Βέλγιο – Αντιδράσεις στον χώρο της ζυθοποιίας έχει προκαλέσει η απόφαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να αλλάξει την υποχρεωτική προειδοποίηση στις διαφημίσεις αλκοόλ.
Η αναφορά στην «κατάχρηση» αφαιρείται, ώστε το μήνυμα να τονίζει ότι το ίδιο το αλκοόλ βλάπτει την υγεία. Οι ζυθοποιοί φοβούνται επιπτώσεις στην παραδοσιακή κουλτούρα της μπύρας, ενώ φορείς πρόληψης υπερασπίζονται την αλλαγή.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η νέα διατύπωση αφορά τις διαφημίσεις αλκοόλ, όχι τις ετικέτες στις φιάλες ή σε άλλα προϊόντα.
- Οι ίδιοι κανόνες προειδοποίησης θα ισχύουν για διαφημίσεις βελγικών και εισαγόμενων ποτών.
- Η Ένωση Βέλγων Ζυθοποιών αντιδρά, επικαλούμενη την πολιτιστική σημασία της μπύρας.
- Οι παραδοσιακές παμπ αντιμετωπίζουν πίεση, ενώ οι μπύρες με λίγο ή καθόλου αλκοόλ προσφέρουν μια εναλλακτική κατεύθυνση.
Τι αλλάζει στην προειδοποίηση για το αλκοόλ
Στα τέλη του καλοκαιριού του 2026, η βελγική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η υποχρεωτική προειδοποίηση στις διαφημίσεις αλκοόλ θα πάψει να αναφέρεται αποκλειστικά στην κατάχρηση. Αντί του μηνύματος ότι «η κατάχρηση αλκοόλ βλάπτει την υγεία», θα χρησιμοποιείται η διατύπωση ότι «το αλκοόλ βλάπτει την υγεία».
Η διαφορά δεν είναι απλώς γλωσσική. Το προηγούμενο μήνυμα μπορούσε να δημιουργεί την εντύπωση ότι ο κίνδυνος αφορά μόνο όσους πίνουν υπερβολικά. Η νέα εκδοχή απευθύνεται σε κάθε καταναλωτή, ανεξάρτητα από το αν θεωρεί τις συνήθειές του προβληματικές.
Η Katleen Peleman, διευθύντρια του Φλαμανδικού Κέντρου Εξειδίκευσης για το Αλκοόλ και άλλες Ουσίες (VAD), στηρίζει την αλλαγή ως μέτρο σαφέστερης ενημέρωσης και πρόληψης. Επισημαίνει ότι οι βλαβερές επιδράσεις του αλκοόλ δεν προϋποθέτουν εξάρτηση ή κατάχρηση. Κατά την άποψή της, η προηγούμενη διατύπωση άφηνε υπερβολικά μεγάλα περιθώρια προσωπικής ερμηνείας.
Το μέτρο, όπως διευκρινίζεται, δεν συνιστά απαγόρευση της διαφήμισης και δεν επιβάλλει την ίδια προειδοποίηση στις ετικέτες των προϊόντων. Αφορά τη διαφημιστική προβολή αλκοολούχων ποτών, είτε πρόκειται για βελγικές είτε για ξένες μάρκες.
Γιατί αντιδρούν οι Βέλγοι ζυθοποιοί
Η Ένωση Βέλγων Ζυθοποιών απάντησε με ανοιχτή επιστολή, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η νέα πολιτική θα εντείνει την υποχώρηση της βελγικής κουλτούρας της μπύρας. Πρόκειται για έναν κλάδο του οποίου η σημασία στη χώρα ξεπερνά την παραγωγή και την πώληση ενός ποτού.
