Ολλανδία – Η ολλανδική κυβέρνηση συνυπέγραψε κοινή επιστολή με άλλες πέντε ευρωπαϊκές χώρες, αξιώνοντας δραστικές περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ στο επόμενο επταετές δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πρωτοβουλία της Χάγης φέρνει ευθεία σύγκρουση στους ευρωπαϊκούς κόλπους, καθώς οι καθαροί συνεισφέροντες απορρίπτουν κατηγορηματικά την πρόταση για κοινοτικό προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ, προειδοποιώντας για οικονομική ασφυξία στα εθνικά τους ταμεία.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Έξι κράτη-μέλη ζητούν μείωση εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ από την πρόταση για κοινοτικό ταμείο σχεδόν 2 τρισεκατομμυρίων.
- Οι καθαροί συνεισφέροντες χρηματοδοτούν σχεδόν το 40% των κρατικών εισφορών και επωμίζονται τα τρία τέταρτα των βαρών.
- Η Χάγη αντιμετωπίζει επιπλέον επιβάρυνση 5,4 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως εάν καταργηθεί η ισχύουσα επιστροφή χρημάτων.
Το μέτωπο των έξι χωρών και το αγκάθι των δύο τρισεκατομμυρίων
Η κυβέρνηση μειοψηφίας του πρωθυπουργού Rob Jetten συμπαρατάσσεται ανοιχτά με το μπλοκ των λεγόμενων «φειδωλών» κρατών, στα οποία συγκαταλέγονται η Γερμανία, η Σουηδία, η Δανία, η Αυστρία και η Φινλανδία. Όλες αυτές οι χώρες καταβάλλουν σταθερά περισσότερα χρήματα στα ευρωπαϊκά ταμεία από όσα λαμβάνουν πίσω μέσω κοινοτικών προγραμμάτων, διαμορφώνοντας ένα ισχυρό μέτωπο πίεσης προς την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η πρόταση που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την περίοδο 2028-2034, η οποία προβλέπει κονδύλια που αγγίζουν τα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ. Το συγκεκριμένο πακέτο καλύπτει το σύνολο των ενωσιακών δαπανών, από την αγροτική πολιτική και την άμυνα μέχρι την ενίσχυση των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών.
Στην κοινή εμπιστευτική επιστολή προς την προεδρία της ΕΕ, την οποία αποκαλύπτουν διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα, οι έξι χώρες υπογραμμίζουν ότι χρηματοδοτούν από μόνες τους σχεδόν το 40% των εθνικών εισφορών. Παρότι αποτελούν μειοψηφία εντός της Ένωσης, οι καθαροί συνεισφέροντες σηκώνουν περίπου τα τρία τέταρτα του συνολικού βάρους χρηματοδότησης, χαρακτηρίζοντας την προτεινόμενη ονομαστική αύξηση κατά 60% εντελώς εξωπραγματική.
Το βαθύ χάσμα με τον Νότο και οι πιέσεις για νέους φόρους
Στην αντίπερα όχθη βρίσκονται 17 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ισπανία και η Ιταλία, τα οποία ζητούν επίμονα ισχυρή προστασία για τις ευάλωτες περιφέρειες και τον αγροτικό τομέα. Η ομάδα αυτή επιδιώκει να ξεπεράσει ο συνολικός προϋπολογισμός το όριο των δύο τρισεκατομμυρίων ευρώ, θεωρώντας τις δαπάνες αναγκαίες για τη συνοχή της ηπείρου.
Αναζητώντας διέξοδο στο αδιέξοδο, η Κομισιόν πρότεινε τη θέσπιση νέων ευρωπαϊκών φόρων, συμπεριλαμβανομένου ενός ειδικού τέλους σε μεγάλες επιχειρήσεις και ενός φόρου κατανάλωσης στα προϊόντα καπνού. Παράλληλα, η κυπριακή προεδρία είχε εισηγηθεί τον περασμένο Ιούνιο μια οριζόντια μείωση 2%, ωστόσο το μπλοκ των έξι απέρριψε την κίνηση αυτή ως εντελώς ανεπαρκή.
Οι Ευρωπαίοι διαπραγματευτές επιθυμούν να κλείσει η συμφωνία πριν από το τέλος του έτους, προτού οι επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία περιπλέξουν περαιτέρω τις συνομιλίες. Διπλωματικές πηγές ανέφεραν στους Financial Times ότι δεν πρόκειται να υπάρξει συμβιβασμός φέτος, εκτός εάν υπάρξει ουσιαστική περικοπή εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς απαιτείται ομοφωνία και από τα 27 κράτη-μέλη.
Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία, προγραμματίζει να παρουσιάσει νέο συμβιβαστικό κείμενο πριν από τη σύνοδο κορυφής στις 15 και 16 Οκτωβρίου. Στο πλαίσιο των εντατικών διαβουλεύσεων, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa μεταβαίνει στην Ολλανδία στις 9 Οκτωβρίου για κατ’ ιδίαν συνομιλίες με τον Ολλανδό πρωθυπουργό.
Η θεαματική πολιτική στροφή του Rob Jetten
Η σκληρή στάση που υιοθετεί η Χάγη σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή αναδίπλωση για τον ίδιο τον Rob Jetten. Στην προεκλογική εκστρατεία του 2025, το κόμμα D66 υποστήριζε τον διπλασιασμό του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μέσω κοινοτικών φόρων, προτείνοντας επιπλέον επενδύσεις ύψους 750 έως 800 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως με κοινό δανεισμό.
Αναλαμβάνοντας τα ηνία της κυβέρνησης, ο Ολλανδός πρωθυπουργός άλλαξε ριζικά ρότα. Ήδη από την άτυπη σύνοδο στην Κύπρο τον περασμένο Απρίλιο, δήλωσε στην εφημερίδα De Telegraaf ότι η ολλανδική συνεισφορά κινδυνεύει να εκτιναχθεί στα ύψη, ενώ τον Ιούνιο επανέλαβε στο δίκτυο NOS πως το σχέδιο των Βρυξελλών κρίνεται μη αποδεκτό.
Βασικός παράγοντας αυτής της αντίστασης είναι το τέλος της ειδικής έκπτωσης που απολάμβανε μέχρι σήμερα η χώρα στον ευρωπαϊκό λογαριασμό της. Το ολλανδικό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιεί ότι η κατάργηση της έκπτωσης θα κοστίσει περίπου 2 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εκτοξεύοντας τη συνολική πρόσθετη επιβάρυνση για τα κρατικά ταμεία στα 5,4 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
