Ελβετία – Σε ένα εξαιρετικά αμφίρροπο πολιτικό θρίλερ εξελίχθηκε η κοινοβουλευτική διαδικασία για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, καθώς το Εθνικό Συμβούλιο αποφάσισε να καλύψει το τεράστιο δημοσιονομικό κενό της 13ης σύνταξης AHV αποκλειστικά μέσω της αύξησης του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας.
Η στρατηγική αυτή επιλογή, η οποία επικυρώθηκε με οριακή πλειοψηφία, απορρίπτει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο πρόσθετης επιβάρυνσης των μισθολογικών εισφορών, προκρίνοντας αντίθετα ένα προσωρινό χρηματοδοτικό μοντέλο με αυστηρό ορίζοντα λήξης το 2033. Η εξέλιξη πυροδότησε σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων, μεταφέροντας πλέον το βάρος της τελικής επίλυσης του αδιεξόδου στο Συμβούλιο των Κρατιδίων, το οποίο καλείται να γεφυρώσει τις χαοτικές διαφορές.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ «κλειδώνει» στο 0,5% και θα διατηρηθεί σε ισχύ αποκλειστικά έως τα τέλη του 2033.
- Τα αγαθά καθημερινής ανάγκης, όπως τα τρόφιμα, προστατεύονται απόλυτα και δεν θα υποστούν καμία φορολογική ανατίμηση.
- Οι συνολικές ανάγκες για την πληρωμή της 13ης σύνταξης υπολογίζονται στα 4,2 δισεκατομμύρια φράγκα για το 2026.
Η προσωρινή φορολογική αναπροσαρμογή και η προστασία των βασικών αγαθών
Η νομοθετική παρέμβαση, όπως ψηφίστηκε από το σώμα, διαμορφώνει έναν νέο χάρτη έμμεσης φορολογίας με στοχευμένες εξαιρέσεις που προστατεύουν τα χαμηλά εισοδήματα. Η αρχική πρόταση, η οποία προέβλεπε μια επιθετική αύξηση του ΦΠΑ κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες με χρονικό όριο το 2030, αναθεωρήθηκε ριζικά. Η τελική απόφαση ορίζει την ηπιότερη προσαύξηση κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες, παρατείνοντας ωστόσο τη διάρκεια ισχύος του μέτρου κατά τρία επιπλέον χρόνια, μέχρι δηλαδή τη λήξη του 2033. Παράλληλα, θεσπίστηκε ένα αυστηρό δίχτυ προστασίας για την αγοραστική δύναμη των πολιτών, καθώς αποφασίστηκε να μην πειραχθεί καθόλου ο μειωμένος συντελεστής που εφαρμόζεται στα προϊόντα και τις υπηρεσίες άμεσης βιοτικής ανάγκης, αφήνοντας ανεπηρέαστα τα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Αντίθετα, ο τουριστικός κλάδος καλείται να επωμιστεί μέρος του βάρους, με τον ειδικό συντελεστή για την ξενοδοχειακή βιομηχανία να αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Οι οικονομικές προβολές που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων καταδεικνύουν το τεράστιο μέγεθος της πρόκλησης, δεδομένου ότι η πρώτη εκταμίευση της 13ης σύνταξης έχει προγραμματιστεί για τα τέλη του τρέχοντος έτους. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η κάλυψη του μέτρου απαιτεί την εξασφάλιση 4,2 δισεκατομμυρίων φράγκων για το 2026, ενώ οι δημοσιονομικές ανάγκες αναμένεται να εκτοξευθούν στα 4,5 δισεκατομμύρια το 2030 και να αγγίξουν τα 5,4 δισεκατομμύρια φράγκα το 2040, δημιουργώντας μια πρωτοφανή πίεση στα κρατικά ταμεία.