Η σομελιέ μπύρας Sofie Van Rafelghem περιγράφει μια παράδοση που περιλαμβάνει οικογενειακές ζυθοποιίες, φεστιβάλ, ειδικευμένα μπαρ, εργαστήρια γευσιγνωσίας και τοπικές πρωτοβουλίες. Παρότι υποστηρίζει την υπεύθυνη κατανάλωση, θεωρεί ότι η αλλαγή στην επικοινωνία για το αλκοόλ μπορεί σταδιακά να επηρεάσει περισσότερες εκφάνσεις αυτής της κουλτούρας.
Η ίδια θέτει και ζήτημα ίσων όρων ανταγωνισμού για τα εγχώρια και τα εισαγόμενα ποτά. Από την πλευρά του VAD, η Peleman απαντά ότι η διαφημιστική υποχρέωση θα αφορά όλες τις μάρκες, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσής τους.
Στην ουσία, οι δύο πλευρές διαφωνούν για το πώς μπορεί να προστατεύεται η δημόσια υγεία χωρίς η παραδοσιακή θέση της μπύρας στη βελγική κοινωνία να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα των κινδύνων του αλκοόλ.
Μια παράδοση με αναγνώριση από την UNESCO
Η σύνδεση της μπύρας με τη βελγική ταυτότητα έχει βαθιές ιστορικές ρίζες. Στην εθνική έκθεση του 1880 προβλήθηκε ήδη ως χαρακτηριστικό στοιχείο της χώρας, ενώ στις επόμενες μεγάλες εκθέσεις αναδείχθηκε ως κοινή πολιτιστική αναφορά για τη Φλάνδρα και τη Βαλλονία. Το 1986 ανακηρύχθηκε μάλιστα Έτος Μπύρας.
Σήμερα η βελγική κουλτούρα της μπύρας έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Η αναγνώριση αφορά έναν ζωντανό πολιτισμό παραγωγής, σερβιρίσματος, κοινωνικής συνεύρεσης και τοπικών εθίμων. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι η παράδοση αυτή παραμένει ανεπηρέαστη από τις μεταβολές στις κοινωνικές συνήθειες ή τις απαιτήσεις της δημόσιας υγείας.
Αυτό ακριβώς βρίσκεται στο κέντρο της σημερινής αντιπαράθεσης: η πολιτιστική αξία ενός προϊόντος δεν αναιρεί τις επιπτώσεις της κατανάλωσής του, αλλά ούτε και η συζήτηση για την υγεία εξαντλεί τη σημασία μιας μακρόχρονης παράδοσης.
Λιγότερες επισκέψεις στις παμπ, περισσότερες επιλογές χωρίς αλκοόλ
Η πίεση στη βελγική κουλτούρα της μπύρας δεν ξεκίνησε με τη νέα προειδοποίηση. Οι επισκέψεις στις παμπ έχουν μειωθεί μετά την πανδημία, ενώ παραδοσιακά καφέ, γνωστά ως «bruine cafés», βλέπουν λιγότερη κίνηση και ορισμένα κλείνουν. Στο περιβάλλον αυτό προστίθενται οι αυστηρότεροι κανόνες γύρω από την οδήγηση μετά την κατανάλωση αλκοόλ και η μεγαλύτερη προσοχή των πολιτών στις συνήθειές τους.
Η βιομηχανία, πάντως, δεν μένει ακίνητη. Στην αγορά αναπτύσσονται μπύρες με μειωμένη περιεκτικότητα ή χωρίς αλκοόλ, με περισσότερες επιλογές και βελτιωμένη ποιότητα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Πρόκειται για έναν τρόπο διατήρησης της γευστικής και κοινωνικής εμπειρίας της μπύρας χωρίς να ταυτίζεται κάθε περίσταση με την κατανάλωση αλκοόλ.
Ούτε η Van Rafelghem ούτε η Peleman εκτιμούν ότι η βελγική κουλτούρα της μπύρας πρόκειται να εξαφανιστεί σύντομα. Η διαφωνία τους αφορά κυρίως το εύρος των συνεπειών που θα έχει η νέα προειδοποίηση και το βάρος που πρέπει να δίνεται στην πολιτιστική παράδοση σε σχέση με τη δημόσια υγεία.
