Γερμανία – Οι περιορισμένες φετινές σοδειές λόγω ακραίων καιρικών συνθηκών επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για το κόστος των τροφίμων στη Γερμανία. Ενώ η κυβέρνηση προσπαθεί να καθησυχάσει τους καταναλωτές, πολιτικοί εκπρόσωποι και οργανώσεις προτείνουν την εισαγωγή ενός εγγυημένου “καλαθιού” βασικών αγαθών και την πλήρη κατάργηση του ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης, προκειμένου να προστατευθούν τα νοικοκυριά από τις ανατιμήσεις στα σούπερ μάρκετ.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Αύξηση σχεδόν 32% καταγράφηκε στις τιμές των τροφίμων από το 2021 έως το 2025.
- Το 85% του λιανεμπορίου τροφίμων ελέγχεται από τέσσερις μεγάλους ομίλους.
- Στο 0,4% διαμορφώθηκε ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τιμών τροφίμων τον περασμένο μήνα.
Η πρόταση για το καλάθι βασικών αγαθών
Η ραγδαία σωρευτική αύξηση των τιμών τα τελευταία χρόνια έχει επιβαρύνει σημαντικά τον προϋπολογισμό των καταναλωτών. Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Ίδρυμα Γεωργίας και Διατροφής (BLE), τα τρόφιμα ανατιμήθηκαν κατά περίπου 32% την περίοδο 2021-2025, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον γενικό πληθωρισμό. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στα πουλερικά, τα γαλακτοκομικά, τα αυγά και τη ζάχαρη.
Αντιδρώντας σε αυτή την κατάσταση, η βουλευτής του SPD Carmen Wegge κατέθεσε πρόταση για τη δημιουργία ενός “Deutschland-Korb”, ακολουθώντας το παράδειγμα της Ελλάδας. Το μέτρο αυτό προβλέπει ότι οι μεγάλες αλυσίδες θα προσφέρουν βασικά είδη διατροφής, όπως αλεύρι, ψωμί, φρούτα και λαχανικά, σε εγγυημένα χαμηλές τιμές. Παράλληλα, προτείνεται η θέσπιση μιας εποπτικής αρχής που θα ελέγχει την αγορά και θα καθιστά διαφανείς τις όποιες ανατιμήσεις.
Η κυριαρχία των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ
Ένα από τα κεντρικά προβλήματα που εντοπίζουν οι ειδικοί είναι η συγκέντρωση της αγοράς. Στη Γερμανία, τέσσερις κολοσσοί – οι Edeka, Rewe, Aldi και ο όμιλος Schwarz (με τα Lidl και Kaufland) – ελέγχουν περίπου το 85% του λιανεμπορίου τροφίμων. Ο βουλευτής του CSU Artur Auernhammer άσκησε κριτική σε αυτή τη δομή, τονίζοντας την ανάγκη επανεξέτασης της αγοράς και ενίσχυσης των τοπικών, περιφερειακών προϊόντων.
Παρά τις ανησυχίες, οι τρέχουσες τάσεις δείχνουν μια σχετική σταθεροποίηση. Τον προηγούμενο μήνα, η αύξηση των τιμών στα τρόφιμα περιορίστηκε στο 0,4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο Thomas Els από την Agrarmarkt-Informationsgesellschaft (AMI) ανέφερε ότι δεν αναμένονται εκρηκτικές αυξήσεις, αν και ορισμένα εισαγόμενα είδη ενδέχεται να σημειώσουν ελαφρές ανατιμήσεις λόγω των συνθηκών συγκομιδής.
Πιέσεις για μηδενικό ΦΠΑ και στενότερη εποπτεία
Οι τιμές των τροφίμων διαμορφώνονται από πληθώρα παραγόντων, όπως το κόστος ενέργειας, οι μεταφορές, αλλά και γεωπολιτικά γεγονότα. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, για παράδειγμα, επηρέασε άμεσα τις διεθνείς τιμές του σιταριού. Το BLE επισημαίνει ότι η αγορά χαρακτηρίζεται από κύκλους έντονων ανατιμήσεων που εναλλάσσονται με περιόδους σταθερότητας ή και πτώσης.
Οργανώσεις προστασίας καταναλωτών, όπως η Foodwatch, ζητούν ριζικές παρεμβάσεις από την πολιτεία. Ο εκπρόσωπος της οργάνωσης, Andreas Winkler, πρότεινε την πλήρη κατάργηση του ΦΠΑ στα φρούτα και τα λαχανικά, καθώς και τη δημιουργία μιας αρχής εποπτείας τιμών στα πρότυπα της Γαλλίας, προκειμένου να αποτραπούν αδικαιολόγητες αυξήσεις στα ράφια. Αντίστοιχα αιτήματα για μηδενικό ΦΠΑ στα βασικά είδη διατροφής καταθέτει και η κοινοβουλευτική ομάδα της Αριστεράς.
