Βρυξέλλες – Η συστηματική διδασκαλία ανάγνωσης και αριθμητικής στην πρώτη τάξη του δημοτικού επιφέρει βαθιές δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο των μικρών παιδιών, σύμφωνα με πρωτοποριακή μελέτη ερευνητών του πανεπιστημίου KU Leuven.
Τα επιστημονικά ευρήματα αποδεικνύουν ότι η σχολική εκπαίδευση αναδιαμορφώνει άμεσα την εγκεφαλική δραστηριότητα, ανοίγοντας νέους δρόμους για την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών όπως η δυσλεξία.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Περίπου 70.000 μαθητές που ξεκινούν το σχολείο την 1η Σεπτεμβρίου παρουσιάζουν εγκεφαλικές αλλαγές μέσα σε έναν χρόνο.
- Οι μαγνητικές τομογραφίες επιβεβαιώνουν ισχυρότερη εγκεφαλική ανταπόκριση στις λέξεις σε σχέση με τους αριθμούς.
- Τα ευρήματα επιτρέπουν την έγκαιρη ανίχνευση της δυσλεξίας και της δυσαριθμησίας.
Σαφείς μεταβολές στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου
Οι νευροπαιδαγωγοί του ινστιτούτου εκπαιδευτικών ερευνών LIVO, που υπάγεται στο βελγικό πανεπιστήμιο KU Leuven, κατέγραψαν για πρώτη φορά με αντικειμενικό τρόπο πώς η μάθηση μεταβάλλει τη δομή του εγκεφάλου. Η επιστημονική ομάδα συνέκρινε δύο ομάδες παιδιών παρόμοιας ηλικίας μέσω γνωστικών τεστ και μαγνητικών τομογραφιών (MRI).
Η πρώτη ομάδα περιλάμβανε παιδιά γεννημένα προς το τέλος του έτους που είχαν ήδη ολοκληρώσει την πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Αντίθετα, η δεύτερη ομάδα αποτελούνταν από παιδιά γεννημένα τους πρώτους μήνες του επόμενου έτους, τα οποία παρέμειναν για μία επιπλέον χρονιά στο νηπιαγωγείο.
Όπως εξήγησε η μεταδιδακτορική ερευνήτρια Floor Vandecruys, η συγκεκριμένη μεθοδολογική επιλογή επέτρεψε στους επιστήμονες να διαχωρίσουν πλήρως τα αποτελέσματα της σχολικής εκπαίδευσης από τη φυσιολογική βιολογική ωρίμανση του εγκεφάλου.
Ισχυρότερος αντίκτυπος στην ανάγνωση έναντι των μαθηματικών
Τα αποτελέσματα των εξετάσεων έδειξαν ότι ένας χρόνος τυπικής σχολικής εκπαίδευσης καθιστά τον εγκέφαλο σημαντικά πιο ευαίσθητο στην επεξεργασία λέξεων και αριθμών. Η επίδραση αυτή αποδείχθηκε αισθητά πιο ισχυρή στην ανάγνωση σε σύγκριση με τα μαθηματικά, με τις διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων μαθητών να είναι ιδιαίτερα έντονες στον τομέα του γραπτού λόγου.
Ο καθηγητής νευροπαιδαγωγικής στη Σχολή Ψυχολογίας και Επιστημών Αγωγής του KU Leuven, Bert De Smedt, υπογράμμισε ότι η μελέτη αποδεικνύει για πρώτη φορά με μετρήσιμα στοιχεία τη νευροπλαστικότητα του παιδικού εγκεφάλου υπό την καθοδήγηση της διδασκαλίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, παρότι τα παιδιά μαθαίνουν πολλά από την προσχολική ηλικία, η εγκεφαλική ανάπτυξη δεν συντελείται αυτόματα αλλά κατευθύνεται δυναμικά από τις δραστηριότητες μέσα στη σχολική τάξη.
Νέα δεδομένα για τη διάγνωση μαθησιακών δυσκολιών
Η επιστημονική έρευνα εντόπισε συγκεκριμένες εγκεφαλικές περιοχές που αναδιαμορφώνονται μέσω της μάθησης, διαπιστώνοντας παράλληλα ότι το μέγεθος αυτών των μεταβολών διαφέρει από παιδί σε παιδί. Το γεγονός αυτό αποτελεί το εφαλτήριο για τον επόμενο κύκλο ερευνών της ομάδας.
Οι επιστήμονες επικεντρώνονται πλέον στη μελέτη παιδιών που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης μαθησιακών προβλημάτων, εξετάζοντας κατά πόσο η πλαστικότητα συγκεκριμένων εγκεφαλικών ζωνών διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Στόχος των ερευνητών είναι η δημιουργία εργαλείων για την έγκαιρη διάγνωση της δυσλεξίας και της δυσαριθμησίας, επιτρέποντας την έγκαιρη και αποτελεσματική υποστήριξη των μαθητών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
