Αυστρία – Στα αυστριακά σχολεία παρατηρούνται αλλαγές στον τρόπο που μιλούν τα παιδιά, με ορισμένους μαθητές να χρησιμοποιούν λέξεις και εκφράσεις συνηθισμένες στη Γερμανία, ακόμη κι αν δεν έχουν οικογενειακούς δεσμούς με τη χώρα.
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί διαπιστώνουν ότι οι τοπικές διάλεκτοι εξακολουθούν να ακούγονται, κυρίως στις αυθόρμητες συζητήσεις των μαθητών.
Στην τάξη κοινά γερμανικά, στο διάλειμμα η τοπική διάλεκτος
Στο δημοτικό σχολείο Rappottenstein, στην περιοχή Zwettl της Κάτω Αυστρίας, οι δύο τρόποι ομιλίας συνυπάρχουν. Κατά τη διάρκεια του μαθήματος επικρατεί η πρότυπη μορφή των γερμανικών, ενώ στα διαλείμματα πολλά παιδιά επιστρέφουν αυθόρμητα στην τοπική τους διάλεκτο.
Η διευθύντρια του σχολείου, Cornelia Ledermüller, παρατηρεί ότι το τοπικό ιδίωμα εμφανίζεται ιδιαίτερα όταν οι μαθητές αφηγούνται προσωπικές εμπειρίες ή μιλούν για κάτι που τους έχει συγκινήσει. Οι περισσότεροι μαθητές της πρώτης τάξης εξακολουθούν να έρχονται στο σχολείο γνωρίζοντας τη διάλεκτο. Ωστόσο, αυξάνονται, σύμφωνα με την ίδια, εκείνοι που χρησιμοποιούν από την αρχή την πρότυπη γλώσσα, ακόμη και εκφράσεις χαρακτηριστικές της Γερμανίας χωρίς να συνδέονται οικογενειακά με αυτή.
Αυτή η εναλλαγή δείχνει ότι η γλώσσα του μαθήματος δεν είναι απαραίτητα ίδια με τη γλώσσα της παρέας ή της οικογένειας. Η παρουσία περισσότερων τυπικών γερμανικών εκφράσεων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι τα παιδιά έχουν σταματήσει να γνωρίζουν την τοπική ομιλία.
Οι λέξεις που αλλάζουν και ο ρόλος των βίντεο
Η μεταβολή γίνεται αισθητή ακόμη και σε καθημερινές λέξεις. Το αυστριακό «Sackerl» για τη σακούλα αντικαθίσταται σε ορισμένες περιπτώσεις από το «Tüte», που συνηθίζεται στη Γερμανία. Αντίστοιχα, στη θέση του αυστριακού «Jänner» για τον Ιανουάριο ακούγεται το «Januar».
Η ειδική στη γλωσσική αγωγή Edith Höllmüller-Bachner θεωρεί τα κινητά τηλέφωνα και τα τάμπλετ σημαντικούς παράγοντες επιρροής. Παιδιά που παρακολουθούν συχνά βίντεο δημιουργών περιεχομένου από τη Γερμανία μπορεί να υιοθετούν στοιχεία της προφοράς και του λεξιλογίου τους. Πρόκειται για πιθανό μηχανισμό επιρροής και όχι για απόδειξη ότι η ψηφιακή χρήση αποτελεί τη μοναδική αιτία της αλλαγής.
Η ίδια επισημαίνει ότι τα ψηφιακά μέσα δεν προκαλούν αυτομάτως γλωσσικές δυσκολίες. Ρόλο παίζουν το είδος του περιεχομένου, ο χρόνος χρήσης και οι ευκαιρίες των παιδιών να συνομιλούν με άλλους. Απορρίπτει επίσης την αντίληψη ότι οι διάλεκτοι εμποδίζουν τη γλωσσική ανάπτυξη, αφού διαθέτουν δικό τους ολοκληρωμένο γραμματικό σύστημα.
Γιατί οι αυστριακές διάλεκτοι δεν θεωρούνται χαμένες
Ο γλωσσολόγος Manfred Glauninger της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών αντιμετωπίζει τη μεταβολή ως μέρος της φυσικής εξέλιξης της γλώσσας. Οι νεότερες γενιές εκτίθενται καθημερινά σε περισσότερες γλωσσικές επιρροές, καθώς επικοινωνούν με μηνύματα και μέσα κοινωνικής δικτύωσης και παρακολουθούν περιεχόμενο από διαφορετικές γερμανόφωνες περιοχές.
Η θέση της διαλέκτου διαφέρει ανά περιοχή. Στο Vorarlberg έχει ιδιαίτερα υψηλό κύρος, ενώ στη Βιέννη αντιμετωπίζεται συχνότερα με επιφύλαξη, μια στάση που επηρεάζει και περιοχές της Κάτω Αυστρίας γύρω από την πρωτεύουσα. Αντίθετα, στο Waldviertel και στο Weinviertel η τοπική ομιλία παραμένει μέρος της καθημερινότητας πολλών κατοίκων, συμπεριλαμβανομένων των νεότερων.
Ο Glauninger δεν εκτιμά ότι οι αυστριακές διάλεκτοι θα εξαφανιστούν. Περιγράφει περισσότερο μια τάση εξομάλυνσης: οι διαφορές που παλαιότερα ξεχώριζαν ακόμη και γειτονικά χωριά μειώνονται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι τοπικοί τρόποι ομιλίας παύουν να υπάρχουν.
