Βερολίνο – Σε μια ριζοσπαστική πρόταση που φιλοδοξεί να ανατρέψει πλήρως τα δεδομένα της ψηφιακής καθημερινότητας στη Γερμανία προχωρά το συγκυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD). Ακολουθώντας το παράδειγμα της Αυστραλίας και υπό το βάρος της αυξανόμενης ανησυχίας για τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία των νέων, το SPD κατέθεσε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που προβλέπει την πλήρη απαγόρευση χρήσης social media για παιδιά κάτω των 14 ετών. Η πρόταση, η οποία έρχεται να ταράξει τα νερά στο πολιτικό σκηνικό του Βερολίνου, δεν περιορίζεται σε συστάσεις αλλά περιλαμβάνει αυστηρές τεχνικές προδιαγραφές και απειλές για βαρύτατες κυρώσεις προς τους τεχνολογικούς κολοσσούς.
Κεντρικός πυλώνας του σχεδίου είναι η υποχρεωτική επαλήθευση της ηλικίας μέσω της εφαρμογής «EUDI-Wallet» (Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας). Σύμφωνα με το έγγραφο στρατηγικής που παρουσίασε το κόμμα, οι πάροχοι των πλατφορμών θα υποχρεούνται να αποκλείουν τεχνικά και αποτελεσματικά την πρόσβαση σε κάθε χρήστη κάτω των 14 ετών. Σε περίπτωση που οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης δεν συμμορφωθούν με το νέο κανονιστικό πλαίσιο, το SPD προτείνει μια κλιμακωτή σειρά ποινών, οι οποίες ξεκινούν από άμεσες διαταγές και φτάνουν μέχρι το ύστατο μέτρο (ultima ratio) του προσωρινού αποκλεισμού της πλατφόρμας από το γερμανικό διαδίκτυο.
Ζώνες ηλικίας και «αποτοξίνωση» από τους αλγόριθμους
Το σχέδιο των Σοσιαλδημοκρατών εισάγει μια κλιμακωτή προσέγγιση ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα, αλλάζοντας δραματικά τον τρόπο λειτουργίας των εφαρμογών. Για τους εφήβους ηλικίας 14 έως 16 ετών, η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία μιας υποχρεωτικής «νεανικής έκδοσης» των πλατφορμών. Αυτή η ειδική εκδοχή θα είναι «αποστειρωμένη» από όλα τα εθιστικά χαρακτηριστικά που έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν τους χρήστες καθηλωμένους στην οθόνη. Συγκεκριμένα, απαγορεύεται το «ατελείωτο σκρολάρισμα» (infinite scrolling), η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο και κάθε σύστημα επιβράβευσης που ενθαρρύνει την παρατεταμένη χρήση.
Επιπλέον, η «νεανική έκδοση» θα πρέπει να λειτουργεί χωρίς αλγοριθμικά ελεγχόμενες ροές ειδήσεων (feeds) και χωρίς εξατομικευμένη προβολή περιεχομένου. Η πρόσβαση σε αυτές τις υπηρεσίες για τους νέους κάτω των 16 ετών θα είναι εφικτή αποκλειστικά μέσω της εφαρμογής EUDI-Wallet των κηδεμόνων τους. Πρόκειται για το ψηφιακό πορτοφόλι όπου αποθηκεύονται επίσημα έγγραφα, όπως η ταυτότητα και το δίπλωμα οδήγησης, διασφαλίζοντας έτσι ότι η γονική συναίνεση και ο έλεγχος ηλικίας θα είναι αδιάβλητος και όχι απλώς μια τυπική δήλωση ημερομηνίας γέννησης.
Η πρόταση όμως δεν αφήνει ανεπηρέαστους ούτε τους ενήλικες. Για όλους τους πολίτες άνω των 16 ετών, το SPD οραματίζεται μια «επιστροφή στο κλασικό μοντέλο των social media». Αυτό σημαίνει ότι τα συστήματα αλγοριθμικών συστάσεων θα είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή. Εάν ένας χρήστης επιθυμεί να λαμβάνει προτάσεις περιεχομένου από τον αλγόριθμο, θα πρέπει να το επιλέξει ενεργά και συνειδητά. Στόχος είναι ο χρήστης να βλέπει στο χρονολόγιό του μόνο αναρτήσεις από λογαριασμούς και πρόσωπα που έχει επιλέξει να ακολουθεί, τερματίζοντας την πρακτική της κεκαλυμμένης προτεραιοποίησης περιεχομένου που εφαρμόζουν σήμερα οι πλατφόρμες.
Πολιτική στροφή και διεθνές κλίμα
Ο Αντικαγκελάριος και πρόεδρος του SPD, Lars Klingbeil, περιέγραψε αυτή την πρωτοβουλία ως αποτέλεσμα μιας βαθιάς αλλαγής στον τρόπο σκέψης του πολιτικού συστήματος. Μιλώντας στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων και στο περιοδικό Spiegel, ο Klingbeil παραδέχθηκε πως ενώ πριν από μερικά χρόνια η απόλυτη ελευθερία του δικτύου ήταν δόγμα, πλέον η κοινωνική πραγματικότητα απαιτεί παρεμβάσεις. «Η προστασία των νέων ανθρώπων από τον καταιγισμό μίσους και βίας στα κοινωνικά μέσα έχει την ύψιστη προτεραιότητα», τόνισε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι αυστηροί κανόνες είναι πλέον μονόδρομος.
Η πρόταση του SPD δεν έρχεται σε κενό αέρος. Το παγκόσμιο ενδιαφέρον για την αυστηροποίηση του πλαισίου έχει κορυφωθεί μετά την απόφαση της Αυστραλίας να επιβάλει γενική απαγόρευση για τους κάτω των 16 ετών. Χώρες όπως η Δανία, η Γαλλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζουν ήδη παρόμοια μέτρα. Εντός της Γερμανίας, η πρόταση φαίνεται να βρίσκει ευήκοα ώτα και στον κυβερνητικό εταίρο. Η Υπουργός Οικογένειας Karin Prien (CDU) δήλωσε ότι μπορεί προσωπικά να φανταστεί μια απαγόρευση μέχρι μιας συγκεκριμένης ηλικίας, ενώ το θέμα αναμένεται να συζητηθεί εκτενώς και στο επερχόμενο συνέδριο των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), δείχνοντας ότι διαμορφώνεται μια διακομματική συναίνεση για την ανάγκη ψηφιακής πειθαρχίας.
