Ελβετία – Αντιμέτωπα με μια πρωτοφανή οικονομική πίεση βρίσκονται τα νοικοκυριά στη χώρα, καθώς το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης εξανεμίζει το διαθέσιμο εισόδημα, δημιουργώντας ένα κλίμα έντονης ανασφάλειας.
Η ετήσια έρευνα του οικογενειακού βαρομέτρου, η οποία αποτυπώνει τις τάσεις και τους προβληματισμούς της κοινωνίας, καταδεικνύει ότι τα οικονομικά ζητήματα έχουν μονοπωλήσει το ενδιαφέρον, εκτοπίζοντας άλλες παραδοσιακές ανησυχίες από τον δημόσιο διάλογο.
Τα στοιχεία της φετινής έκθεσης ρίχνουν φως σε μια κρίσιμη καμπή για τον κοινωνικό ιστό, αποκαλύπτοντας πως η ακρίβεια έχει διεισδύσει σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας, απειλώντας ευθέως την κοινωνική συνοχή.
Η ανάλυση των δεδομένων φέρνει στην επιφάνεια μια γενικευμένη απαισιοδοξία για τα επόμενα χρόνια, η οποία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την τρέχουσα εικόνα ευημερίας που παραδοσιακά εκπέμπει η κεντροευρωπαϊκή χώρα.
Η μάχη με τον πληθωρισμό και η ψυχολογία των νοικοκυριών
Στην κορυφή της λίστας με τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες βρίσκονται τα δυσβάσταχτα ασφάλιστρα υγείας, τα οποία αποτελούν τη νούμερο ένα πηγή άγχους για σχεδόν τον μισό πληθυσμό.
Παράλληλα, η γενικότερη άνοδος των τιμών σε βασικά αγαθά, το υψηλό κόστος στέγασης, αλλά και η διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος, συμπληρώνουν το παζλ των πιέσεων που ασκούνται στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, υπό το βάρος αυτών των οικονομικών υποχρεώσεων, ο προγραμματισμός του ελεύθερου χρόνου υφίσταται πλέον σημαντικές περικοπές προκειμένου να εξοικονομηθούν πόροι.
Στο ερώτημα για το ποιες δαπάνες θυσιάζονται πρώτες όταν τα χρήματα δεν επαρκούν, η συντριπτική πλειοψηφία απαντά πως οι διακοπές αποτελούν την πρώτη απώλεια, ακολουθούμενες από τις εξόδους σε εστιατόρια, τις επισκέψεις στον κινηματογράφο και τις τακτικές δραστηριότητες αναψυχής.
Το παράδοξο των ευρημάτων έγκειται στην ψυχολογική αποτίμηση της τρέχουσας κατάστασης σε σύγκριση με τις μελλοντικές προσδοκίες των ίδιων των πολιτών.
Ενώ περίπου το ογδόντα τοις εκατό των ερωτηθέντων δηλώνει απόλυτα ή μάλλον ικανοποιημένο από τη σημερινή ποιότητα της οικογενειακής του ζωής, ένα ποσοστό που ξεπερνά το εβδομήντα πέντε τοις εκατό προβλέπει ότι οι συνθήκες διαβίωσης θα επιδεινωθούν αισθητά μέσα στην επόμενη τριετία.
Η πίεση στους γονείς και οι γεωγραφικές αποκλίσεις
Η οικονομική στενότητα γίνεται εντονότερα αισθητή στις οικογένειες που μεγαλώνουν παιδιά προσχολικής ηλικίας, από μηδέν έως τριών ετών, οι οποίες καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξημένα έξοδα φροντίδας.
Σε αυτή την πληθυσμιακή ομάδα, το πενήντα τρία τοις εκατό αναφέρει ότι το μηνιαίο εισόδημα επαρκεί οριακά για την κάλυψη των αναγκών, ενώ στο σύνολο του δείγματος ένα επτά τοις εκατό δηλώνει πλήρη αδυναμία ανταπόκρισης στα τρέχοντα έξοδα, τη στιγμή που μόλις οριακά κάτω από τους μισούς συμμετέχοντες νιώθουν απόλυτη οικονομική άνεση.
Η έρευνα αποτυπώνει επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς τις κοινωνικές ανησυχίες ανάμεσα στις διαφορετικές γλωσσικές και γεωγραφικές περιφέρειες της χώρας.
Στο νοτιότερο άκρο, στο κρατίδιο Τιτσίνο, σχεδόν μία στις τέσσερις οικογένειες κατατάσσει την εφηβική εγκληματικότητα ως μείζον πρόβλημα, άποψη που συμμερίζεται και πάνω από το είκοσι τοις εκατό των κατοίκων στη γαλλόφωνη περιφέρεια Romandie.
