Ελβετία – Σε μόλις πέντε λεπτά αντί για αρκετές ώρες μπορούν πλέον οι Ελβετικοί Ομοσπονδιακοί Σιδηρόδρομοι (SBB) να αποκαθιστούν την ηλεκτροδότηση του σιδηροδρομικού τους δικτύου έπειτα από γενικευμένο μπλακάουτ.
Το νέο αυτοματοποιημένο σύστημα τέθηκε σε λειτουργία σε όλη τη χώρα, αφού πέρασε δοκιμή κατά την οποία προκλήθηκε τεχνητή διακοπή ρεύματος ενώ η σιδηροδρομική κυκλοφορία συνεχιζόταν.
Στην τελική δοκιμή, τη νύχτα προς την Παρασκευή, η τροφοδοσία επανήλθε αυτόματα μέσα σε πέντε λεπτά, σύμφωνα με την ανακοίνωση των SBB. Η επίδοση αφορά την αποκατάσταση του σιδηροδρομικού ρεύματος και δεν συνιστά εγγύηση ότι κάθε δρομολόγιο θα επανεκκινούσε στον ίδιο χρόνο.
Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα μετά από ολικό μπλακάουτ
Μέχρι σήμερα, η επαναφορά της τροφοδοσίας απαιτούσε μια σύνθετη διαδικασία χειροκίνητου συντονισμού. Οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και οι καταναλωτές έπρεπε να συνδέονται διαδοχικά, ώστε η παραγωγή και η κατανάλωση να παραμένουν ισορροπημένες και να αποφεύγεται νέα υπερφόρτωση του δικτύου.
Με τη νέα τεχνολογία, οι ιδιόκτητοι σταθμοί παραγωγής των SBB διατηρούνται σε κατάσταση ετοιμότητας σε περίπτωση διακοπής. Στη συνέχεια, το σύστημα αναλαμβάνει αυτόματα και συγχρονισμένα την επανασύνδεση και την αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης, περιορίζοντας μια διαδικασία πολλών ωρών σε λίγα λεπτά.
Η ανάπτυξή του συνοδεύτηκε από πολλές σύνθετες προσομοιώσεις και δοκιμές σε ελεγχόμενο περιβάλλον από το 2021. Νωρίτερα φέτος πραγματοποιήθηκε δοκιμή σε πραγματικές συνθήκες στο σιδηροδρομικό ηλεκτρικό δίκτυο του Τιτσίνο, πριν ακολουθήσει η τελική δοκιμή με τεχνητό μπλακάουτ. Το σύστημα είναι ενεργό σε εθνική κλίμακα από την Παρασκευή.
Το μπλακάουτ του 2005 και τα όρια της πρόληψης
Η σημασία της ταχύτερης αποκατάστασης φαίνεται από το γενικευμένο μπλακάουτ του 2005, όταν το σιδηροδρομικό ηλεκτρικό δίκτυο της Ελβετίας κατέρρευσε για αρκετές ώρες. Περίπου 2.000 τρένα ακινητοποιήθηκαν σε σταθμούς ή στη διαδρομή τους και σχεδόν 200.000 επιβάτες εγκλωβίστηκαν εξαιτίας της διακοπής.
Έκτοτε, οι SBB έχουν επενδύσει σημαντικά στην ανθεκτικότητα του δικτύου κατόπιν εντολής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Μεταφορών (BAV). Επειδή όμως δεν είναι δυνατόν να αποκλειστεί πλήρως ένα γενικευμένο μπλακάουτ, η νέα προσπάθεια επικεντρώθηκε στον χρόνο αντίδρασης και επαναφοράς. Οι εθνικές διακοπές ηλεκτροδότησης συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους κινδύνους που καταγράφει η ομοσπονδιακή έκθεση κινδύνων και διαφέρουν από μια προβλέψιμη, παρατεταμένη έλλειψη διαθέσιμης ενέργειας.
Γιατί τα τρένα χρησιμοποιούν ξεχωριστό ηλεκτρικό δίκτυο
Το «Bahnstrom», δηλαδή το ηλεκτρικό ρεύμα για την κίνηση των τρένων, διαφέρει από εκείνο των νοικοκυριών. Στην Ελβετία, όπως και στη Γερμανία και την Αυστρία, η σιδηροδρομική τροφοδοσία λειτουργεί με συχνότητα 16,7 Hertz και τάση 15.000 Volt, ενώ το συνηθισμένο οικιακό ρεύμα έχει συχνότητα 50 Hertz.
Γι’ αυτό οι SBB διαθέτουν ξεχωριστό δίκτυο με δικούς τους υδροηλεκτρικούς σταθμούς και γραμμές υψηλής τάσης. Όταν η παραγόμενη σιδηροδρομική ενέργεια δεν επαρκεί, ειδικοί μετατροπείς συχνότητας αντλούν ηλεκτρισμό από το δημόσιο δίκτυο, τον μετατρέπουν και τον διοχετεύουν στο δίκτυο ηλεκτροκίνησης.
Την επαναφορά της ηλεκτροδότησης μετά από μπλακάουτ εξασκούν τακτικά σε προσομοιωτές και άλλοι διαχειριστές, όπως η εθνική εταιρεία δικτύου Swissgrid και η περιφερειακή CKW. Σύμφωνα με τις SBB, το νέο σύστημα θα μπορεί να διατεθεί προς αγορά και σε άλλους διαχειριστές ηλεκτρικών δικτύων.
Πηγές πληροφοριών: Ελβετικοί Ομοσπονδιακοί Σιδηρόδρομοι (SBB), Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Μεταφορών (BAV).