Βρυξέλλες – Αμίαντο εκτιμάται ότι περιέχει το 80% έως 90% των κτιρίων στην Περιφέρεια Βρυξελλών, σύμφωνα με μελέτες που επικαλούνται οι αρμόδιες αρχές.
Η περιφερειακή διοίκηση σχεδιάζει αναθεώρηση των κανόνων διαχείρισής του και νέα ψηφιακή πλατφόρμα καταγραφής το 2027, ενώ στο πολιτικό προσκήνιο επανέρχεται το αίτημα για υποχρεωτικούς ελέγχους στις αγοραπωλησίες παλαιότερων ακινήτων.
Η έκταση του προβλήματος αφορά τόσο τα ιδιωτικά όσο και τα δημόσια κτίρια. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, από τον αμίαντο που εκτιμάται πως βρίσκεται στο κτιριακό απόθεμα της πρωτεύουσας, το 27% είναι εύθρυπτος: οι ίνες του είναι χαλαρά συνδεδεμένες με το υλικό και μπορούν να απελευθερωθούν ευκολότερα.
Αμίαντος ακόμη και σε διαμερίσματα της δεκαετίας του 1990
Η κρατική γραμματέας Ans Persoons, του κόμματος Vooruit, επισήμανε ότι ακόμη και ένα διαμέρισμα σε κτίριο που κατασκευάστηκε ή ανακαινίστηκε τη δεκαετία του 1990 μπορεί να περιλαμβάνει υλικά με αμίαντο. Ο αγοραστής, μάλιστα, ενδέχεται να μην το γνωρίζει, αφού τέτοια υλικά μπορεί να βρίσκονται σε βαφές, μονώσεις ή ψευδοροφές.
Η Persoons υπογράμμισε την ανάγκη επαγρύπνησης και προστασίας της υγείας των κατοίκων, τονίζοντας τη σημασία της πρόληψης. Οι επισημάνσεις έγιναν στο πλαίσιο απαντήσεών της σε ερωτήσεις στην επιτροπή Περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου των Βρυξελλών, όπου παρουσιάστηκε η υφιστάμενη προσέγγιση της Περιφέρειας.
Στη Φλάνδρα, αντιθέτως, ο εύθρυπτος αμίαντος αντιστοιχεί μόλις στο 3% του συνολικού αμιάντου, παρότι η συνολική ποσότητα του υλικού εκεί είναι μεγαλύτερη. Η διαφορά αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο στη συζήτηση για το κόστος και την πρακτική δυνατότητα απομάκρυνσής του από τα κτίρια των Βρυξελλών.
Γιατί οι Βρυξέλλες επιλέγουν τη διαχείριση αντί της γενικευμένης αφαίρεσης
Η Περιφέρεια παρακολουθεί την παρουσία αμιάντου μέσω περιβαλλοντικών αδειών από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Μελέτες που ανατέθηκαν το 2017 και το 2018 κατέληξαν ότι για τις Βρυξέλλες ενδείκνυται περισσότερο η ασφαλής διαχείριση των υλικών παρά η καθολική απομάκρυνσή τους.
Η λογική αυτής της επιλογής είναι ότι ένα υλικό που περιέχει αμίαντο, παραμένει σε καλή κατάσταση και δεν μπορεί να απελευθερώσει ίνες δεν χρειάζεται απαραίτητα να αφαιρεθεί αμέσως. Όταν, όμως, το υλικό έχει υποστεί φθορές ή προγραμματίζονται εργασίες, εφαρμόζονται αυστηροί κανόνες. Την αδειοδότηση των εργασιών απομάκρυνσης εποπτεύει η περιβαλλοντική υπηρεσία Brussels Environment.
Η επιλογή διαφοροποιείται από τη στρατηγική της Φλάνδρας, η οποία δίνει προτεραιότητα στην απομάκρυνση με στόχο να απαλλαγεί από τον αμίαντο έως το 2040. Κατά την Persoons, η εφαρμογή ανάλογου σχεδίου στις Βρυξέλλες δεν είναι εφικτή, καθώς οι υψηλότερες δαπάνες για την αφαίρεση εύθρυπτου αμιάντου θα καθιστούσαν το συνολικό κόστος περίπου 40% μεγαλύτερο από εκείνο της Φλάνδρας, παρότι η ποσότητα του υλικού στην πρωτεύουσα είναι μικρότερη.
Ψηφιακό αρχείο κτιρίων και αναθεώρηση του διατάγματος το 2027
Από το 2020 έως το 2025, η Brussels Environment εξέδωσε 2.854 άδειες για την απομάκρυνση αμιάντου. Η μεγάλη εκτιμώμενη παρουσία του υλικού στα κτίρια οδηγεί πλέον την Περιφέρεια σε επανεξέταση της πολιτικής της, με πρώτο βήμα τη δημιουργία ενιαίας ψηφιακής υποδομής.
Στην πλατφόρμα θα μπορούν να καταχωρίζονται, να αποθηκεύονται και να διαχειρίζονται απογραφές αμιάντου, ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες να διαθέτουν πιο αξιόπιστη εικόνα για τα κτίρια και να διευκολύνεται η παρακολούθησή τους. Στόχος είναι να παράγονται επίσης επικαιροποιημένα στατιστικά για τις ποσότητες και τους τύπους αμιάντου. Η λειτουργία της προβλέπεται να ξεκινήσει εντός του 2027.
Την ίδια περίοδο, η Brussels Environment επεξεργάζεται αναθεώρηση του γενικού διατάγματος για τον αμίαντο. Το γραφείο της Persoons αναμένει να παρουσιάσει μία πρώτη πρόταση στις αρχές του 2027, χωρίς στο παρόν στάδιο να έχει ανακοινωθεί τελικό νέο πλαίσιο.
Αίτημα για υποχρεωτικό πιστοποιητικό στις πωλήσεις παλαιών κτιρίων
Ο βουλευτής Mathias Vanden Borre, του N-VA, ο οποίος έθεσε το ζήτημα στην επιτροπή Περιβάλλοντος, θεωρεί ανεπαρκή μια προσέγγιση που περιορίζεται στην αναθεώρηση του διατάγματος και στην ψηφιακή απογραφή. Ζητεί να προσδιοριστεί με ποιον τρόπο ο αμίαντος θα εντοπίζεται συστηματικά και θα απομακρύνεται από τα κτίρια.
Ο Vanden Borre σχεδιάζει να καταθέσει ψήφισμα κατά το πρότυπο της Φλάνδρας, προτείνοντας μεταξύ άλλων υποχρεωτικό πιστοποιητικό αμιάντου κατά την πώληση κτιρίων που κατασκευάστηκαν πριν από το 2001, έτος κατά το οποίο τέθηκε σε ισχύ η απαγόρευση του αμιάντου. Πρόκειται για πρόταση και όχι για ήδη θεσπισμένη υποχρέωση στις Βρυξέλλες.
Κατά τον βουλευτή, πολλοί κάτοικοι δεν γνωρίζουν επαρκώς τους κινδύνους και τις απαιτήσεις ασφαλούς διαχείρισης, ενώ σε ανακαινίσεις παρατηρεί, όπως υποστηρίζει, απρόσεκτες πρακτικές. Προειδοποιεί επίσης ότι ο αμίαντος δεν εξαφανίζεται με την πάροδο του χρόνου και ότι η φθορά παλαιών υλικών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο. Η αντιπαράθεση επικεντρώνεται έτσι όχι μόνο στην καλύτερη απογραφή, αλλά και στο εάν θα επιβληθούν υποχρεωτικότεροι έλεγχοι και μέτρα απομάκρυνσης.
