Γερμανία – Έως και περίπου 30 ευρώ σε ένα γέμισμα 50 λίτρων βενζίνης μπορούν να εξοικονομήσουν οι οδηγοί που περνούν στην Πολωνία για ανεφοδιασμό, παρά τους συνοριακούς ελέγχους που πραγματοποιούν και οι δύο χώρες. Η πολωνική κυβέρνηση έχει επιβάλει ανώτατες τιμές στα καύσιμα, διατηρώντας σημαντική διαφορά σε σχέση με τα γερμανικά πρατήρια.
Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα εμφανές στο Lubieszyn, ένα πολωνικό χωριό στα σύνορα με τη γερμανική Δυτική Πομερανία. Αν και έχει λιγότερους από 100 κατοίκους, διαθέτει πέντε πρατήρια καυσίμων και εξυπηρετεί πολλούς πελάτες με γερμανικές πινακίδες. Για τους οδηγούς της παραμεθόριας περιοχής, το οικονομικό κίνητρο παραμένει ισχυρό ακόμη και όταν υπάρχει πιθανότητα καθυστέρησης στα σύνορα.
Πόσο κοστίζουν βενζίνη και ντίζελ στις δύο χώρες
Στις 27 Οκτωβρίου 2026, η γερμανική λέσχη αυτοκινήτου ADAC κατέγραφε μέση τιμή 2,084 ευρώ ανά λίτρο για τη βενζίνη Super E10 στη Γερμανία και 2,289 ευρώ για το ντίζελ. Στην Πολωνία, τα ανώτατα όρια που ίσχυαν στις 29 Οκτωβρίου αντιστοιχούσαν περίπου σε 1,48 ευρώ για τη βενζίνη και 1,86 ευρώ για το ντίζελ.
Με βάση αυτές τις ενδεικτικές τιμές και τις διαφορετικές ημερομηνίες καταγραφής τους, η διαφορά φτάνει περίπου τα 60 λεπτά ανά λίτρο βενζίνης και ξεπερνά τα 40 λεπτά για το ντίζελ. Η τελική εξοικονόμηση εξαρτάται από την ποσότητα καυσίμου, τις πραγματικές τιμές του πρατηρίου και το κόστος της διαδρομής.
Η Γερμανία μείωσε από την 1η Οκτωβρίου τον ενεργειακό φόρο στα καύσιμα κατά λίγο περισσότερα από 14 λεπτά ανά λίτρο, αντιδρώντας στην άνοδο των τιμών του πετρελαίου που συνδέθηκε με τον πόλεμο στο Ιράν. Η Πολωνία προχώρησε σε μεγαλύτερη παρέμβαση: από τις 3 Οκτωβρίου εφαρμόζει ξανά ανώτατες τιμές μέσω του προγράμματος «Ceny Paliwa Niżej», μειώνοντας τον ΦΠΑ στα καύσιμα από 23% σε 8%, περιορίζοντας τον ειδικό φόρο κατανάλωσης και καθορίζοντας καθημερινά πλαφόν για τα πρατήρια. Τα δύο φορολογικά προγράμματα έχουν προβλεπόμενη διάρκεια έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Για την επιστροφή στη Γερμανία, επιτρέπεται η αφορολόγητη μεταφορά καυσίμου στο ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου και έως 20 επιπλέον λίτρων σε εφεδρικό δοχείο. Οι γερμανικές τελωνειακές αρχές πραγματοποιούν δειγματοληπτικούς ελέγχους.
Διπλοί συνοριακοί έλεγχοι και επιπτώσεις στην κυκλοφορία
Η Γερμανία πραγματοποιεί ελέγχους στα σύνορα με την Πολωνία από τον Οκτώβριο του 2023 και έχει παρατείνει τα μέτρα έως τις 15 Μαρτίου 2027. Η Πολωνία άρχισε δικούς της ελέγχους τον Ιούλιο του 2025 και τους έχει επεκτείνει έως τις 30 Μαρτίου 2027. Έτσι, όποιος μετακινείται προς ένα πολωνικό πρατήριο μπορεί να ελεγχθεί και από τις δύο πλευρές των συνόρων.
Η εικόνα διαφέρει ανά σημείο διέλευσης. Η Almut Undisz, η οποία διευθύνει θέατρο στην περιοχή Oderbruch και διασχίζει τακτικά τον ποταμό Όντερ κοντά στο Hohenwutzen, περιγράφει ελέγχους που δεν ενοχλούν ιδιαίτερα τους περισσότερους οδηγούς. Σε μεγαλύτερες συνοριακές διαβάσεις, όμως, οι καθυστερήσεις παραμένουν ζήτημα για τις μεταφορές και την εργασία.
Μόνο από τον αυτοκινητόδρομο A12 κοντά στη Φρανκφούρτη επί του Όντερ διέρχονται περίπου τέσσερα εκατομμύρια φορτηγά τον χρόνο. Περίπου 14.000 κάτοικοι της Πολωνίας μετακινούνται καθημερινά προς την εργασία τους στο Βρανδεμβούργο, ενώ περίπου 2.000 εργάζονται στην Tesla. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Ανατολικού Βρανδεμβούργου (IHK Ostbrandenburg) προειδοποιεί ότι μια καθυστέρηση φορτηγού στα σύνορα μπορεί να επηρεάσει τη μεταφορά εμπορευμάτων έως το Ρότερνταμ ή το Βίλνιους.
