Μόναχο – Το Μόναχο βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, καθώς οι υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ συμφώνησαν στη δραστική σκλήρυνση των εξωτερικών συνόρων. Κατά τη διάρκεια του Munich Migration Meeting, τέθηκαν στο τραπέζι διαδικασίες εξπρές για απελάσεις και η δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ευρωπαϊκού εδάφους. Στόχος της νέας στρατηγικής είναι η άμεση αντιμετώπιση έκτακτων κρίσεων, με παράλληλη ενίσχυση του ρόλου της ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Συμφωνία για “Return Hubs” εκτός ΕΕ, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Αυστρίας, Δανίας και Ολλανδίας.
- Νέος μηχανισμός κρίσης θα επιτρέπει ταχείες απελάσεις χωρίς διαδικασίες ασύλου σε έκτακτες καταστάσεις.
- Δημιουργία δύναμης ταχείας επέμβασης της Frontex, με χρόνο ανάπτυξης μικρότερο των 24 ωρών.
Ο νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός κρίσης
Η βασική στόχευση της συνάντησης επικεντρώθηκε στη θωράκιση των ευρωπαϊκών συνόρων. Σύμφωνα με τον Ομοσπονδιακό Υπουργό Εσωτερικών, Dobrindt, απαιτείται ένας νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων. Ο μηχανισμός αυτός θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, επιτρέποντας την ταχεία απέλαση μεταναστών με διαδικασίες εξπρές, παρακάμπτοντας τις χρονοβόρες διαδικασίες ασύλου. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα άμεσης ανάγκης αναφέρθηκαν τα γεγονότα του περασμένου Ιουλίου στον ισπανικό θύλακα της Ceuta.
Παράλληλα, στο τραπέζι έπεσε η πρόταση για τη δημιουργία μιας ειδικής ομάδας ταχείας επέμβασης υπό την ομπρέλα της Frontex. Η συγκεκριμένη δύναμη θα έχει τη δυνατότητα να αναπτύσσεται επιτόπου μέσα σε 24 ώρες, παρέχοντας άμεση υποστήριξη στα κράτη-μέλη που δέχονται αιφνίδια μεταναστευτική πίεση. Όπως αναφέρθηκε, υπήρξε απόλυτη σύμπνοια μεταξύ των παρευρισκόμενων υπουργών σχετικά με την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του οργανισμού.
Η συμμαχία για τα κέντρα απέλασης εκτός ΕΕ
Ψηλά στην ατζέντα βρέθηκε η δημιουργία των αποκαλούμενων Return Hubs. Πρόκειται για κέντρα απέλασης και διαχείρισης μεταναστών τα οποία θα εδρεύουν αυστηρά εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Για την προώθηση αυτού του σχεδίου έχει συγκροτηθεί μια ευρωπαϊκή “ομάδα κρούσης”, η οποία πρωτοστατεί στην υλοποίηση του μέτρου με ταχείς ρυθμούς.
Στη στενή αυτή συμμαχία συμμετέχουν η Ελλάδα, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία. Οι συγκεκριμένες χώρες συνεργάζονται άμεσα με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Μετανάστευσης, Magnus Brunner, προκειμένου να διαμορφώσουν το νομικό και πρακτικό πλαίσιο για τη λειτουργία αυτών των εγκαταστάσεων. Η κίνηση αυτή καταδεικνύει μια σαφή τάση προς την υιοθέτηση αυστηρότερων πολιτικών στο μεταναστευτικό ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Διπλωματικές εντάσεις και επιδεικτική ενότητα
Παρά την εικόνα σύμπνοιας που προβλήθηκε, η σύνοδος ανέδειξε και τα ρήγματα στο εσωτερικό της Ένωσης. Η Ισπανία απουσίαζε από τις συνομιλίες, απόρροια των επικρίσεων που δέχθηκε για τους χειρισμούς της στην κρίση της Ceuta. Αντίθετα, ο Ιταλός Υπουργός Εσωτερικών, Matteo Piantedosi, έδωσε το παρών, ωστόσο οι διαφωνίες Ρώμης και Βερολίνου για την επιστροφή μεταναστών στην Ιταλία συζητήθηκαν αυστηρά πίσω από κλειστές πόρτες.
Σύμφωνα με αναλυτές, όπως ο Hannes Schammann από το Πανεπιστήμιο του Hildesheim, παρατηρείται μια νέα τάση επαναπροσέγγισης και εξευρωπαϊσμού της μεταναστευτικής πολιτικής, αλλά με ξεκάθαρο προσανατολισμό την αυστηρή περιφρούρηση. Η αλλαγή πλεύσης φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με τους νέους κανόνες του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου (GEAS) που τέθηκαν πρόσφατα σε ισχύ.
Η διπλωματία του Oktoberfest
Η προσπάθεια για σύγκλιση και σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των Ευρωπαίων αξιωματούχων συνεχίστηκε και εκτός του επίσημου προγράμματος. Μετά από τρεις ώρες εντατικών διαβουλεύσεων, οι υπουργοί επισκέφθηκαν από κοινού το παραδοσιακό Oktoberfest. Στόχος της επίσκεψης ήταν η ενίσχυση της προσωπικής χημείας και των άμεσων διμερών επαφών μεταξύ των ηγεσιών.
Ειδικοί σε θέματα κοινωνικού δικαίου, όπως ο Constantin Hruschka, σημειώνουν ότι αυτού του είδους οι ανεπίσημες συναντήσεις διευκολύνουν την επίλυση διπλωματικών γρίφων πολύ περισσότερο από τις τυπικές διαδικασίες. Ωστόσο, ακαδημαϊκοί κύκλοι σχολίασαν με κριτική διάθεση τη συνάντηση, περιγράφοντάς την ως μια συνάθροιση υπέρμαχων της απομόνωσης που αναζητούν συμμάχους για τη σκλήρυνση της ευρωπαϊκής στάσης.
