Βέρνη – Σε οριακό σημείο λειτουργίας βρίσκονται οι σωφρονιστικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την Ελβετία, με τα ποσοστά πληρότητας να αγγίζουν ή και να ξεπερνούν κατά πολύ το 100% σε πολλά καντόνια.
Σύμφωνα με έρευνα του ειδησεογραφικού πρακτορείου Keystone-SDA, το πρόβλημα του υπερπληθυσμού, το οποίο χρονίζει, έχει δημιουργήσει συνθήκες ασφυξίας, αναγκάζοντας τις αρχές να δρομολογήσουν εκτεταμένα σχέδια επέκτασης και ανακαίνισης των υποδομών, ενώ δεν λείπουν και οι εντάσεις εντός των τειχών.
Τα στοιχεία του Ελβετικού Κέντρου Ικανοτήτων για την Εκτέλεση Ποινών (SKJV) δείχνουν ότι τον Δεκέμβριο του 2025, η μέση πληρότητα των φυλακών σε εθνικό επίπεδο ανήλθε στο 94%.
Ωστόσο, η Διάσκεψη των Καντονιακών Διευθυντών Δικαιοσύνης και Αστυνομίας (KKJPD) επισημαίνει ότι, αν και υπάρχει «πραγματική πίεση στο σύστημα», η κατάσταση δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως γενικευμένη αποτυχία των δομών, καθώς λαμβάνονται ήδη αντίμετρα.
Ρεκόρ συνωστισμού σε Βω, Γενεύη και Βέρνη
Η κατάσταση παρουσιάζεται ιδιαίτερα δραματική στο καντόνι του Βω (Vaud).
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου, η φυλακή Bois-Mermet στη Λωζάνη κατέγραψε το 2024 ποσοστό πληρότητας που έφτασε το δυσθεώρητο 166%, ενώ στη φυλακή La Croisée στο Orbe το ποσοστό άγγιξε το 143%.
Αντίστοιχη εικόνα επικρατεί και στη Γενεύη, όπου η φυλακή Champ-Dollon αντιμετωπίζει χρόνιο πρόβλημα υπερπληθυσμού, λειτουργώντας αυτή τη στιγμή με πληρότητα 122%.
Στο καντόνι της Βέρνης, η συνολική πληρότητα σε όλες τις εγκαταστάσεις κράτησης ανήλθε πέρυσι στο 107%.
Ειδικότερα, οι περιφερειακές φυλακές στη Βέρνη, το Μπιλ (Biel), το Burgdorf, το Moutier και το Τουν (Thun) «έπιασαν κόκκινο» με 124%.
Παρά τον σχεδιασμό για την κατασκευή νέας φυλακής στο Witzwil, το έργο δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί.
Την ίδια ώρα, στη Ζυρίχη, η φυλακή της περιοχής 4 (Kreis 4) είναι υπερπλήρης στο 102%, ενώ η σωφρονιστική εγκατάσταση Pöschwies λειτουργεί οριακά στο 95%.
Επεκτάσεις και ανακαινίσεις στην Κεντρική και Ανατολική Ελβετία
Πιεστική είναι η κατάσταση και στην κεντρική και ανατολική χώρα, οδηγώντας τα καντόνια σε αναζήτηση κτιριακών λύσεων.
Στη Λουκέρνη, η φυλακή Grosshof στο Kriens λειτούργησε το 2025 με πληρότητα 98,4%, ενώ παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και η περιοχή της νοτιοανατολικής Ελβετίας, με το κλειστό τμήμα της φυλακής Cazis Tignez να βρίσκεται στο 95,3%.
Στο Thurgau, η φυλακή του Frauenfeld ξεπέρασε τη χωρητικότητά της (104%), ενώ στο St. Gallen η φυλακή του Altstätten έφτασε το 114%.
Ως απάντηση, δρομολογούνται σημαντικά έργα υποδομής. Η φυλακή Wauwilermoos στη Λουκέρνη πρόκειται να ανακαινιστεί και να επεκταθεί έως το 2034, ενώ η χωρητικότητα της φυλακής Bostadel στο Menzingen (Zug) θα αυξηθεί την περίοδο 2027-2029.
Αντίστοιχα σχέδια επέκτασης υπάρχουν για τη φυλακή του Σβιτς (Schwyz) στο Biberbrugg, καθώς και στα καντόνια Thurgau, St. Gallen και Appenzell Ausserrhoden.
Διαμαρτυρίες κρατουμένων και λουκέτο λόγω «απάνθρωπων» συνθηκών
Η πίεση στο σύστημα δεν περιορίζεται μόνο στους αριθμούς αλλά εκδηλώνεται και με αντιδράσεις από τον πληθυσμό των κρατουμένων.
Στο καντόνι του Fribourg, όπου σχεδιάζεται επέκταση της φυλακής Bellechasse, σημειώθηκε ένταση στις αρχές Φεβρουαρίου.
Τριάντα δύο κρατούμενοι του κλειστού τμήματος πραγματοποίησαν διαμαρτυρία διάρκειας σχεδόν τριών ωρών, καταγγέλλοντας τις συνθήκες κράτησής τους.
Στο καντόνι του Jura, οι εξελίξεις είναι πιο ριζικές. Η φυλακή του Porrentruy, η οποία έχει δεχθεί σφοδρή κριτική από την Εθνική Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων για «απαράδεκτες και απάνθρωπες» συνθήκες, θα βάλει λουκέτο το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Το βάρος αναμένεται να επωμιστεί η υπό ανακαίνιση φυλακή του Moutier, η οποία θα προσφέρει επιπλέον θέσεις μετά την επαναλειτουργία της.
Στον αντίποδα, το καντόνι της Βασιλείας (Basel-Stadt) παρουσιάζει καλύτερη εικόνα, με τη φυλακή Waaghof να λειτουργεί στο 73%, ποσοστό χαμηλότερο από τον μέσο όρο του προηγούμενου έτους.
Τέλος, το καντόνι του Βω εξετάζει εναλλακτικές μορφές έκτισης ποινών, όπως η ηλεκτρονική επιτήρηση και η κοινωφελής εργασία, σε μια προσπάθεια να αποσυμφορήσει μακροπρόθεσμα το σύστημα.
