Περιφέρεια Weilheim-Schongau – Η φροντίδα ενός ανθρώπου στο τέλος της ζωής του δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά και την οικογένεια που τον συνοδεύει. Στην περιοχή Weilheim-Schongau της Βαυαρίας, ξενώνες παρηγορητικής φροντίδας, νοσοκομεία και μονάδες ηλικιωμένων προσφέρουν διαφορετικούς τρόπους υποστήριξης, από την προετοιμασία του αποχαιρετισμού έως τη βοήθεια μετά τον θάνατο.
Η Alexandra Meyer, επικεφαλής συντονίστρια του Hospizverein im Pfaffenwinkel, επισημαίνει ότι οι συγγενείς συχνά χρειάζονται ακόμη περισσότερη ψυχοκοινωνική στήριξη από τον ασθενή. Όσο ο άνθρωπός τους ζει, αποτελούν σημαντική πηγή χαράς και βοήθειας στην καθημερινότητά του· γι’ αυτό, όπως εξηγεί, έχει σημασία να μπορούν και οι ίδιοι να στηριχθούν χωρίς να αισθάνονται ότι μένουν μόνοι.
Η φροντίδα στον ξενώνα του Polling και στο σπίτι
Στον ξενώνα του Polling, οι άνθρωποι με πολύ σοβαρά νοσήματα αντιμετωπίζονται ως «φιλοξενούμενοι» και λαμβάνουν παρηγορητική φροντίδα κατά την τελευταία φάση της ζωής τους. Κατά τη Meyer, η εκπαίδευση του προσωπικού στο Palliative Care περιλαμβάνει και τη μέριμνα για τους συγγενείς. Όλοι οι εργαζόμενοι του ξενώνα έχουν αποκτήσει τη σχετική πρόσθετη κατάρτιση, ενώ αντίστοιχη γνώση παρέχεται μέσω μαθημάτων στους εθελοντές συνοδούς και συμπληρώνεται από επιμορφώσεις για το πένθος.
Η οικογένεια μπορεί να αποχαιρετήσει τον άνθρωπό της στο ίδιο του το δωμάτιο, χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερος χώρος τελετής. Νοσηλευτές και εθελοντές βρίσκονται δίπλα στους συγγενείς. Όταν ο θάνατος επέρχεται στο σπίτι, εργαζόμενοι της κατ’ οίκον φροντίδας μπορούν, εφόσον ζητηθεί, να βοηθήσουν στη διαδικασία του αποχαιρετισμού, ακόμη και με το πλύσιμο του νεκρού μαζί με μέλος της οικογένειας.
Η υποστήριξη δεν σταματά εκεί. Ο σύλλογος προσφέρει ατομική συνοδεία, ομάδες συζήτησης και περιπάτους για ανθρώπους σε πένθος, ενώ σχεδιάζεται και δραστηριότητα τραγουδιού. Η Meyer διευκρινίζει ότι οι υπηρεσίες αυτές απευθύνονται σε κάθε άνθρωπο που πενθεί, όχι μόνο σε οικογένειες που είχαν προηγουμένως λάβει φροντίδα από τον ξενώνα. Η διάρκεια της υποστήριξης προσαρμόζεται στην κάθε περίπτωση.
Ένας προστατευμένος χώρος για τις τελευταίες ώρες
Στη μονάδα ηλικιωμένων Steigenberger Hof, στο Penzberg, ο διευθυντής Michal Wiechoczek αναφέρει ότι υπάρχουν ειδικοί υπεύθυνοι παρηγορητικής φροντίδας για τους ενοίκους και τις οικογένειές τους. Το προσωπικό έχει εκπαιδευτεί στη συνοδεία στο τέλος της ζωής και παρακολουθεί τακτικά επιμορφώσεις για το πένθος και την επικοινωνία σε κρίσεις.
Οι συγγενείς αποφασίζουν οι ίδιοι πόσο θέλουν να συμμετέχουν στη διαδικασία. Ενημερώνονται έγκαιρα όταν διαφαίνεται ότι απομένει λίγος χρόνος, ώστε να προετοιμαστούν. Αν ο άνθρωπός τους βρίσκεται σε δίκλινο δωμάτιο, μπορεί να μεταφερθεί στον λεγόμενο «Traum-Raum», έναν ήσυχο και προστατευμένο χώρο για τις τελευταίες ώρες. Οι εργαζόμενοι απαντούν επίσης σε ερωτήσεις τόσο για τη διαδικασία του θανάτου όσο και για τις αναγκαίες διατυπώσεις που ακολουθούν.
Η υποστήριξη στα νοσοκομεία και στα επείγοντα
Στο νοσοκομείο του Weilheim και στο ιατρικό κέντρο Sogesund του Schongau δραστηριοποιούνται ειδικά εκπαιδευμένοι εργαζόμενοι παρηγορητικής φροντίδας. Η Petra Hunger, επικεφαλής εταιρικής επικοινωνίας της Krankenhaus GmbH Weilheim-Schongau, εξηγεί ότι οι οικογένειες εντάσσονται στη φροντίδα από νωρίς. Γιατροί, νοσηλευτές, φυσικοθεραπευτές, κοινωνική υπηρεσία και ποιμαντική μέριμνα συνεργάζονται, ενώ η εκπαιδευμένη στη διαχείριση πένθους και την επείγουσα πνευματική υποστήριξη σύμβουλος είναι διαθέσιμη ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις των ανθρώπων.
