Αυστρία – Στις 7.397 περιορίστηκαν οι αιτήσεις ασύλου κατά το εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026, καταγράφοντας πτώση 45% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Ταυτόχρονα, η αυστριακή κυβέρνηση αναφέρει ότι περίπου 3.000 Σύροι έχουν επιστρέψει στην πατρίδα τους μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, ενώ προωθεί νέα μέτρα για τις επιστροφές μεταναστών.
Οι αιτήσεις κατά τους πρώτους εννέα μήνες του προηγούμενου έτους είχαν φτάσει περίπου τις 13.500. Εφόσον δεν υπάρξει απρόβλεπτη μεταβολή μέχρι το τέλος του έτους, η χώρα οδεύει, σύμφωνα με την εκτίμηση που συνοδεύει τα νεότερα στοιχεία, προς τις χαμηλότερες ετήσιες επιδόσεις σε αιτήσεις ασύλου εδώ και δεκαετίες.
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των φετινών καταγραφών είναι ότι το 51% των αιτούντων είναι ανήλικοι, ποσοστό που συνδέεται και με αιτήσεις οι οποίες υποβάλλονται για παιδιά που γεννήθηκαν αφότου οι οικογένειές τους είχαν ήδη εγκατασταθεί στη χώρα. Οι άνδρες αντιστοιχούν στο 58% των αιτούντων, ενώ οι λεγόμενες πρωτογενείς αιτήσεις από πρόσωπα που εισήλθαν πρόσφατα στην Αυστρία παραμένουν κάτω από τις 2.800.
Οι χώρες προέλευσης και η διαφορά στις νέες αφίξεις
Η Συρία βρίσκεται στην πρώτη θέση ως προς το σύνολο των αιτήσεων με 1.941, ενώ ακολουθεί το Αφγανιστάν με 1.682. Η εικόνα αντιστρέφεται όταν εξετάζονται μόνο οι πρωτογενείς αιτήσεις: 581 κατατέθηκαν από Αφγανούς, έναντι 256 από Σύρους και 238 από Τούρκους υπηκόους. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς το σύνολο των αιτήσεων δεν ισοδυναμεί με ισάριθμες νέες εισόδους στη χώρα.
Στα αποτελέσματα της εξέτασης των υποθέσεων καταγράφονται 4.739 περιπτώσεις χορήγησης ασύλου, 3.778 χορηγήσεις επικουρικής προστασίας και 1.495 άδειες παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους. Περισσότεροι από δύο στους τρεις Αφγανούς που εξετάστηκαν έλαβαν καθεστώς ασύλου, ενώ για τους Σύρους το αντίστοιχο ποσοστό κινήθηκε περίπου στο ένα τρίτο. Οι Σύροι, πάντως, αποτελούν με διαφορά τη μεγαλύτερη ομάδα όσων έλαβαν επικουρική προστασία.
Η επικουρική προστασία διαφέρει από το καθεστώς ασύλου: αφορά πρόσωπα τα οποία δεν αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες, αλλά δεν μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στη χώρα καταγωγής τους λόγω κινδύνου σοβαρής βλάβης. Πρόκειται επομένως για διαφορετικές νομικές μορφές προστασίας, που δεν πρέπει να συγχέονται με τις νέες αιτήσεις.
Περισσότερες από 8.000 διαδικασίες επανεξέτασης καθεστώτος
Στο πεδίο της ανάκλησης καθεστώτων προστασίας, ο διευθυντής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Ασύλου, Gernot Maier, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή ότι έχουν κινηθεί πάνω από 8.000 σχετικές διαδικασίες. Όπως ανέφερε, σε 2.500 υποθέσεις η προστασία έχει ανακληθεί πλήρως.
Οι διαδικασίες ανάκλησης αποτελούν χωριστό στάδιο από την αρχική εξέταση ενός αιτήματος ασύλου. Η έναρξη επανεξέτασης δεν σημαίνει αυτομάτως και απώλεια του καθεστώτος, γι’ αυτό και οι αριθμοί των διαδικασιών και των οριστικών ανακλήσεων παρουσιάζονται ξεχωριστά.