Το πολιτικό παρασκήνιο της ψηφοφορίας και η σύγκρουση για τις εισφορές
Η εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία δυνάμεων αποτυπώθηκε ανάγλυφα στο ηλεκτρονικό ταμπλό της βουλής, με την πρόταση να εγκρίνεται με την οριακή πλειοψηφία των 99 ψήφων έναντι 97. Το μπλοκ των κομμάτων SVP, FDP και GLP επέβαλε τη στρατηγική της αποκλειστικής χρηματοδότησης μέσω της κατανάλωσης, υπερνικώντας την αντίσταση των SP, Mitte-Partei και Grüne, οι οποίοι συντάσσονταν με την προηγούμενη θέση του Συμβουλίου των Κρατιδίων για ένα μεικτό σύστημα εισπράξεων. Η Corina Gredig, εκπροσωπώντας το GLP, υπεραμύνθηκε της απόφασης προτάσσοντας το επιχείρημα της διαγενεακής δικαιοσύνης, τονίζοντας πως οι υψηλότερες μισθολογικές κρατήσεις θα συρρίκνωναν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων στο τέλος κάθε μήνα, καθιστώντας τον ΦΠΑ μια σαφώς δικαιότερη λύση.
Από την πλευρά του SVP, η Diana Gutjahr περιέγραψε τη συμφωνία ως το μικρότερο δυνατό κακό, επισημαίνοντας πως ο προσωρινός χαρακτήρας του μέτρου αποτρέπει τη μονιμοποίηση επιφανειακών λύσεων και αναγκάζει το κράτος να σχεδιάσει μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στο μέλλον. Την ίδια στιγμή, οι φωνές της αντιπολίτευσης υπήρξαν καταπελτικές. Ο Thomas Rechsteiner από το κόμμα Mitte προειδοποίησε ανοιχτά για τον κίνδυνο οικονομικής ασφυξίας του ταμείου AHV, ενώ η Léonore Porchet των Πρασίνων εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κάνοντας λόγο για μια πολιτική καμένης γης, η οποία αποσκοπεί στον εκβιασμό της κοινωνίας προκειμένου να αποδεχτεί μελλοντικά την αύξηση των γενικών ορίων συνταξιοδότησης, μια προοπτική που, σύμφωνα με τη Samira Marti, δεν διαθέτει την παραμικρή πολιτική νομιμοποίηση στην παρούσα φάση.
Οι προειδοποιήσεις των υπουργείων και τα πιθανά σενάρια του αδιεξόδου
Ο ρυθμιστικός ρόλος του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των εξελίξεων, με την αρμόδια Υπουργό Κοινωνικών Υποθέσεων, Elisabeth Baume-Schneider, να απευθύνει αυστηρή έκκληση για τη διαμόρφωση ενός μόνιμου και σταθερού πλαισίου χρηματοδότησης. Η ίδια φέρεται να ξεκαθάρισε ότι η τρέχουσα προσέγγιση του Εθνικού Συμβουλίου δεν πληροί τα εχέγγυα της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, τασσόμενη εμμέσως υπέρ της στρατηγικής που είχε χαράξει αρχικά το Συμβούλιο των Κρατιδίων. Σε περίπτωση που οι διαβουλεύσεις κατά την τρέχουσα συνεδρίαση αποβούν άκαρπες, η υπόθεση θα παραπεμφθεί υποχρεωτικά σε ειδική συνδιάσκεψη συμβιβασμού, με τον κίνδυνο να μείνει μετέωρη η καταβολή της 13ης σύνταξης να είναι πλέον ορατός.
Αντιμετωπίζοντας το ενδεχόμενο του απόλυτου νομοθετικού κενού, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο έχει ήδη εκπονήσει ένα εναλλακτικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης, το οποίο ενσωματώνεται στο ευρύτερο μεταρρυθμιστικό νομοσχέδιο AHV 2030. Το συγκεκριμένο έγγραφο διαβούλευσης προβλέπει είτε την παράλληλη αύξηση του ΦΠΑ και των εργοδοτικών εισφορών, είτε μια δραστικότερη αναπροσαρμογή μόνο της έμμεσης φορολογίας. Την κατάσταση περιπλέκει περαιτέρω η ανυποχώρητη στάση του Συμβουλίου των Κρατιδίων, το οποίο απαιτεί τη θέσπιση ενός αυτόματου μηχανισμού παρέμβασης σε περίπτωση που τα αποθεματικά του ταμείου υποχωρήσουν κάτω από το όριο των ετήσιων δαπανών εντός μιας τριετίας, μια δικλείδα ασφαλείας την οποία το Εθνικό Συμβούλιο αρνείται κατηγορηματικά να αποδεχτεί.
