Ολλανδία – Το ολλανδικό κράτος και η βασιλική οικογένεια έρχονται αντιμέτωποι με το αποικιοκρατικό τους παρελθόν, καθώς νέα μεγάλη έρευνα υπολογίζει στα 576 εκατομμύρια ευρώ τα έσοδα του Οίκου της Οράγγης-Νάσσαου από τη δουλεία.
Η εκτενής μελέτη, η οποία παραγγέλθηκε από τον ίδιο τον βασιλιά Γουλιέλμο-Αλέξανδρο, ρίχνει φως στις ιστορικές ευθύνες του στέμματος, αποκαλύπτοντας τον βαθμό εμπλοκής της μοναρχίας, κυρίως στις πρώην Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Έσοδα ύψους 576 εκατ. ευρώ αποκόμισε η ολλανδική βασιλική οικογένεια από τη δουλεία.
- Η έρευνα διήρκεσε σχεδόν τέσσερα χρόνια και διεξήχθη από 60 ειδικούς ερευνητές.
- Ο σημερινός μονάρχης χαρακτήρισε τα συμπεράσματα «σπαρακτικά», αναγνωρίζοντας το ιστορικό βάρος.
Ο ρόλος του θρόνου και οι πολιτικές αποφάσεις
Το ιστορικό πόρισμα των 2.000 σελίδων, που εκδόθηκε σε πέντε τόμους και παρουσιάστηκε επισήμως στο Πανεπιστήμιο του Λέιντεν, καταδεικνύει ότι οι μονάρχες της Ολλανδίας στήριζαν πλήρως τον θεσμό της αποικιοκρατίας. Σύμφωνα με τον επικεφαλής ερευνητή και πρώην καθηγητή αποικιακής ιστορίας, Γκερτ Ούστιντι, όλοι οι ηγέτες της χώρας, τουλάχιστον μέχρι και τη βασίλισσα Βιλελμίνη, ήταν πεπεισμένοι για τη νομιμότητα και τη σημασία της αποικιοκρατίας για το κράτος.
Παρά τη γενική υποστήριξη, η έρευνα διευκρινίζει ότι οι περισσότεροι βασιλείς δεν είχαν άμεση συμμετοχή στη διαμόρφωση της πολιτικής. Εξαίρεση αποτέλεσε μόνο ο βασιλιάς Γουλιέλμος Α’, ο οποίος κυβέρνησε από το 1813 έως το 1840 και είχε προσωπική ανάμειξη στη δουλεία των αποικιών. Πριν από αυτόν, η διαχείριση είχε αφεθεί στο κοινοβούλιο και στην ισχυρή Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών (VOC). Μετά τη βασιλεία του, οι μονάρχες μοιράστηκαν την εξουσία με το ενισχυμένο κοινοβούλιο, το οποίο ανέλαβε τον έλεγχο των αποφάσεων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει, ωστόσο, το γεγονός ότι τα έσοδα του στέμματος από το υπερατλαντικό δουλεμπόριο ήταν περιορισμένα, όχι λόγω ηθικής αντίθεσης, αλλά εξαιτίας της εμπορικής αποτυχίας των σχετικών εγχειρημάτων.
Η στάση του σημερινού μονάρχη
Παραλαμβάνοντας τα ευρήματα της έρευνας, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τον ίδιο τον θρόνο με πλήρη πρόσβαση στα βασιλικά αρχεία από το 2022, ο βασιλιάς Γουλιέλμος-Αλέξανδρος δεν έκρυψε τη συναισθηματική του φόρτιση. Χαρακτήρισε τα συμπεράσματα σκληρά, δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως, αν και το παρελθόν δεν μπορεί να αλλάξει, ο ίδιος δεσμεύεται να συμβάλει θετικά στο παρόν και το μέλλον της χώρας.
Η προσπάθεια ιστορικής εξιλέωσης έχει ξεκινήσει ενεργά τα τελευταία χρόνια. Ήδη από το 2023, ο βασιλιάς ζήτησε επίσημα συγγνώμη για το παρελθόν της Ολλανδίας στο δουλεμπόριο κατά τη διάρκεια ετήσιας εκδήλωσης μνήμης. Παράλληλα, έπαυσε να χρησιμοποιεί την τελετουργική χρυσή άμαξα, η οποία είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις λόγω ζωγραφικών παραστάσεων με σκηνές αποικιοκρατίας. Σημειώνεται ότι σε αντίστοιχα συμπεράσματα είχε καταλήξει και σχετική μελέτη του Υπουργείου Εσωτερικών το 2023, με τη συμμετοχή 30 ακαδημαϊκών.
Με πληροφορίες από: Ανεξάρτητη έρευνα Πανεπιστημίου Λέιντεν, Υπουργείο Εσωτερικών Ολλανδίας
