Γερμανία – Πρωτοφανώς νωρίς εξασθενεί φέτος ο αρκτικός πολικός στρόβιλος, την ώρα που στον Ειρηνικό αναπτύσσεται ένα ιδιαίτερα ισχυρό φαινόμενο El Niño. Παρότι ο συνδυασμός προκαλεί επιστημονικό ενδιαφέρον και θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να ευνοήσει ψυχρές εισβολές, οι εποχικές προγνώσεις για τη Γερμανία εξακολουθούν να συγκλίνουν περισσότερο προς έναν ήπιο χειμώνα, χωρίς να επιτρέπουν ασφαλή πρόβλεψη για ολόκληρη τη σεζόν.
Ο μετεωρολόγος Helge Tuschy της Γερμανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (DWD) επισημαίνει ότι η ένταση του στροβίλου μειώνεται σταθερά από τις αρχές Νοεμβρίου. Όπως εξηγεί, τόσο έντονη εξασθένηση σε τόσο πρώιμο στάδιο του έτους δεν είχε παρατηρηθεί ξανά στις διαθέσιμες καταγραφές. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει από μόνο του ότι η Γερμανία θα αντιμετωπίσει βαρύ ή παρατεταμένο χειμώνα.
Γιατί η πρόωρη εξασθένηση θεωρείται ασυνήθιστη
Ο αρκτικός πολικός στρόβιλος σχηματίζεται στη στρατόσφαιρα, περίπου 16 έως 48 χιλιόμετρα πάνω από τον Βόρειο Πόλο, και αποτελείται από ισχυρούς δυτικούς ανέμους που περικλείουν μεγάλες μάζες εξαιρετικά ψυχρού αέρα. Όταν οι άνεμοι εξασθενούν, αυξάνεται υπό ορισμένες συνθήκες η πιθανότητα μεταφοράς ψυχρών αερίων μαζών προς τα μεσαία γεωγραφικά πλάτη.
Ο Thomas Birner από το Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilians του Μονάχου σημειώνει ότι η φετινή χρονική στιγμή βρίσκεται πολύ έξω από τα αναμενόμενα όρια, με βάση στοιχεία της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας NASA που ξεκινούν από τον χειμώνα 1978–1979.
Κανονικά, ο πολικός στρόβιλος συχνά φτάνει στη μεγαλύτερη έντασή του τον Ιανουάριο και εξασθενεί οριστικά προς το τέλος του χειμώνα. Μπορεί, όμως, να περάσει και από προσωρινές περιόδους αποδυνάμωσης διάρκειας αρκετών εβδομάδων. Σύμφωνα με την αμερικανική υπηρεσία NOAA, οι διαταραχές που συνδέονται με ψυχρές εισβολές παρατηρούνται συνήθως από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο.
Ο πιθανός ρόλος του ισχυρού El Niño
Η ακριβής αιτία της φετινής πρόωρης διαταραχής παραμένει άγνωστη. Ο Tuschy εξηγεί ότι τέτοιες εξασθενήσεις συνδέονται συχνά με εκτεταμένα πεδία υψηλής πίεσης που εμποδίζουν τη συνήθη ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Όταν εμφανίζονται κατάλληλες διατάξεις στην περιοχή των Αλεούτιων Νήσων, κοντά στην Αλάσκα, και στα Ουράλια της δυτικής Ρωσίας, μπορούν να δημιουργηθούν κυματισμοί που μεταφέρουν διαταραχές προς τη στρατόσφαιρα.
Το El Niño ενδέχεται να επηρεάζει έμμεσα αυτή τη διαδικασία. Η ισχυρή θέρμανση στα νερά του τροπικού Ειρηνικού μπορεί να ενισχύει μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρικά κύματα, γνωστά ως κύματα Rossby, που κινούνται προς βορρά και ενδέχεται να ευνοούν τις συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές παρεμποδίσεις.
Πρόκειται, πάντως, για αλληλεπίδραση πολλών συστημάτων και όχι για αποδεδειγμένη σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Ο Raphael Köhler από το Ινστιτούτο Alfred Wegener τονίζει ότι δεν είναι ακόμη δυνατό να προσδιοριστεί με αξιοπιστία αν, και σε ποιο βαθμό, το ιδιαίτερα ισχυρό El Niño συνέβαλε στην ασυνήθιστα πρώιμη εξασθένηση. Ούτε για τον ρόλο της κλιματικής αλλαγής μπορεί επί του παρόντος να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα.
Τι δείχνουν τα μοντέλα για τον χειμώνα στη Γερμανία
Οι περιοχές υψηλής πίεσης κοντά στις Αλεούτιες Νήσους και στα Ουράλια, οι οποίες είχαν επηρεάσει έντονα τον στρόβιλο στα τέλη Οκτωβρίου, έχουν πλέον εξασθενήσει και μετακινηθεί. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον Tuschy, οι πρόσφατες προβλέψεις εμφανίζονται αρκετά ομοιόμορφες ως προς το ενδεχόμενο νέας ενίσχυσης του πολικού στροβίλου από τα μέσα Νοεμβρίου.
Για να επηρεάσει η διαταραχή άμεσα τον καιρό, πρέπει οι μεταβολές της στρατόσφαιρας να μεταδοθούν χαμηλότερα, στην τροπόσφαιρα, όπου εκδηλώνονται τα καθημερινά καιρικά φαινόμενα. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα σε μία έως τρεις εβδομάδες, δεν είναι όμως βέβαιο ότι θα συμβεί.
Σημαντικότερο ρόλο στον καιρό της περιοχής παίζουν συχνά άλλοι μηχανισμοί, όπως η Βορειοατλαντική Ταλάντωση, που επηρεάζει την κυκλοφορία των ανέμων πάνω από τον Ατλαντικό. Αν οι δυτικοί άνεμοι εξασθενήσουν και συμπέσει μια διαταραχή που ξεκινά από τη στρατόσφαιρα, τότε οι συνθήκες θα μπορούσαν να ευνοήσουν ένα επεισόδιο έντονου κρύου.
Προς το παρόν, τα εποχικά υπολογιστικά μοντέλα κλίνουν προς έναν μάλλον ήπιο χειμώνα. Παράλληλα, δείχνουν μια σταδιακή ψύχρανση προς τη Σκανδιναβία κατά το δεύτερο μισό της χειμερινής περιόδου, η οποία θα μπορούσε να επιτρέψει σε ψυχρές αέριες μάζες να κινηθούν και προς την Κεντρική Ευρώπη. Η πιθανότητα αυτή δεν αποτελεί πρόγνωση για συγκεκριμένο κύμα ψύχους στη Γερμανία.
Πηγές πληροφοριών: Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (DWD), Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilians Μονάχου, Ινστιτούτο Alfred Wegener, NOAA, NASA.
