Γερμανία – Υποχρεωτική συμμετοχή εφέδρων σε υπηρεσία και στρατιωτικές ασκήσεις προβλέπει νομοσχέδιο που προωθεί ο υπουργός Άμυνας Boris Pistorius, περιορίζοντας παράλληλα τη δυνατότητα των εργοδοτών να αρνούνται την αποδέσμευση προσωπικού. Το σχέδιο τέθηκε σε πρώτη ανάγνωση στην Ομοσπονδιακή Βουλή στις 15 Οκτωβρίου 2026, προκαλώντας αντιδράσεις από εκπροσώπους της οικονομίας και την αντιπολίτευση.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η Bundeswehr επιδιώκει να αυξήσει τους εφέδρους που διαθέτει από περίπου 60.000 σε 200.000 έως το 2033.
- Η προτεινόμενη ρύθμιση καταργεί το καθεστώς της «διπλής εθελοντικής συναίνεσης» για τις κλήσεις εφέδρων.
- Για πρόσωπα που υπηρέτησαν έως έναν χρόνο, το νομοσχέδιο προβλέπει δυνατότητα κλήσης έως τρεις εβδομάδες τον χρόνο.
Τι προβλέπει η υποχρεωτική υπηρεσία εφέδρων
Η προτεινόμενη αλλαγή αφορά ένα βασικό στοιχείο του σημερινού συστήματος εφεδρείας της Bundeswehr. Μέχρι τώρα, η συμμετοχή σε ασκήσεις στηρίζεται στη λεγόμενη «διπλή εθελοντική συναίνεση»: τόσο ο έφεδρος όσο και ο εργοδότης του μπορούν να αρνηθούν όταν ο στρατός ζητήσει τη συμμετοχή του σε εκπαίδευση.
Με το νομοσχέδιο ενίσχυσης της εφεδρείας (Reservestärkungsgesetz), η προσέλευση των εφέδρων σε υπηρεσία προβλέπεται να γίνει υποχρεωτική. Οι ίδιοι θα μπορούν να αρνηθούν μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ και οι επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να αντιταχθούν στην κλήση εργαζομένων τους μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις.
Η διάρκεια της υποχρέωσης δεν θα είναι ενιαία για όλους. Σύμφωνα με το κείμενο που παρουσιάστηκε, τα χρονικά όρια διαφοροποιούνται ανάλογα με το διάστημα κατά το οποίο κάθε πρόσωπο υπηρέτησε προηγουμένως ως εν ενεργεία στρατιωτικός. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί κάποιος που είχε υπηρετήσει έως έναν χρόνο και θα μπορούσε, βάσει του σχεδίου, να κληθεί για έως τρεις εβδομάδες ετησίως.
Οι ρυθμίσεις αυτές αποτελούν ακόμη νομοθετική πρόταση και όχι ήδη εφαρμοζόμενη γενική υποχρέωση. Η πρώτη κοινοβουλευτική συζήτηση πραγματοποιήθηκε στις 15 Οκτωβρίου, ενώ ο υπουργός Άμυνας επιδιώκει να ολοκληρωθεί η ψήφιση μέσα στο 2026.
Στόχος οι 200.000 έφεδροι έως το 2033
Η γερμανική κυβέρνηση συνδέει τη νομοθετική παρέμβαση με τη μεγάλη αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που θα μπορούν να υποστηρίξουν τις ένοπλες δυνάμεις. Σήμερα περίπου 60.000 έφεδροι υπολογίζονται σταθερά στον σχεδιασμό της Bundeswehr, ενώ ο στόχος είναι να φτάσουν τους 200.000 μέχρι το 2033.
Ο Boris Pistorius, υπουργός Άμυνας της Γερμανίας και μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD), είχε υπογραμμίσει το καλοκαίρι ότι η ενίσχυση της εφεδρείας πρέπει να συμβαδίσει με την ανάπτυξη του συνόλου των ενόπλων δυνάμεων. Η θέση του είναι ότι μια δημοκρατία χρειάζεται εφέδρους άμεσα διαθέσιμους, κατάλληλα εκπαιδευμένους και στενά συνδεδεμένους με το μόνιμο προσωπικό.
