρόλο στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής σε ένα πολύγλωσσο κράτος. Παράλληλα, καταγράφεται ιστορικό χαμηλό στο ποσοστό όσων επιθυμούν την κατάργηση της υποχρεωτικής θητείας, με μόλις έναν στους τέσσερις ψηφοφόρους να στηρίζει πλέον αυτή την προοπτική.
Στο ακραίο σενάριο μιας ευρύτερης σύρραξης, το 78% δηλώνει πρόθυμο να υπερασπιστεί τα εδάφη της χώρας, με σχεδόν τους μισούς ερωτηθέντες να εκφράζουν ετοιμότητα να φέρουν όπλα. Αξιοσημείωτη είναι και η διάθεση αλληλεγγύης προς τα άμεσα γειτονικά κράτη, καθώς σχεδόν οκτώ στους δέκα πολίτες θα στήριζαν την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας σε περίπτωση που αυτά δέχονταν εξωτερική επίθεση. Μια οριακή πλειοψηφία θα συναινούσε ακόμη και στην απευθείας παράδοση πολεμικού υλικού, ενώ το ένα τρίτο του πληθυσμού θα ενέκρινε την αποστολή ελβετικών στρατευμάτων εκτός συνόρων για την υποστήριξη της περιφερειακής άμυνας.
Τα δεδομένα της ανασφάλειας: Η στατιστική ακτινογραφία της νέας εποχής
Η αντίληψη της επικινδυνότητας έχει μεταβληθεί ριζικά, δημιουργώντας ένα κλίμα διάχυτης ανησυχίας, παρά την απουσία άμεσης πολεμικής απειλής στα εθνικά σύνορα. Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από το ινστιτούτο Demoscope κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 2.089 ατόμων, αποκαλύπτει ότι το 86% των ερωτηθέντων διαπιστώνει σοβαρή επιδείνωση στο παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό. Μόλις ένα 15% των πολιτών εκτιμά ως πιθανή μια άμεση στρατιωτική επίθεση εναντίον της χώρας μέσα στην επόμενη δεκαετία, αποδεικνύοντας ότι ο φόβος δεν πηγάζει από μια τοπική απειλή, αλλά από τη γενικότερη αστάθεια του συστήματος.
Παρά τις εξωτερικές πιέσεις, η καθημερινότητα στο εσωτερικό διατηρεί τα χαρακτηριστικά μιας ασφαλούς κοινωνίας, αν και με εμφανείς ρωγμές σε σύγκριση με το παρελθόν. Τέσσερις στους πέντε συμμετέχοντες (82%) εξακολουθούν να αισθάνονται προσωπική ασφάλεια, ποσοστό ωστόσο που κινείται σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με την ανέφελη δεκαετία του 1990. Ένα διόλου ευκαταφρόνητο 16% δηλώνει πλέον «μάλλον ανασφαλές», αποτυπώνοντας την ψυχολογική φθορά που έχει επιφέρει η συνεχής ροή αρνητικών διεθνών εξελίξεων στον μέσο ψηφοφόρο.
