Ελβετία – Σχεδόν 2,7 εκατομμύρια συνταξιούχοι, τόσο εντός όσο και εκτός Ελβετίας, θα λάβουν για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2026 τη 13η σύνταξη από το σύστημα ασφάλισης γήρατος και επιζώντων (AHV).
Η πρόσθετη καταβολή γίνεται αυτόματα, χωρίς αίτηση, ενώ το τελικό ποσό διαφέρει ανάλογα με τη σύνταξη και τις μεταβολές στην προσωπική κατάσταση κάθε δικαιούχου.
Η νέα παροχή εγκρίθηκε με δημοψήφισμα στις 3 Μαρτίου 2024, όταν ψηφοφόροι και καντόνια υπερψήφισαν τη λαϊκή πρωτοβουλία για καλύτερη ζωή στην τρίτη ηλικία, την οποία είχαν προωθήσει συνδικάτα και κόμματα της Αριστεράς. Η 13η σύνταξη αντιστοιχεί στο ένα δωδέκατο των συντάξεων γήρατος που καταβλήθηκαν μέσα στο έτος, αυξάνοντας το ετήσιο ποσό κατά περίπου 8,3% για όσους λαμβάνουν πλήρη σύνταξη όλο τον χρόνο.
Πόσα χρήματα θα λάβουν οι συνταξιούχοι
Η μέση 13η σύνταξη υπολογίζεται σε περίπου 1.580 ελβετικά φράγκα, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Κοινωνικών Ασφαλίσεων (BSV). Ωστόσο, δεν προβλέπεται ένα ενιαίο ποσό για όλους: καθένας λαμβάνει το ένα δωδέκατο του συνολικού ποσού σύνταξης γήρατος που του καταβλήθηκε κατά τη διάρκεια του έτους.
Για κάποιον που λάμβανε την ίδια σύνταξη και τους δώδεκα μήνες, η πρόσθετη πληρωμή αντιστοιχεί ουσιαστικά σε ακόμη μία μηνιαία σύνταξη. Όσοι συνταξιοδοτήθηκαν στη διάρκεια του έτους θα λάβουν μικρότερο ποσό. Ο υπολογισμός επηρεάζεται και από αλλαγές όπως γάμος, διαζύγιο ή θάνατος συζύγου, με αποτέλεσμα η 13η καταβολή να μπορεί να διαφέρει από την τακτική μηνιαία σύνταξη. Όποιος πεθάνει πριν από την 1η Δεκεμβρίου δεν δικαιούται τη 13η πληρωμή.
Ποιοι δικαιούνται την παροχή και τι εξαιρείται
Η 13η σύνταξη καταβάλλεται και σε Ελβετούς πολίτες που ζουν στο εξωτερικό. Αλλοδαποί οι οποίοι κατοικούν εκτός Ελβετίας τη λαμβάνουν επίσης, εφόσον έχουν δικαίωμα σε παροχές AHV.
Η πρόσθετη σύνταξη δεν μειώνει τις συμπληρωματικές παροχές (EL) ούτε στερεί το σχετικό δικαίωμα, καθώς εξαιρείται από τον υπολογισμό τους. Δεν υπολογίζεται επίσης η μεταβατική προσαύξηση που μπορούν να λαμβάνουν γυναίκες γεννημένες από το 1961 έως το 1969 λόγω της αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης των γυναικών από τα 64 στα 65 έτη, εφόσον δεν συνταξιοδοτηθούν πρόωρα.
Οι συντάξεις τέκνων AHV, οι συντάξεις αναπηρίας (IV) και οι παροχές επιζώντων για ορφανά και χήρους ή χήρες εξακολουθούν να καταβάλλονται δώδεκα φορές ετησίως. Αν κάποιος δικαιούται ταυτόχρονα σύνταξη χηρείας και γήρατος, λαμβάνει τη σύνταξη γήρατος εφόσον αυτή, μαζί με τη 13η καταβολή, είναι υψηλότερη.
