Διεθνή – Στο 83% ανεβάζει η αμερικανική μετεωρολογική υπηρεσία NOAA την πιθανότητα το El Niño να φτάσει σε ιστορικά υψηλή ένταση το τρίμηνο Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου 2026, σύμφωνα με την ενημέρωσή της στις 8 Οκτωβρίου. Το φαινόμενο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και ενισχύεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών διαταραχών στις βροχοπτώσεις και στις θερμοκρασίες σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε πιθανή καταστροφή θα συμβεί.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η NOAA εκτιμά σε 83% την πιθανότητα ενός ιστορικά ισχυρού El Niño για τον Οκτώβριο–Δεκέμβριο 2026.
- Οι πιθανές συνέπειες περιλαμβάνουν ξηρασίες, πλημμύρες και πιέσεις στη γεωργική παραγωγή, με διαφορετική ένταση ανά περιοχή.
- Οι επιστήμονες επισημαίνουν τη σημασία των μετρήσεων στον Ειρηνικό και της έγκαιρης αξιοποίησης των προειδοποιήσεων.
Τι δείχνει η νεότερη πρόβλεψη της NOAA
Στην επίσημη ενημέρωση της 8ης Οκτωβρίου, το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων της NOAA αναφέρει ότι το El Niño ενισχύθηκε περαιτέρω τον Σεπτέμβριο. Η πιθανότητα ο σχετικός δείκτης RONI να φτάσει ή να ξεπεράσει τους 2,5 βαθμούς Κελσίου ως μέση τιμή τριμήνου υπολογίζεται σε 83% για τον Οκτώβριο–Δεκέμβριο, 70% για τον Νοέμβριο–Ιανουάριο και 54% για τον Σεπτέμβριο–Νοέμβριο.
Το όριο των 2,5 βαθμών αφορά τη σχετική θερμοκρασιακή απόκλιση που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση του φαινομένου και όχι άνοδο της μέσης θερμοκρασίας ολόκληρου του πλανήτη. Η NOAA εξηγεί ότι μια τέτοια ένταση θα μπορούσε να ξεπεράσει τα αντίστοιχα επεισόδια στο ιστορικό αρχείο παρατηρήσεών της, το οποίο εκτείνεται έως το 1950. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί πρόγνωση με υπολογισμένη πιθανότητα και όχι ήδη ολοκληρωμένο ρεκόρ.
Η κλιματολόγος Daniela Matei, από το Ινστιτούτο Μετεωρολογίας Max Planck, είχε περιγράψει το ενδεχόμενο ενός ιδιαίτερα ισχυρού επεισοδίου με θερμοκρασιακή απόκλιση που θα μπορούσε να φτάσει τους 2,5 βαθμούς. Χαρακτηρισμοί όπως «Super El Niño» και «Godzilla El Niño» χρησιμοποιούνται συχνά σε συζητήσεις για ακραία ένταση, αλλά δεν αποτελούν αυτόνομη, καθολικά καθορισμένη επιστημονική κατηγορία.
Πώς το El Niño επηρεάζει τον καιρό μακριά από τον Ειρηνικό
Το El Niño είναι η θερμή φάση μιας φυσικής διακύμανσης που συνδέει τον τροπικό Ειρηνικό με την ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Υπό συνηθισμένες συνθήκες, οι αληγείς άνεμοι ωθούν θερμότερα επιφανειακά νερά προς τα δυτικά. Όταν οι άνεμοι εξασθενήσουν και η κατανομή της θερμότητας μεταβληθεί, η θέρμανση στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα του ωκεανού επηρεάζει τις περιοχές όπου σχηματίζονται νέφη και εκδηλώνονται ισχυρές βροχοπτώσεις.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στις ακτές του Ειρηνικού, επειδή οι αλλαγές στην τροπική ατμόσφαιρα μπορούν να επηρεάσουν την ευρύτερη κυκλοφορία της. Αυτό δεν επιτρέπει, όμως, ασφαλή πρόβλεψη κάθε τοπικού επεισοδίου. Ένας ισχυρότερος El Niño μεταβάλλει τις πιθανότητες συγκεκριμένων καιρικών συνθηκών, χωρίς να επιβάλλει το ίδιο αποτέλεσμα παντού.
Ο Andreas Fink, κλιματολόγος του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καρλσρούης (KIT), σημειώνει ότι το φαινόμενο αναπτύχθηκε ιδιαίτερα γρήγορα στη διάρκεια του 2026. Όπως εξηγεί, η φυσική εναλλαγή θερμών και ψυχρών φάσεων πραγματοποιείται πλέον σε μια θερμότερη ατμόσφαιρα, που μπορεί να συγκρατεί περισσότερο υδρατμό.
