Γερμανία – Εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ενδέχεται να έχουν εισπραχθεί επιπλέον από ασθενείς που υποβλήθηκαν σε επεμβάσεις καταρράκτη στη Γερμανία, σύμφωνα με εκτίμηση που προκύπτει από έρευνα του NDR. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως μεγάλα δίκτυα οφθαλμολογικών κλινικών, τα οποία φέρονται να χρεώνουν υπέρογκα ποσά για ειδικούς ενδοφθάλμιους φακούς, εξετάσεις και θεραπείες με λέιζερ.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2026, έπειτα από πολύμηνη εξέταση προσφορών, συμβάσεων θεραπείας και λογαριασμών που απέστειλαν πολύ περισσότεροι από 1.000 ασθενείς. Η συλλογή των στοιχείων ακολούθησε προηγούμενο ρεπορτάζ του ίδιου μέσου τον Μάιο του 2026. Ειδικοί που αξιολόγησαν ανωνυμοποιημένα παραστατικά αμφισβητούν τόσο το ύψος των χρεώσεων όσο και την αναγκαιότητα ορισμένων ιατρικών πράξεων.
Από τα 799 ευρώ, μόλις 71,90 αφορούσαν τη διαφορά του φακού
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Detlef Jurzok, ο οποίος πλήρωσε από την τσέπη του 799 ευρώ για ειδικό φακό κατά τη διάρκεια επέμβασης καταρράκτη στις αρχές του 2026. Είχε επιλέξει φακό για τη διόρθωση του αστιγματισμού του, θεωρώντας ότι επένδυε στην καλύτερη δυνατή επιλογή για την όρασή του.
Στη Γερμανία, η ασφάλιση υγείας καλύπτει κανονικά ολόκληρη την επέμβαση καταρράκτη, συμπεριλαμβανομένου ενός τυπικού φακού. Η επιλογή ορισμένων ειδικών φακών μπορεί να δικαιολογεί πρόσθετη συμμετοχή, όχι όμως απαραίτητα κάθε χρέωση που συνοδεύει την τοποθέτησή τους.
Όταν ο Jurzok ζήτησε αναλυτική κατάσταση, διαπίστωσε ότι ο φακός κόστισε μόλις 71,90 ευρώ περισσότερο από την αξία που αποζημιώνει συνήθως το ασφαλιστικό ταμείο για έναν τυπικό φακό. Το υπόλοιπο ποσό εμφανιζόταν ως κόστος εξετάσεων που η κλινική παρουσίαζε ως αναγκαίες για τον «premium» φακό: περισσότερες από 20 επιμέρους εγγραφές, με ορισμένες να επαναλαμβάνονται. Η κλινική δεν απάντησε στις ερωτήσεις του NDR.
Ενστάσεις για αδικαιολόγητες και διπλές εξετάσεις
Ο καθηγητής ιατρικού δικαίου Andreas Spickhoff, από το Πανεπιστήμιο Ludwig Maximilian του Μονάχου, διαπίστωσε σε παραστατικά που εξέτασε ενδείξεις παραβίασης των επιτρεπόμενων ορίων χρέωσης. Επισήμανε ιδίως τη χρήση συνολικών, μη αναλυτικών αμοιβών, ενώ οι εφαρμοστέοι κανόνες τιμολόγησης απαιτούν συγκεκριμένη καταγραφή των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών.
Ο Jan Tode, από την Ιατρική Σχολή του Ανόβερου (MHH), αμφισβήτησε την ιατρική χρησιμότητα πολλών καταχωρισμένων εξετάσεων. Κατά την αξιολόγησή του, ορισμένες χρεώνονται δύο φορές παρότι επιτρέπεται να υπολογίζονται μία φορά για τα δύο μάτια συνολικά. Άλλες, συνηθισμένες εξετάσεις, εμφανίζονται με υπερβολικά υψηλό κόστος.
Τα παραστατικά που εξετάστηκαν καταγράφουν επίσης χρεώσεις άνω των 500 ευρώ για κατηγορίες φακών που, σύμφωνα με την έρευνα, καλύπτονται πλήρως από τα ασφαλιστικά ταμεία. Για άλλους ειδικούς φακούς, ορισμένες κλινικές ζητούν περισσότερα από 2.000 ευρώ, παρότι το ίδιο το υλικό του φακού κοστίζει πολύ λιγότερο.
Λέιζερ έως 1.600 ευρώ και ερωτήματα για το όφελός του
Πέρα από τους ειδικούς φακούς, σε πολλούς ασθενείς προτείνεται πρόσθετη τεχνική επέμβασης με λέιζερ, με κόστος που συνήθως κυμαίνεται από 1.200 έως 1.600 ευρώ. Ο Jurzok πλήρωσε 1.350 ευρώ, έχοντας ενημερωθεί, όπως αναφέρει, ότι η μέθοδος ήταν πιο ήπια και ακριβής.
Ο Tode σημειώνει ότι τα αρχικά προσδοκώμενα οφέλη της συγκεκριμένης χρήσης λέιζερ δεν έχουν αποδειχθεί σε μελέτες. Επικαλείται μάλιστα μεγάλη ανάλυση επιμέρους ερευνών, σύμφωνα με την οποία η χρήση του δεν προσφέρει αποδεδειγμένο πλεονέκτημα έναντι της άλλης τεχνικής.