Τη σημασία των τακτικών ασκήσεων καταδεικνύει και πρόσφατη εκπαίδευση στη Σαξονία-Άνχαλτ. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, περίπου 200 στρατιώτες, κυρίως έφεδροι, συμμετείχαν κοντά στο Stendal σε άσκηση προστασίας κρίσιμων υποδομών, με αντικείμενο μια γέφυρα του αυτοκινητοδρόμου A14.
Στην εφεδρεία συμμετέχουν άνθρωποι με πολιτικά επαγγέλματα, οι οποίοι απουσιάζουν από την κανονική εργασία τους για ημέρες ή εβδομάδες μέσα στο έτος. Ένας από τους συμμετέχοντες στην άσκηση, επαγγελματίας της πληροφορικής, ανέφερε ως αφορμή για την ένταξή του τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την επιθυμία να συμβάλει στην προστασία της χώρας.
Η ένσταση των επιχειρήσεων για την υποχρεωτική αποδέσμευση
Το πρόβλημα της άδειας από την εργασία αναδεικνύεται ήδη από τους ίδιους τους εφέδρους. Συμμετέχων στην άσκηση στη Σαξονία-Άνχαλτ περιέγραψε ως βασική δυσκολία την εξασφάλιση της συναίνεσης του εργοδότη, σημειώνοντας ότι πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να μη διαθέτουν εργαζομένους για στρατιωτικές ασκήσεις, παρά την αλλαγή στάσης που παρατηρήθηκε μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η Γερμανική Βιομηχανική και Εμπορική Επιμελητηριακή Οργάνωση (Deutsche Industrie- und Handelskammer) διαχωρίζει τον στόχο από το μέσο. Ο εκπρόσωπός της Rainer Kambeck υποστηρίζει την ενίσχυση της εφεδρείας, διαφωνεί όμως με την επιβολή υποχρεωτικής συμμετοχής. Προτείνει να προηγηθεί μια προσπάθεια στηριγμένη στον εθελοντισμό, ώστε περισσότερες επιχειρήσεις να συμμετάσχουν στην ευρύτερη στρατηγική.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στη διάθεση των εργαζομένων. Με το νέο καθεστώς, οι επιχειρήσεις θα έχουν λιγότερες δυνατότητες να αρνούνται την προσωρινή απουσία τους, κάτι που εξηγεί γιατί η πλευρά της οικονομίας ζητά διαφορετική προσέγγιση πριν από τη θέσπιση υποχρεώσεων.
Διαφωνίες στην Bundestag για την έκταση των υποχρεώσεων
Η Diana Herbstreuth, πολιτικός του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU), επαγγελματίας στρατιωτικός και μέλος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Άμυνας, στηρίζει την κατάργηση της «διπλής εθελοντικής συναίνεσης». Κατά την άποψή της, όσοι αναμένεται να είναι διαθέσιμοι σε περίπτωση ανάγκης πρέπει προηγουμένως να ασκούνται τακτικά.
Η ίδια επιμένει, ωστόσο, ότι η υπηρεσία εφέδρων πρέπει να παραμείνει προγραμματίσιμη τόσο για τους στρατιωτικούς όσο και για τους εργοδότες τους. Για τον λόγο αυτό προαναγγέλλει προσεκτική εξέταση των διατάξεων κατά την κοινοβουλευτική διαδικασία και πιθανές διορθώσεις.
Από την πλευρά της Αριστεράς (Die Linke), η βουλευτής και μέλος της Επιτροπής Άμυνας Donata Vogtschmidt ασκεί έντονη κριτική, χαρακτηρίζοντας την πρόταση μια μορφή «στρατιωτικής θητείας από την πίσω πόρτα». Υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της εφεδρείας θα πρέπει να επιτευχθεί με καλύτερες συνθήκες εθελοντικής συμμετοχής, χωρίς περιορισμό της δυνατότητας επιλογής των ενδιαφερομένων σε περίοδο ειρήνης.
Οι διαφορετικές αυτές τοποθετήσεις αναμένεται να απασχολήσουν την περαιτέρω επεξεργασία του νομοσχεδίου. Για την ώρα, ο στόχος του υπουργείου Άμυνας είναι η ψήφισή του μέχρι το τέλος του έτους, ενώ η τελική μορφή των υποχρεώσεων και των εξαιρέσεων παραμένει αντικείμενο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.