Πότε και πώς καταβάλλεται η 13η σύνταξη
Δεν χρειάζεται να υποβληθεί καμία αίτηση. Τον υπολογισμό και την πληρωμή αναλαμβάνει το αρμόδιο ταμείο εξισορρόπησης του AHV. Ορισμένα ταμεία θα καταβάλουν μαζί τη σύνταξη Δεκεμβρίου και τη 13η σύνταξη, ενώ άλλα θα πραγματοποιήσουν δύο χωριστές μεταφορές. Η ακριβής ημερομηνία πληρωμής εξαρτάται από το ταμείο.
Σύμφωνα με την BSV, οι συνολικές πληρωμές για την κανονική και την πρόσθετη σύνταξη του Δεκεμβρίου φτάνουν τα 9,28 δισεκατομμύρια φράγκα και κατανέμονται σε 74 ταμεία AHV. Η Barbara Ghirardin, πρόεδρος της ένωσης των ταμείων των επαγγελματικών οργανώσεων, αναφέρει ότι έχουν προετοιμαστεί για τις πρόσθετες καταβολές και τις ερωτήσεις των συνταξιούχων.
Ο επικεφαλής του ταμείου Medisuisse, Olaf Wolfensberger, επισημαίνει ότι η εξασφάλιση των πρόσθετων δισεκατομμυρίων αποτελεί πρόκληση για το σύστημα. Η Compenswiss, που διαχειρίζεται το αποθεματικό ταμείο AHV, πρέπει να διαθέσει τα χρήματα στον κατάλληλο χρόνο, μεταξύ άλλων και με ρευστοποίηση επενδύσεων.
Πόσο κοστίζει και τι θα γίνει με τη χρηματοδότηση
Το κόστος της 13ης σύνταξης υπολογίζεται σε 4,28 δισεκατομμύρια φράγκα για το πρώτο έτος πληρωμής, ενώ το 2035 αναμένεται να ξεπεράσει τα πέντε δισεκατομμύρια. Η οριστική πρόσθετη χρηματοδότηση παραμένει ανοιχτή: στα τέλη Νοεμβρίου 2026 οι Ελβετοί ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν για αύξηση του φόρου προστιθέμενης αξίας.
Η πρόταση προβλέπει αύξηση του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ από 8,1% σε 8,5%, το νωρίτερο από το 2028. Ο ειδικός συντελεστής για τα ξενοδοχεία θα αυξηθεί κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, στο 4%, ενώ ο μειωμένος συντελεστής για βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα και φάρμακα, θα παραμείνει στο 2,6%. Είχε προηγηθεί κοινοβουλευτική διαφωνία για το αν θα πρέπει να αυξηθούν και οι εισφορές επί των μισθών.
Ακόμη και αν οι ψηφοφόροι απορρίψουν την αύξηση του ΦΠΑ, η 13η σύνταξη θα εξακολουθήσει να καταβάλλεται. Χωρίς πρόσθετους πόρους, όμως, η οικονομική κατάσταση του AHV αναμένεται να επιβαρυνθεί ταχύτερα και ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω μεταρρυθμίσεις.
Η ομοσπονδιακή συμμετοχή στη χρηματοδότηση του AHV ανέρχεται στο 20,2% των δαπανών του, ποσοστό που συνεπάγεται αρχική επιβάρυνση περίπου 800 εκατομμυρίων φράγκων για τη 13η σύνταξη. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο είχε προτείνει χαμηλότερο ποσοστό συμμετοχής, αλλά το Κοινοβούλιο δεν το αποδέχθηκε.
Τέλος, η 13η σύνταξη χορηγείται ανεξάρτητα από εισόδημα ή περιουσία. Δεν υπάρχει δυνατότητα παραίτησης από αυτήν μέσω δήλωσης στο ταμείο, αλλά ο δικαιούχος μπορεί να δωρίσει ή να χαρίσει το ποσό.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Κοινωνικών Ασφαλίσεων (BSV), Ένωση Ταμείων Εξισορρόπησης Επαγγελματικών Οργανώσεων.
