Ντάρμστατ – Μια έκθεση αφιερωμένη στους δράκους, τα μυθικά πλάσματα που διατρέχουν διαφορετικούς πολιτισμούς εδώ και χιλιάδες χρόνια, παρουσιάζει το Κρατικό Μουσείο της Έσσης στο Ντάρμστατ (Hessisches Landesmuseum Darmstadt). Με 170 έργα τέχνης, η έκθεση «Drachen. Mythos und Wirklichkeit» («Δράκοι. Μύθος και πραγματικότητα») εξετάζει πώς γεννήθηκαν οι σχετικές δοξασίες, πώς τις αντιμετώπισε η επιστήμη και πώς εξακολουθούν να επηρεάζουν τη σύγχρονη φαντασία.
Από τον κινέζικο δράκο, που συνδέεται με την καλοτυχία, μέχρι τον δράκο των παραμυθιών που βγάζει φωτιά, φυλάει θησαυρούς ή κρατά αιχμάλωτη μια πριγκίπισσα, οι αναπαραστάσεις του ίδιου πλάσματος διαφέρουν εντυπωσιακά. Κάθε ένα από τα εκθέματα φωτίζει μια διαφορετική πλευρά αυτής της μακρόχρονης πολιτισμικής ιστορίας.
Από τα υποτιθέμενα ευρήματα στη διάψευση του μύθου
Ο ιστορικός τέχνης Dr. Thomas Foerster, ένας από τους επιμελητές της έκθεσης, εξηγεί ότι η διαδρομή των επισκεπτών δεν περιορίζεται στη μυθολογία. Παρακολουθεί και την εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης, από κρανία που στο παρελθόν θεωρούνταν ευρήματα δράκων μέχρι την αναγνώριση ότι τα θρυλικά αυτά πλάσματα ανήκαν στη σφαίρα της αφήγησης.
Σύμφωνα με τον Foerster, η καθοριστική μεταβολή στην επιστημονική αντιμετώπιση του μύθου ήρθε στην πρώιμη νεότερη εποχή. Ωστόσο, η λέξη «δράκος» δεν εξαφανίστηκε από την ονομασία πραγματικών ζώων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο δράκος του Κομόντο, η μεγάλη σαύρα που είναι επίσης γνωστή ως βαράνος του Κομόντο και μπορεί να δηλητηριάζει τα θηράματά της.
Ένα ακόμη ζώο που παρουσιάζεται στην έκθεση είναι ο ιπτάμενος δράκος (Draco volans) της Ινδονησίας. Πρόκειται για υπαρκτή σαύρα που μπορεί να ολισθαίνει στον αέρα. Ο Foerster τη χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της απόστασης, αλλά και της γλωσσικής σύνδεσης, ανάμεσα στα φανταστικά πλάσματα και στον φυσικό κόσμο.
Ο Smaug και η επιρροή των προϊστορικών ζώων
Η έκθεση στρέφεται επίσης στη σύγχρονη ποπ κουλτούρα και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι δράκοι για τον κινηματογράφο. Παρουσιάζεται, μεταξύ άλλων, υλικό από τη δημιουργία του Smaug, του δράκου από τον φανταστικό κόσμο του J.R.R. Tolkien, για την κινηματογραφική του απεικόνιση.
Οι δημιουργοί του εμπνεύστηκαν την εμφάνισή του από τους πτερόσαυρους, ενώ, όπως επισημαίνει ο Foerster, τα προϊστορικά ζώα και ιδιαίτερα οι δεινόσαυροι έχουν επηρεάσει ευρύτερα τη σύγχρονη εικόνα που έχουμε για τους δράκους. Έτσι, ακόμη και τα πλάσματα ενός φανταστικού κόσμου αποκτούν μορφές που αντλούν στοιχεία από τη φυσική ιστορία.
Όταν ο δράκος γίνεται σύμβολο του θανάτου
Οι δράκοι δεν συμβόλιζαν πάντοτε την ίδια δύναμη ή απειλή. Η έκθεση εξετάζει πώς οι αντιλήψεις και οι φόβοι μιας κοινωνίας αποτυπώνονται στην καλλιτεχνική τους αναπαράσταση. Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα προέρχεται από τον Ελβετό ζωγράφο Arnold Böcklin.
Ο Foerster συνδέει ένα σχέδιο του 1876 με τις προσωπικές εμπειρίες ασθένειας και απώλειας του καλλιτέχνη, ο οποίος είχε νοσήσει από χολέρα και είχε χάσει παιδιά του από πανώλη. Στο έργο, ο θάνατος εμφανίζεται ως αναβάτης δράκου που διασχίζει πόλεις και σκορπίζει τον θάνατο με τη δηλητηριώδη ανάσα του. Ο δράκος μετατρέπεται έτσι σε εικόνα της θανατηφόρας επιδημίας.
Αυτές οι παλαιότερες συμβολικές μορφές εξακολουθούν να επανεμφανίζονται στη σύγχρονη κουλτούρα, άλλοτε σε ταινίες και ιστορίες φαντασίας και άλλοτε σε απρόσμενα καθημερινά προϊόντα. Ο Foerster παρατηρεί ότι αναφορές σε δράκους συναντά κανείς ακόμη και σε παστίλιες που πωλούνται στα φαρμακεία.