Η προσέγγιση διαφέρει όταν ο θάνατος συμβαίνει αιφνίδια, για παράδειγμα ύστερα από ατύχημα, κατά τη διάρκεια ανάνηψης στα επείγοντα ή σε μονάδα εντατικής θεραπείας με διακοπή της μηχανικής υποστήριξης. Σύμφωνα με τη Hunger, προτεραιότητα έχει αρχικά η σωματική και ψυχική σταθεροποίηση των συγγενών που βρίσκονται σε σοκ. Αργότερα μπορεί να οργανωθεί ο αποχαιρετισμός, μεταξύ άλλων στον ειδικό «Χώρο Ησυχίας» του νοσοκομείου.
Η συνοδεία μπορεί να ξεκινήσει ήδη κατά τη διάρκεια μιας σοβαρής ασθένειας και να συνεχιστεί μετά τον θάνατο, με ένταση και διάρκεια που καθορίζονται από τις ανάγκες της οικογένειας. Όταν ζητείται, το προσωπικό παραπέμπει τους συγγενείς σε επιπλέον υπηρεσίες βοήθειας.
Διαφορετική πρακτική στη μονάδα του Schongau
Στο γηροκομείο της Heiliggeist-Spital-Stiftung στο Schongau, η υποστήριξη οργανώνεται πιο εξατομικευμένα. Ο διευθυντής Christian Osterried εξηγεί ότι μπορεί να μεταφερθεί ο συγκάτοικος ενός δίκλινου δωματίου, ώστε οι συγγενείς να αποχαιρετήσουν τον άνθρωπό τους με ησυχία. Εφόσον το επιθυμούν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν θρησκευτική χρίση, αρωματικοί λύχνοι ή έλαια.
Μετά τον θάνατο, η οικογένεια μπορεί να παραμείνει για αποχαιρετισμό όσο χρόνο χρειάζεται. Ο νεκρός μπορεί να μείνει στο δωμάτιο ή να μεταφερθεί στον ιδιαίτερο χώρο έκθεσης της σορού. Το ίδρυμα συνεργάζεται με την ενορία για προαιρετική πνευματική υποστήριξη. Δεν διαθέτει ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό αποκλειστικά για τη συνοδεία συγγενών, διοργανώνει όμως κάθε χρόνο, την Κυριακή Μνήμης των Νεκρών (Totensonntag), επιμνημόσυνη ακολουθία για τους ενοίκους που πέθαναν το προηγούμενο δωδεκάμηνο. Συγγενείς συμμετέχουν ακόμη και όταν χρειάζεται να ταξιδέψουν από μακριά.
Πού μπορούν να απευθυνθούν οι άνθρωποι που πενθούν
Στην περιοχή Weilheim λειτουργούν διαφορετικές δυνατότητες υποστήριξης. Ο Hospizverein im Pfaffenwinkel οργανώνει κάθε μήνα περίπατο πένθους με την ονομασία «Trauer in Bewegung» και ανοιχτή ομάδα συζήτησης. Πληροφορίες παρέχονται στη διεύθυνση www.hospiz-pfaffenwinkel.de/fuer-angehoerige.
Το γραφείο αυτοβοήθειας της περιφερειακής διοίκησης Weilheim-Schongau παραπέμπει σε υπάρχουσες ομάδες, μεταξύ άλλων για γονείς που έχουν χάσει παιδιά, για οικογένειες που πενθούν την απώλεια βρέφους και για μητέρες ή πατέρες σε πένθος. Τηλέφωνο επικοινωνίας: 0881 681-1616. Ηλεκτρονική διεύθυνση: selbsthilfebuero@lra-wm.bayern.de.
Η ομάδα αυτοβοήθειας AGUS απευθύνεται σε ανθρώπους που έχασαν συγγενή από αυτοκτονία. Οι συναντήσεις πραγματοποιούνται συνήθως τη δεύτερη Δευτέρα κάθε μήνα, στα γραφεία της AOK, Waisenhausstraße 3, στο Weilheim. Επικοινωνία: weilheim@agus-selbsthilfe.de.
Η συζήτηση για τον αποχαιρετισμό συνδέεται και με δύο διαδοχικές ημέρες της καθολικής παράδοσης: την 1η Νοεμβρίου, γιορτή των Αγίων Πάντων (Allerheiligen), που είναι επίσημη αργία στη Βαυαρία, και τη 2α Νοεμβρίου, ημέρα μνήμης των κεκοιμημένων (Allerseelen), που δεν είναι αργία. Οι επισκέψεις στα κοιμητήρια, τα λουλούδια και τα αναμμένα καντήλια αποτελούν μέρος αυτών των εθίμων.
