Γερμανία – Ένα γενναιόδωρο πρόγραμμα οικονομικών κινήτρων αναπτύσσουν η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση και αρκετά κρατίδια, προκειμένου να πείσουν τους δημόσιους λειτουργούς να παραμείνουν στις θέσεις τους μετά τη συμπλήρωση του ορίου συνταξιοδότησης. Σε μια περίοδο όπου τα δημόσια ταμεία βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση, η παροχή ενός μπόνους που φτάνει έως και το 20% επί του μισθού, αποτελεί ένα στρατηγικό εργαλείο εξοικονόμησης πόρων.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Χορήγηση ειδικού μπόνους παραμονής που αγγίζει το 20% στα κρατίδια του Βερολίνου, του Βρανδεμβούργου και της Σαξονίας.
- Εξοικονόμηση κόστους έναντι της ταυτόχρονης καταβολής συντάξεων και μισθών για νέες προσλήψεις.
- Αντίθετη πορεία από τη Θουριγγία, η οποία απορρίπτει κατηγορηματικά την εφαρμογή τέτοιων κινήτρων.
Η οικονομική λογική πίσω από τα μπόνους
Η στρατηγική της παροχής υψηλών προσαυξήσεων φαίνεται εκ πρώτης όψεως οξύμωρη σε περιόδους δημοσιονομικής στενότητας. Ωστόσο, τα μαθηματικά των κρατιδίων δείχνουν μια διαφορετική εικόνα. Σε αποκλειστικό της ρεπορτάζ η BILD φέρνει στο φως τα δεδομένα από το Υπουργείο Οικονομικών της Σαξονίας. Ο υπουργός, Christian Piwarz, παρουσιάζει έναν ξεκάθαρο υπολογισμό: εάν ένας υπάλληλος αμείβεται με 5.000 ευρώ και λάβει προσαύξηση 20% για τη συνέχιση της απασχόλησής του, το συνολικό κόστος ανέρχεται στα 6.000 ευρώ. Αντίθετα, εάν συνταξιοδοτηθεί, το κρατίδιο θα πρέπει να χρηματοδοτήσει τη σύνταξή του και ταυτόχρονα να καταβάλει έναν πλήρη μισθό για τον αντικαταστάτη του.
Η Σαξονία εφαρμόζει αυτή τη μέθοδο ενώ παράλληλα σχεδιάζει μια ευρύτερη μείωση του ανθρώπινου δυναμικού της. Στόχος της τοπικής κυβέρνησης στη Δρέσδη είναι η κατάργηση 8.773 θέσεων εργασίας έως το 2040, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα επερχόμενα ελλείμματα δισεκατομμυρίων στους μελλοντικούς προϋπολογισμούς. Το μπόνους, συνεπώς, λειτουργεί ως γέφυρα για τη σταδιακή μείωση του προσωπικού χωρίς άμεσες νέες προσλήψεις.
Εκρηκτικές διαφορές ανάμεσα στα κρατίδια
Ο χάρτης των μπόνους στη Γερμανία παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις. Η έρευνα της BILD αποκαλύπτει ότι μόνο το Βερολίνο, το Βρανδεμβούργο και η Σαξονία προσφέρουν το μέγιστο ποσοστό του 20%. Σε άλλα κρατίδια, τα ποσοστά είναι αισθητά χαμηλότερα. Για παράδειγμα, η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, η Έσση, η Σαξονία-Άνχαλτ, το Σλέσβιχ-Χολστάιν και η Βάδη-Βυρτεμβέργη, όπως και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, παρέχουν προσαύξηση 10%. Κρατίδια όπως η Κάτω Σαξονία, η Βρέμη και η Ρηνανία-Παλατινάτο περιορίζονται σε ένα μπόνους της τάξης του 8%.