Ερωτήματα εγείρονται και για τον τρόπο τιμολόγησης. Ορισμένα μεγάλα δίκτυα φέρονται να συνέχισαν να χρησιμοποιούν πρακτικές χρέωσης παρόμοιες με εκείνη που το Ομοσπονδιακό Ακυρωτικό Δικαστήριο της Γερμανίας είχε κρίνει μη επιτρεπτή σε συγκεκριμένη υπόθεση το 2021. Σύμφωνα με τον Spickhoff, η σχετική νομολογία δεν αφήνει περιθώριο για τέτοιου είδους λογαριασμούς.
Σε άλλες περιπτώσεις εμφανίζονται δαπανηρές διαγνωστικές πράξεις που υποτίθεται ότι εκτελέστηκαν με λέιζερ ή χρεώσεις για ταυτόχρονη επέμβαση διόρθωσης διαθλαστικού προβλήματος. Ασθενείς δηλώνουν ότι δεν τους είχε γνωστοποιηθεί πως θα γινόταν τέτοια πρόσθετη επέμβαση. Και αυτές οι χρεώσεις εγείρουν, σύμφωνα με την έρευνα, νομικές αμφιβολίες.
Πάνω από ένας στους τέσσερις πληρώνει επιπλέον για ειδικό φακό
Η συνολική οικονομική επιβάρυνση δεν έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια. Η εκτίμηση για πιθανές υπερχρεώσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ τα τελευταία χρόνια στηρίζεται στην κλίμακα των επεμβάσεων και στη διάδοση των ειδικών φακών. Στη Γερμανία πραγματοποιούνται έως και ένα εκατομμύριο επεμβάσεις καταρράκτη ετησίως.
Στοιχεία που επεξεργάστηκε για το NDR η Ένωση Συμβεβλημένων Ιατρών της Βαυαρίας δείχνουν ότι η χρήση ειδικών φακών αυξήθηκε αισθητά κατά την τελευταία πενταετία. Πλέον, εκτιμάται ότι περισσότεροι από ένας στους τέσσερις ασθενείς καταβάλλουν πρόσθετη χρέωση για τέτοιο φακό. Σε μεγάλες αλυσίδες που ανήκουν σε χρηματοοικονομικούς επενδυτές, το ποσοστό είναι σημαντικά υψηλότερο.
Ο Jurzok υποβλήθηκε σε επέμβαση σε μονάδα του δικτύου Sanoptis, το οποίο περιγράφεται ως η μεγαλύτερη αλυσίδα οφθαλμολογικών κλινικών της Γερμανίας. Η εταιρεία δεν έδωσε ουσιαστικές απαντήσεις στα ερωτήματα που της τέθηκαν για την περίπτωσή του και τις γενικότερες πρακτικές τιμολόγησης.
Παρέμβαση εποπτικής αρχής, χωρίς άμεση νομοθετική αλλαγή
Στα τέλη Οκτωβρίου 2026, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης (BAS) απέστειλε εγκύκλιο σε όλα τα ασφαλιστικά ταμεία, καλώντας τα να ενημερώνουν καλύτερα τους ασφαλισμένους για τους φακούς που παρέχονται χωρίς προσωπική οικονομική συμμετοχή. Η παρέμβαση ήρθε και ως αντίδραση στο ρεπορτάζ του Μαΐου.
Παρά την εγκύκλιο, ασθενείς καταγγέλλουν ότι εξακολουθούν να μην τους προσφέρονται χωρίς επιπλέον χρέωση φακοί που καλύπτονται από την ασφάλιση. Ως αιτιολογία προβάλλεται συχνά η ανάγκη ακριβών προκαταρκτικών εξετάσεων, την οποία αμφισβητούν οι ειδικοί που συμβουλεύτηκε το NDR.
Ο Spickhoff θεωρεί ότι ορισμένα επαναλαμβανόμενα μοτίβα χρέωσης μπορούν, εφόσον συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, να συνιστούν ακόμη και απάτη κατά την τιμολόγηση ιατρικών πράξεων, ενδεχομένως σε ιδιαίτερα σοβαρή μορφή όταν ασκούνται κατ’ επάγγελμα. Πρόκειται για νομική εκτίμηση και όχι για δικαστική διαπίστωση ενοχής συγκεκριμένων κλινικών.
Η Ομοσπονδιακή Ένωση Οφθαλμιάτρων περιορίστηκε να υπενθυμίσει ότι ισχύουν οι προβλεπόμενοι νομικοί και τιμολογιακοί κανόνες, τους οποίους θεωρεί αυτονόητο ότι τα μέλη εφαρμόζουν, δηλώνοντας ότι δεν έχει αρμοδιότητα ελέγχου μεμονωμένων υποθέσεων. Η Ένωση Οφθαλμοχειρουργών (DOCG) δήλωσε αναρμόδια για τα σχετικά ερωτήματα.
Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Υγείας παρέπεμψε, μεταξύ άλλων, στην εγκύκλιο της BAS. Ανέφερε ότι δεν διαπιστώνει προς το παρόν άμεση ανάγκη νέας νομοθετικής ρύθμισης, αλλά θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης (BAS), Ένωση Συμβεβλημένων Ιατρών της Βαυαρίας, Ομοσπονδιακό Υπουργείο Υγείας της Γερμανίας, Ομοσπονδιακή Ένωση Οφθαλμιάτρων, Ένωση Οφθαλμοχειρουργών (DOCG).