Έως 3.000 ευρώ για εθελοντική επιστροφή στη Συρία
Η αυστριακή κυβέρνηση ενίσχυσε προσωρινά το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας για την επιστροφή Σύρων στη χώρα καταγωγής τους. Κατά τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο, το ανώτατο ποσό αυξήθηκε από 1.500 σε 3.000 ευρώ για τους δικαιούχους που επέλεγαν να επιστρέψουν, μέτρο που απευθυνόταν σε πρόσωπα με εκκρεμή αίτηση ασύλου ή με επικουρική προστασία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν οι αρμόδιοι, 1.100 άνθρωποι προσήλθαν για συμβουλευτική ενημέρωση και 960 υπέβαλαν σχετική αίτηση. Συνολικά 748 Σύροι επέστρεψαν κατά το τελευταίο τρίμηνο, ενώ ο υπουργός Εσωτερικών Gerhard Karner, του Αυστριακού Λαϊκού Κόμματος (ÖVP), ανακοίνωσε ότι αναμένονται ακόμη περίπου 200 αναχωρήσεις τις προσεχείς εβδομάδες.
Ο ίδιος τοποθέτησε στις περίπου 3.000 τις επιστροφές Σύρων από την Αυστρία μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ. Υποστήριξε ότι οι στοχευμένες πρωτοβουλίες εθελοντικής επιστροφής είναι αισθητά οικονομικότερες από μια αναγκαστική απομάκρυνση και συνέδεσε την επιστροφή πολιτών στη Συρία με την προσπάθεια ανοικοδόμησης της χώρας.
Η επικεφαλής υπηρεσιακής ομάδας Elisabeth Wenger-Donig ανέφερε ότι το ενισχυμένο πρόγραμμα είχε θετική ανταπόκριση, ενώ από τον Οκτώβριο ξεκίνησε και ξεχωριστό πρόγραμμα υποστήριξης της επιστροφής και της επανένταξης στη Συρία.
Απομακρύνσεις μεταναστών και έλεγχοι στα αυστριακά σύνορα
Η κυβέρνηση αναφέρει περίπου 12.000 απομακρύνσεις από τη χώρα, αριθμό που παρουσιάζει ως ιστορικό υψηλό. Περίπου οι μισές πραγματοποιούνται με οικειοθελή αναχώρηση και οι υπόλοιπες υποχρεωτικά, σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία. Ο Karner περιέγραψε τον ρυθμό ως περίπου 40 αλλοδαπούς ημερησίως, ανάμεσά τους κατά μέσο όρο σχεδόν δέκα άτομα που έχουν διαπράξει ποινικά αδικήματα.
Ο υπουργός στάθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι υπάλληλοι κατά την απομάκρυνση παραβατών και επέκρινε πολιτικές ενέργειες που, κατά την άποψή του, διακωμωδούν τη διαδικασία με λούτρινα αεροπλάνα, αφήνοντας σαφή αιχμή προς το Κόμμα της Ελευθερίας (FPÖ).
Ως ένδειξη της υποχώρησης των παράτυπων διελεύσεων, παρουσίασε τα στοιχεία από τα σύνορα του Μπούργκενλαντ: τον Οκτώβριο του 2022 είχαν καταγραφεί σχεδόν 15.000 εντοπισμοί, ενώ για τον Οκτώβριο του 2026 αναφέρθηκαν μόλις 16 έως την ημέρα της ενημέρωσης. Πρόκειται, ωστόσο, για σύγκριση ολόκληρου μήνα με μέρος του τρέχοντος μήνα.
Τα ευρωπαϊκά «κέντρα επιστροφών» και η αντίδραση του FPÖ
Στην ευρωπαϊκή διάσταση της μεταναστευτικής πολιτικής, οι υπουργοί Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσαν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, στις αρχές Οκτωβρίου το τελικό πράσινο φως στο αμφιλεγόμενο πλαίσιο επιστροφών που συνδέεται με τα λεγόμενα «Return Hubs», δηλαδή εγκαταστάσεις εκτός ΕΕ για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών.
Στόχος της αυστριακής πλευράς είναι να προσδιοριστεί έως το τέλος του 2026 συγκεκριμένη χώρα-εταίρος για την εφαρμογή του σχεδίου. Η επόμενη συνάντηση της «Ομάδας των Υλοποιητών», στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία και η Ελλάδα, προγραμματίζεται για τα μέσα Νοεμβρίου στο πλαίσιο του Vienna Migration Conference.
Η αντιπολίτευση αμφισβητεί την κυβερνητική αποτίμηση. Ο εκπρόσωπος του FPÖ για θέματα ασφάλειας, Gernot Darmann, παρομοίασε τον Karner με καπετάνιο που πανηγυρίζει επειδή το πλοίο του μπάζει λιγότερο νερό, μολονότι συνεχίζει να βυθίζεται. Επανέλαβε παράλληλα το αίτημα του κόμματός του για πλήρη διακοπή της υποβολής αιτήσεων ασύλου.