Υπάρχουν όμως και κρατίδια που αρνούνται πλήρως αυτή τη στρατηγική. Το Αμβούργο, η Βαυαρία, το Μεκλεμβούργο-Πομερανία, το Σάαρλαντ και η Θουριγγία δεν προσφέρουν κανένα ειδικό επίδομα παραμονής. Ειδικότερα το Υπουργείο Οικονομικών της Θουριγγίας, υπό την Katja Wolf, δήλωσε ρητά ότι η χορήγηση τέτοιων προσαυξήσεων αξιολογείται κριτικά. Οι αρχές εκεί θεωρούν ότι δημιουργούνται λανθασμένα κίνητρα, ειδικά σε ό,τι αφορά τις παραμέτρους υγείας των εργαζομένων σε προχωρημένη ηλικία.
Η διαδικασία των αιτήσεων και η πραγματική εφαρμογή
Για την εξασφάλιση αυτών των προνομίων απαιτείται συγκεκριμένη διαδικασία. Στη Σαξονία, οι ενδιαφερόμενοι λειτουργοί πρέπει να υποβάλουν τα αιτήματά τους τρεις έως έξι μήνες πριν φτάσουν στο νόμιμο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης. Ο εργοδότης διατηρεί το δικαίωμα απόρριψης της αίτησης εάν δεν υφίσταται υπηρεσιακή ανάγκη. Ωστόσο, όπως αναφέρει το αρμόδιο υπουργείο, μέχρι σήμερα δεν έχει απορριφθεί κανένα αίτημα. Η παράταση της εργασίας συμφωνείται αρχικά για ένα έτος, με δυνατότητα ανανέωσης έως και τρία χρόνια, θέτοντας ως απόλυτο όριο ηλικίας τα 70 έτη.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι στη Σαξονία, με ημερομηνία αναφοράς την 1η Μαΐου 2026, 74 εν ενεργεία δημόσιοι λειτουργοί λαμβάνουν το συγκεκριμένο μπόνους. Σε αυτούς περιλαμβάνονται δώδεκα δικαστές και εισαγγελείς, ένας εκπαιδευτικός, 44 αστυνομικοί, καθώς και 17 διοικητικοί υπάλληλοι, για τους οποίους δεν δόθηκαν περαιτέρω αναλυτικά στοιχεία.
Εντυπωσιακά ποσά και το χάσμα με τους απλούς υπαλλήλους
Ο αντίκτυπος του μπόνους στους μισθούς είναι χαρακτηριστικός. Ο Theo Dahm, ηλικίας 66 ετών, υπηρετεί ως πρόεδρος στο περιφερειακό δικαστήριο του Γκέρλιτς. Αν και έχει συμπληρώσει την ηλικία συνταξιοδότησης, αποφάσισε να παρατείνει τη θητεία του κατά ένα έτος. Βάσει των επίσημων μισθολογικών πινάκων, οι μικτές μηνιαίες αποδοχές ενός δικαστή της κατηγορίας του εκτοξεύονται από περίπου 9.114 ευρώ σε πάνω από 10.812 ευρώ, χάρη στην προσαύξηση των 1.705 ευρώ. Ο ίδιος ωστόσο ανέφερε πως κίνητρό του δεν ήταν το οικονομικό όφελος, δηλώνοντας ικανοποιημένος που μπορεί να συνεχίσει το έργο του.
Στον αντίποδα, το καθεστώς για τους απλούς υπαλλήλους με συμβάσεις εργασίας παραμένει ριζικά διαφορετικό. Εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών της Σαξονίας διευκρίνισε ότι στον ιδιωτικό και ευρύτερο τομέα δεν προβλέπεται αντίστοιχη πληρωμή για συνέχιση της απασχόλησης πέραν του ορίου ηλικίας. Το μοναδικό όφελος για αυτούς τους εργαζομένους είναι η προσαύξηση της μελλοντικής τους σύνταξης κατά 0,5% για κάθε μήνα αναβολής, καθώς και η δυνατότητα αξιοποίησης της νέας «ενεργούς σύνταξης» (Aktivrente), η οποία επιτρέπει ένα αφορολόγητο όριο 2.000 ευρώ μηνιαίως κατά τη συνέχιση της εργασίας.