Στον αντίποδα, στην ευρύτερη περιοχή Deutschschweiz, το ενδιαφέρον για την παραβατικότητα των νέων περιορίζεται μόλις στο επτά τοις εκατό, δίνοντας τη θέση του σε άλλες προτεραιότητες.
Εκεί, το βάρος της δημόσιας συζήτησης πέφτει περισσότερο στις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, στη λειτουργία των σχολείων και στην επίδραση των κοινωνικών δικτύων στη νεολαία, ενώ την ίδια στιγμή παρατηρείται μια σαφής υποχώρηση του ενδιαφέροντος για τα περιβαλλοντικά ζητήματα σε εθνικό επίπεδο.
Οι ψηφιακές προκλήσεις και η διαχείριση του χρήματος
Ο ρόλος της τεχνολογίας στο εσωτερικό των νοικοκυριών αποτελεί ένα ακόμη πεδίο τριβής και έντονων ζυμώσεων για τη σύγχρονη ελβετική κοινωνία.
Παρότι σχεδόν το ένα τρίτο των οικογενειών αξιοποιεί τον ψηφιακό κόσμο, όπως ταινίες και βιντεοπαιχνίδια, για να περάσει δημιουργικό χρόνο μαζί, ένα αντίστοιχο ποσοστό της τάξης του τριάντα ένα τοις εκατό προειδοποιεί ότι η υπερκατανάλωση μέσων μειώνει τον ουσιαστικό χρόνο φυσικής επαφής.
Παράλληλα, τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων αναφέρει ρητά ότι η προσήλωση στις οθόνες πυροδοτεί συχνούς διαπληκτισμούς και εντάσεις ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας.
Στον τομέα της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης των παιδιών, καταγράφεται μια ισχυρή αυτοπεποίθηση από την πλευρά των κηδεμόνων, παρά το γεγονός ότι προηγούμενες ακαδημαϊκές μελέτες έδειχναν σοβαρά ελλείμματα γνώσεων στον γενικό πληθυσμό.
Πάνω από το ενενήντα τοις εκατό των γονέων πιστεύει ότι διαθέτει την ικανότητα να διδάξει στα παιδιά του τη σωστή διαχείριση του χρήματος, με το εξήντα τρία τοις εκατό των μητέρων και το πενήντα οκτώ τοις εκατό των πατέρων να αναλαμβάνουν ενεργά αυτόν τον ρόλο στην πράξη.
Σχεδόν το ογδόντα ένα τοις εκατό θεωρεί την οικονομική διαπαιδαγώγηση αποκλειστική ευθύνη του σπιτιού, ενώ λίγο πάνω από τους μισούς αναμένουν συμπληρωματική δράση από το σχολείο για την ολοκληρωμένη κατάρτιση των μαθητών.
Η ανάγκη για θεσμική θωράκιση και εκπαιδευτικά προγράμματα
Τα ανησυχητικά αποτελέσματα της φετινής έκθεσης κινητοποίησαν άμεσα τους αρμόδιους θεσμικούς φορείς, οι οποίοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των νοικοκυριών.
Η διευθύντρια του οργανισμού Pro Familia Schweiz, Eva-Maria Kaufmann Rochereau, υπογράμμισε μέσω των τοποθετήσεών της την ασφυκτική πίεση που δέχονται οι πολίτες εξαιτίας της ραγδαίας αύξησης του κόστους ζωής, αλλά και των καθημερινών δυσκολιών στην εξισορρόπηση μεταξύ επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων.
Η ίδια τόνισε την επιτακτική ανάγκη για τη δημιουργία ενός σταθερού και αξιόπιστου θεσμικού πλαισίου που θα στηρίξει έμπρακτα τον θεσμό της οικογένειας απέναντι στις αβεβαιότητες του μέλλοντος, αποτρέποντας την περαιτέρω υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου.
Από την πλευρά του χρηματοοικονομικού τομέα, ο διευθυντής πωλήσεων και μάρκετινγκ της Pax AG, Daniel Mutz, εστίασε στην κρισιμότητα του οικονομικού αλφαβητισμού από μικρή ηλικία.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, τα ζητήματα που άπτονται της καθημερινής διαχείρισης πόρων απασχολούν βαθύτατα την ελβετική κοινωνία, καθιστώντας απαραίτητο τον εξοπλισμό των νεότερων γενεών με θεμελιώδεις οικονομικές γνώσεις.
Ο εκπρόσωπος του οργανισμού χαιρέτισε την προθυμία των γονέων να αναλάβουν αυτό το βάρος, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η ενίσχυση του εκπαιδευτικού συστήματος με εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης θα μπορούσε να προσφέρει μια πολύτιμη ασπίδα προστασίας στις μελλοντικές κρίσεις.