Οι περιοχές που ανησυχούν τους ερευνητές
Η Daniela Matei περιγράφει διαφορετικούς πιθανούς κινδύνους ανά γεωγραφική περιοχή: έντονες βροχές και πλημμύρες στην Κίνα, ξηρασία και αυξημένη επιβάρυνση από δασικές πυρκαγιές στη Νοτιοανατολική Ασία, ισχυρές βροχοπτώσεις στις ξηρές παράκτιες περιοχές της Νότιας Αμερικής και ασθενέστερους θερινούς μουσώνες στην Ινδία. Πρόκειται για ενδεχόμενες επιδράσεις των διαταραχών στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, όχι για βεβαιωμένη αλληλουχία καταστροφών.
Οι επιστήμονες συνδέουν την ανησυχία τους και με τη δυνατότητα ισχυρών τροπικών κυκλώνων στην Ασία. Η περίοδος El Niño του 2015–2016 αναφέρεται ως προηγούμενο παράδειγμα έντονων καιρικών φαινομένων, χωρίς να αποτελεί ακριβές υπόδειγμα για το τι θα συμβεί τώρα.
Το πρόβλημα αφορά τόσο τις καταστροφές από τις βροχοπτώσεις όσο και τις περιοχές όπου η απουσία τους πλήττει τις καλλιέργειες ή αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιών. Η πραγματική έκταση κάθε επίπτωσης εξαρτάται από τις τοπικές συνθήκες και την ετοιμότητα των κοινωνιών.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και τον χειμώνα
Ο κλιματολόγος Mojib Latif επισημαίνει ότι η Ευρώπη μπορεί να επηρεαστεί ακόμη και χωρίς να εκδηλωθούν εδώ οι εντονότερες καιρικές ανωμαλίες. Εάν χαθούν σοδειές σε μεγάλες παραγωγικές περιοχές του κόσμου, οι επιπτώσεις ενδέχεται να μεταφερθούν στις διεθνείς αγορές τροφίμων και, τελικά, στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Η Matei έχει επισημάνει επίσης αυξημένη πιθανότητα ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα από τον Ιανουάριο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη παρακολούθησης των αποθεμάτων φυσικού αερίου. Η τοποθέτηση αυτή αποτελεί εκτίμηση κινδύνου και δεν ισοδυναμεί με επιβεβαιωμένη εποχική πρόγνωση ότι η Γερμανία ή ολόκληρη η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει οπωσδήποτε βαρύ χειμώνα.
Η σχέση ανάμεσα στο El Niño και στον καιρό της Ευρώπης είναι λιγότερο άμεση από ό,τι σε πολλές περιοχές κοντά στον τροπικό Ειρηνικό. Γι’ αυτό και η διεθνής πρόβλεψη της έντασης του φαινομένου δεν μπορεί από μόνη της να καθορίσει συγκεκριμένες θερμοκρασίες, χιονοπτώσεις ή ενεργειακές ανάγκες μιας χώρας.
Γιατί οι προειδοποιήσεις δεν αρκούν από μόνες τους
Η παρακολούθηση του El Niño βασίζεται σε δίκτυα ωκεανογραφικών μετρήσεων και σε μοντέλα πρόγνωσης που αναλύουν τις μεταβολές της θερμοκρασίας και της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας. Οι μετρήσεις σε βάθος στον τροπικό Ειρηνικό έχουν ιδιαίτερη αξία, επειδή καταγράφουν μεταβολές που προηγούνται της εξέλιξης στην επιφάνεια.
Ο Latif προειδοποιεί ότι οι περικοπές στη χρηματοδότηση της αμερικανικής κλιματικής έρευνας μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο κρίσιμα μετρητικά όργανα, συμπεριλαμβανομένων των πλωτών σταθμών παρατήρησης. Πρόκειται για ανησυχία που διατυπώνει ο ίδιος για τη διατήρηση της ικανότητας έγκαιρης πρόγνωσης, όχι για τεκμηριωμένη ανακοίνωση ότι ολόκληρο το σύστημα έχει ήδη σταματήσει να λειτουργεί.
Ο Fink τονίζει ότι οι έγκαιρες παρεμβάσεις μπορούν να περιορίσουν ζημιές και απώλειες ανθρώπινων ζωών, όχι όμως να εξαλείψουν κάθε κίνδυνο. Φέρνει ως παράδειγμα τη φονική πλημμύρα στην κοιλάδα του Άαρ, για να εξηγήσει τη σημασία της μετάβασης από την επιστημονική προειδοποίηση στην αποτελεσματική αντίδραση των αρμόδιων φορέων, χωρίς να αποδίδει εκείνη την καταστροφή στο El Niño.
Η νεότερη εκτίμηση της NOAA ενισχύει την ανάγκη προετοιμασίας, ενώ ο αμερικανικός φορέας προειδοποιεί ρητά ότι ακόμη και ένα εξαιρετικά ισχυρό επεισόδιο δεν εγγυάται τις ίδιες επιπτώσεις σε όλες τις περιοχές.