Σύμφωνα με το επιμελητήριο, η ανακατανομή των λωρίδων στον A12 βελτίωσε την κατάσταση, χωρίς να εξαφανίσει τις ουρές. Εκφράζει επίσης ανησυχία ότι οι επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις μπορεί να στρέψουν εργαζομένους που κατοικούν στην Πολωνία προς θέσεις εργασίας στη χώρα τους, όπου οι μισθοί αυξάνονται.
Αξιόπιστη συστηματική καταγραφή του χρόνου αναμονής δεν τηρείται ούτε από τη γερμανική ομοσπονδιακή αστυνομία ούτε από την πολωνική συνοριοφυλακή. Η γερμανική αστυνομία αποδίδει σημαντικό μέρος των συμφορήσεων σε έργα, στους περιορισμούς κυκλοφορίας φορτηγών τις Κυριακές και σε ανεπαρκώς προσαρμοσμένες υποδομές. Διαφωνία υπάρχει και για τις επιπτώσεις στην ελεύθερη κυκλοφορία: οι αστυνομικές αρχές υποστηρίζουν ότι δεν περιορίζεται, ενώ το IHK εκτιμά το αντίθετο.
Τι δείχνουν τα στοιχεία των ελέγχων
Η αστυνομική υπηρεσία της Φρανκφούρτης επί του Όντερ ανακοίνωσε ότι από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2026 αρνήθηκε την είσοδο σε 1.223 άτομα και εντόπισε οκτώ διακινητές. Έως τον Ιούλιο είχαν καταγραφεί επίσης 336 περιπτώσεις προσώπων που αναζητούνταν βάσει ενταλμάτων. Δεν δημοσιοποίησε, ωστόσο, τον συνολικό αριθμό των ελέγχων που πραγματοποίησε.
Από την πολωνική πλευρά, από τον Ιούλιο του 2025 έχουν ελεγχθεί σχεδόν 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι στα σύνορα με το Βρανδεμβούργο και τη Σαξονία. Η είσοδος απαγορεύτηκε περίπου σε έναν ανά 1.300 ελεγχόμενους, κυρίως λόγω ελλιπών εγγράφων, ενώ συνελήφθησαν δέκα άτομα ως ύποπτα για υποστήριξη ή οργάνωση παράτυπης μετανάστευσης.
Ο αριθμός των μη επιτρεπόμενων εισόδων από τα πολωνικά σύνορα μειώθηκε κατά το ήμισυ από το 2024 στο 2025 και συνέχισε να υποχωρεί. Η γερμανική κυβέρνηση συνδέει την εξέλιξη με την πολιτική της, αλλά τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αποδεικνύουν από μόνα τους πόσο συνέβαλαν οι έλεγχοι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε κρίνει τον Ιούνιο ανεπαρκή την αιτιολόγηση για την παράτασή τους.
Το δημοσιονομικό κόστος και το μέλλον των μέτρων
Η γερμανική κυβέρνηση υπολόγισε σε περίπου 195 εκατομμύρια ευρώ το πρόσθετο κόστος των ελέγχων σε όλα τα χερσαία σύνορα από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, χωρίς να διευκρινίζει πόσο αντιστοιχεί ειδικά στα σύνορα με την Πολωνία. Το γερμανικό υπουργείο Εσωτερικών συνδέει την άρση των ελέγχων με τη σταθερή εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, ενώ ο Πολωνός πρωθυπουργός Donald Tusk εξαρτά το τέλος των πολωνικών μέτρων από τη στάση του Βερολίνου.
Η συγκράτηση των τιμών καυσίμων έχει επίσης κόστος για την Πολωνία: για ένα δίβδομο πλαφόν τον Αύγουστο είχαν προβλεφθεί περίπου 116 εκατομμύρια ευρώ. Ο υπουργός Ενέργειας Miłosz Motyka είχε αναφέρει ως ενδεχόμενο τον περιορισμό του ανεφοδιασμού αλλοδαπών οδηγών, παρότι μια τέτοια διακριτική μεταχείριση προσκρούει στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δεν υπάρχουν αξιόπιστα συνολικά στοιχεία για το πόσοι Γερμανοί περνούν στην Πολωνία αποκλειστικά για καύσιμα. Σε προηγούμενη πολωνική φορολογική μείωση το 2022, ο γερμανικός σύνδεσμος πρατηριούχων είχε αναφέρει μειώσεις τζίρου έως 50% σε πρατήρια της συνοριακής περιοχής. Προς το παρόν, η διαφορά τιμών αποτελεί σαφές οικονομικό κίνητρο, αλλά ο χρόνος που απαιτείται για τη διέλευση των συνόρων παραμένει απρόβλεπτος.
