Στουτγάρδη – Σημαντική και ανησυχητική μείωση των πληθυσμών των πτηνών στα αστικά και ημιαστικά περιβάλλοντα της Βάδης-Βυρτεμβέργης καταδεικνύουν τα αποτελέσματα της φετινής δράσης «Ώρα των Χειμερινών Πουλιών» (Stunde der Wintervögel). Η ετήσια καταμέτρηση, που βασίζεται στη συμμετοχή χιλιάδων εθελοντών οι οποίοι παρατηρούν και καταγράφουν τη φτερωτή ζωή σε κήπους και πάρκα, κατέγραψε φέτος ένα αρνητικό ρεκόρ. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε η περιβαλλοντική οργάνωση NABU, ο μέσος όρος των πτηνών που εντοπίστηκαν ανά κήπο σε ομοσπονδιακό επίπεδο έπεσε στα 32, ο χαμηλότερος αριθμός που έχει σημειωθεί ποτέ στην ιστορία της δράσης. Στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, η κατάσταση εμφανίζεται ακόμη πιο επιβαρυμένη, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται μόλις στα 31,5 πουλιά ανά σημείο παρατήρησης.
Τα δεδομένα αυτά έρχονται να επιβεβαιώσουν μια μακροχρόνια τάση που προβληματίζει τους ειδικούς, καθώς οι «πράσινες οάσεις» των πόλεων φαίνεται να χάνουν σταδιακά τη βιοποικιλότητά τους. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και αποκαλύπτουν πως το φυσικό περιβάλλον εντός του αστικού ιστού αδυνατεί πλέον να υποστηρίξει τους πληθυσμούς που φιλοξενούσε στο παρελθόν, με ορισμένα είδη να δέχονται ισχυρότερες πιέσεις από άλλα.
Δραματική μείωση των σπουργιτιών στις μεγάλες πόλεις
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της οικολογικής υποβάθμισης αποτελεί η ραγδαία μείωση των πληθυσμών του σπουργιτιού. Τόσο το Haussperling όσο και το Feldsperling καταγράφουν σημαντικές απώλειες, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα του κρατιδίου. Σύμφωνα με την ανάλυση του NABU, σε πόλεις όπως η Στουτγάρδη, το Πφόρτσχαϊμ, το Χαϊλμπρόν και το Μάνχαϊμ, η παρουσία των σπουργιτιών έχει περιοριστεί δραματικά, με τις καταγραφές να δείχνουν συχνά λιγότερα από τρία άτομα ανά κήπο. Αντίθετα, στις αγροτικές και πιο απομακρυσμένες περιοχές, ο αριθμός τους παραμένει αισθητά υψηλότερος, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και τα διπλάσια επίπεδα σε σύγκριση με τις πόλεις.
Ο ορνιθολόγος του NABU, Stefan Bosch, αποδίδει το φαινόμενο αυτό στην απώλεια ζωτικών βιοτόπων. Η εντατική δόμηση, η αξιοποίηση μέχρι πρότινος ανεκμετάλλευτων εκτάσεων και οικοπέδων, καθώς και οι μαζικές ανακαινίσεις κτιρίων, έχουν στερήσει από τα σπουργίτια τις απαραίτητες κοιλότητες και εσοχές που χρησιμοποιούν για φώλιασμα. Τα σύγχρονα, ενεργειακά θωρακισμένα κτίρια, αν και περιβαλλοντικά ωφέλιμα ως προς την κατανάλωση ενέργειας, συχνά δεν προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις για τη φιλοξενία της άγριας ζωής, οδηγώντας στον εκτοπισμό των πτηνών από τον αστικό ιστό.
Οι πρωταγωνιστές και οι απόντες του φετινού χειμώνα
Παρά τη γενική πτώση των αριθμών, ορισμένα είδη εξακολουθούν να δηλώνουν δυναμικό «παρών». Κατά τη διάρκεια της καταμέτρησης στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, οι εθελοντές εντόπισαν με μεγάλη συχνότητα τον Kohlmeise, τη Blaumeise, το Amsel, τον Buchfink και τον Rotkehlchen. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αυξημένη παρουσία της γαλαζοπαπαδίτσας, η οποία, σύμφωνα με τους ειδικούς, οφείλεται σε εισροή πληθυσμών από τη βορειοανατολική Ευρώπη, πιθανότατα λόγω μεταναστευτικών πιέσεων.
Στον αντίποδα, τυπικοί χειμερινοί επισκέπτες των προηγούμενων ετών, όπως ο Bergfink και η Erlenzeisig, εμφανίστηκαν σπάνια φέτος στην περιοχή. Ο Stefan Bosch εξηγεί πως τα είδη αυτά προτίμησαν να μετακινηθούν σε θερμότερες περιοχές για να αποφύγουν τις σκληρές καιρικές συνθήκες του φετινού χειμώνα. Μια ευχάριστη έκπληξη, ωστόσο, αποτέλεσε η καταγραφή περίπου εκατό Hausrotschwänz. Πρόκειται για είδη που συνήθως μεταναστεύουν στη Νότια Ευρώπη για να ξεχειμωνιάσουν, αλλά φέτος, παρά τις χαμηλές θερμοκρασίες, επέλεξαν να παραμείνουν στη Γερμανία, προσαρμοζόμενοι πιθανώς στα νέα κλιματικά δεδομένα.
