Μεγάλη Βρετανία – Η βαθιά εσωκομματική κρίση που κλονίζει τα θεμέλια του κυβερνώντος κόμματος των Εργατικών φέρνει με απρόσμενο τρόπο στο προσκήνιο την πολύκροτη συζήτηση για τις σχέσεις του Λονδίνου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αμφισβητώντας τις μέχρι πρότινος απαραβίαστες πολιτικές γραμμές της κυβέρνησης.
Παρά το γεγονός ότι κανένας εσωκομματικός αντίπαλος δεν έχει καταθέσει ακόμη επίσημη πρόκληση κατά του πρωθυπουργού Keir Starmer, η δημόσια διαφοροποίηση κορυφαίων στελεχών αναφορικά με το ιστορικό σφάλμα της αποχώρησης από το ευρωπαϊκό μπλοκ δημιουργεί νέα δεδομένα στην πολιτική σκηνή. Η στρατηγική επιλογή της ηγεσίας να κρατήσει αποστάσεις από την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση, με σκοπό να μην αποξενώσει τους συντηρητικούς ψηφοφόρους, δέχεται πλέον ισχυρά πλήγματα εκ των έσω. Η πολιτική σταθερότητα στη χώρα δοκιμάζεται έντονα.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Η εσωκομματική αντιπολίτευση των Εργατικών θέτει ανοιχτά θέμα επιστροφής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
- Ο Wes Streeting παραιτήθηκε από τη θέση του και αμφισβητεί ανοιχτά τις επιλογές της ηγεσίας.
- Το 55% των Βρετανών τάσσεται πλέον υπέρ της επανένταξης σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες.
- Οι δεξιοί λαϊκιστές του κόμματος Reform UK καταγράφουν σημαντική άνοδο στις τοπικές περιφέρειες.
Η ανοιχτή αμφισβήτηση του Wes Streeting και οι κόκκινες γραμμές
Η πολιτική αντιπαράθεση πήρε εκρηκτικές διαστάσεις κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, όταν ο βουλευτής των Εργατικών, Wes Streeting, έχοντας μόλις υποβάλει την παραίτησή του από τον υπουργικό του θώκο, προχώρησε σε μια βαρυσήμαντη δήλωση ενώπιον των τηλεοπτικών καμερών, χαρακτηρίζοντας την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μια καταστροφική επιλογή που στέρησε από τη χώρα τη μεγαλύτερη οικονομική της ευκαιρία. Ο ίδιος υπογράμμισε την ανάγκη να οικοδομηθεί μια νέα, ειδική σχέση με τις Βρυξέλλες, επισημαίνοντας με νόημα ότι το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου βρίσκεται αναπόφευκτα εντός των ευρωπαϊκών θεσμών και ότι η ημέρα της επανένταξης δεν θα αργήσει να έρθει. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε τον ενθουσιασμό της προοδευτικής πτέρυγας του κόμματος. Η εσωτερική ισορροπία ανατράπηκε άμεσα.
Η συγκεκριμένη κίνηση συνιστά ευθεία παραβίαση της επίσημης γραμμής που είχε χαράξει ο Keir Starmer κατά την ανάληψη των καθηκόντων του, η οποία απέκλειε ρητά την επιστροφή στην κοινή αγορά, την τελωνειακή ένωση και την ελεύθερη μετακίνηση προσώπων, προκειμένου να διατηρηθούν οι ισορροπίες με το εκλογικό σώμα που στήριξε το Brexit το 2016 και στράφηκε στους Εργατικούς το 2024. Η στρατηγική του Wes Streeting ερμηνεύεται από αναλυτές ως μια συνειδητή προσπάθεια να συσπειρώσει την αριστερή πτέρυγας του κόμματος ενόψει μιας μελλοντικής μάχης για την αρχηγία, εκμεταλλευόμενος και τα ευράματα του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων YouGov, τα οποία δείχνουν ότι το 55% των πολιτών επιθυμεί πλέον την επιστροφή στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Η ηγεσία καλείται να διαχειριστεί μια σοβαρή ανταρσία.
Η στρατηγική του Andy Burnham και η κρίσιμη αναμέτρηση στο Makerfield
Η εσωκομματική σκακιέρα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω της παρουσίας του Andy Burnham, του νυν δημάρχου του Greater Manchester, ο οποίος θεωρείται από πολλούς ως ο ισχυρότερος διεκδικητής της ηγεσίας των Εργατικών, με την προοπτική να εισέλθει στο κοινοβούλιο μέσω μιας επικείμενης αναπληρωματικής εκλογικής διαδικασίας στην περιφέρεια του Makerfield. Για να διευκολυνθεί αυτή η υποψηφιότητα, ο μέχρι πρότινος κάτοχος της έδρας παραιτήθηκε από το βουλευτικό του αξίωμα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια αναμέτρηση που αναμένεται να κρίνει πολλά για το μέλλον της παράταξης. Ερωτηθείς σχετικά με την ευρωπαϊκή προοπτική στο δίκτυο ITV, ο έμπειρος πολιτικός κράτησε μια σαφώς πιο μετριοπαθή και επιφυλακτική στάση, τονίζοντας ότι, αν και μακροπρόθεσμα υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα υπέρ της επανένταξης, η τρέχουσα προτεραιότητα πρέπει να δοθεί αποκλειστικά στην εσωτερική πολιτική ατζέντα και στα άμεσα προβλήματα της καθημερινότητας. Η τακτική αυτή κρίνεται ως απολύτως αναγκαία για την επιβίωσή του.
Η προσεκτική αυτή προσέγγιση συνδέεται άμεσα με την ιδιαίτερη πολιτική ταυτότητα της συγκεκριμένης εκλογικής περιφέρειας, όπου το 2016 το εντυπωσιακό 65% των ψηφοφόρων είχε ταχθεί υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στις πρόσφατες περιφερειακές και τοπικές εκλογές που διεξήχθησαν στις αρχές Μαΐου, περισσότερο από το 50% των πολιτών επέλεξε τους δεξιούς λαϊκιστές του κόμματος Reform UK. Σε ένα τόσο πολωμένο περιβάλλον, οποιαδήποτε ξεκάθαρη τοποθέτηση κατά του Brexit θα μπορούσε να αποβεί μοιραία για τον υποψήφιο των Εργατικών, ενισχύοντας τους φόβους των εκλογέων ότι μια ενδεχόμενη αλλαγή στην ηγεσία του κόμματος θα οδηγούσε σε ακύρωση των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος. Η εκλογική μάχη του Ιουνίου θεωρείται οριακή.
Ο κίνδυνος της ανόδου του Nigel Farage και οι επόμενες κινήσεις
Το κλίμα έντασης και οι συνεχείς παλινδρομήσεις προκαλούν έντονη ανησυχία στα ανώτατα κυβερνητικά κλιμάκια, με τον αντιπρόεδρό της κυβέρνησης και υπουργό Δικαιοσύνης, David Lammy, να παρεμβαίνει αποφασιστικά, απευθύνοντας αυστηρή προειδοποίηση προς τους συναδέλφους του να σταματήσουν άμεσα τις δημόσιες αντιπαραθέσεις. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι ενώ ο βρετανικός λαός μπορεί να δείξει κατανόηση για μια εσωτερική διαμάχη που διαρκεί δέκα ημέρες, μια παράταση της κρίσης για δέκα εβδομάδες θα οδηγούσε το κόμμα σε ακραίες περιπέτειες και σε μια αναπόφευκτη εκλογική συντριβή, η οποία θα άνοιγε διάπλατα τον δρόμο για την άνοδο στην εξουσία του Nigel Farage, του επικεφαλής των δεξιούς λαϊκιστών. Η απειλή της ακροδεξιάς θεωρείται πλέον ορατή.
Οι τελικές ισορροπίες αναμένεται να ξεκαθαρίσουν τον προσεχή Ιούνιο, όταν οι κάλπες στο Makerfield θα αναδείξουν τον νέο βουλευτή και, σε περίπτωση επικράτησης του Andy Burnham, τον πιθανό μελλοντικό πρωθυπουργό της χώρας, ενώ μια ενδεχόμενη αποτυχία του θα ενισχύσει σημαντικά τη θέση του Keir Starmer, ο οποίος προς το παρόν διατηρεί σαφές προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις μεταξύ των μελών του κόμματος έναντι του Wes Streeting. Η εσωκομματική σύγκρουση για τον έλεγχο των Εργατικών και τον επανακαθορισμό της εθνικής στρατηγικής απέναντι στην Ευρώπη αναμένεται να διαρκέσει επί μακρόν, επηρεάζοντας καθοριστικά τις γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής. Οι αποφάσεις των επόμενων εβδομάδων θα είναι καθοριστικές.
