Βέλγιο – Ο πρωθυπουργός De Wever επαναφέρει στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας τη ριζική μεταρρύθμιση της κρατικής δομής, προειδοποιώντας ότι τα δημόσια οικονομικά οδηγούνται σε οριστικό αδιέξοδο χωρίς θεσμικές τομές.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διαθέτει περιθώριο για έναν ακόμη γύρο δημοσιονομικών παρεμβάσεων, γεγονός που καθιστά την ανακατανομή των εξουσιών μεταξύ κράτους και περιφερειών άμεση προτεραιότητα για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της χώρας.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Ο πρωθυπουργός De Wever προειδοποιεί για έναν τελευταίο γύρο λιτότητας πριν από τις μεταρρυθμίσεις.
- Οι διαδοχικές κρατικές αλλαγές αφαίρεσαν πόρους από το κράτος, αφήνοντας όμως την κοινωνική ασφάλιση.
- Απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο για την αλλαγή του συντάγματος.
Το οικονομικό αδιέξοδο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης
Ο επικεφαλής του φλαμανδικού εθνικιστικού κόμματος N-VA επέλεξε την κοινοβουλευτική Επιτροπή Συντάγματος και Θεσμικής Ανανέωσης για να σημάνει συναγερμό σχετικά με τη δημοσιονομική πορεία της χώρας. Μιλώντας στα μέλη της επιτροπής, υποστήριξε ανοιχτά ότι τα περιθώρια δημοσιονομικής προσαρμογής έχουν πλέον εξαντληθεί. Η ομοσπονδιακή διοίκηση μπορεί να αντέξει το πολύ έναν ακόμη γύρο περικοπών και εξυγίανσης προτού καταστεί υποχρεωτική η συνολική αναδιάρθρωση του κράτους.
Αν και κατά την ανάληψη των καθηκόντων του είχε εκτιμήσει ότι θα απαιτηθεί περίπου μία δεκαετία για την εξυγίανση του προϋπολογισμού, ο πρωθυπουργός επισπεύδει πλέον τις διαδικασίες. Η ανάγκη εξεύρεσης πόρων πιέζει ασφυκτικά τα κυβερνητικά επιτελεία, οδηγώντας στην άμεση επαναφορά των συνταγματικών αλλαγών που αρχικά είχαν μετατεθεί για το απώτερο μέλλον.
Η ανισορροπία αρμοδιοτήτων και κοινωνικής ασφάλισης
Η βασική αιτία των δημοσιονομικών δυσκολιών εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάστηκαν οι κρατικές αρμοδιότητες τα προηγούμενα χρόνια. Σύμφωνα με την κυβερνητική ανάλυση, οι διαδοχικές αναθεωρήσεις αφαίρεσαν από το κεντρικό κράτος κρίσιμους τομείς όπου θα μπορούσαν να εφαρμοστούν περικοπές δαπανών, περιορίζοντας δραστικά τις δυνατότητες εξοικονόμησης πόρων.
Την ίδια στιγμή, οι μεγαλύτερες οικονομικές υποχρεώσεις της χώρας, με προεξάρχουσα την κοινωνική ασφάλιση, παραμένουν εξ ολοκλήρου υπό την ευθύνη του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού. Αυτή η ασυμμετρία δημιουργεί διαρκή ελλείμματα, καθιστώντας κοινή παραδοχή μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων ότι η χώρα δεν μπορεί να ξεπεράσει τα προβλήματά της χωρίς βαθιές τομές στη δομή της.
Το δύσκολο στοίχημα της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας
Η επίτευξη συμφωνίας για τη νέα αρχιτεκτονική της χώρας παραμένει μια εξαιρετικά περίπλοκη εξίσωση. Τόσο τα κόμματα της κυβερνητικής πλειοψηφίας όσο και η αντιπολίτευση διατηρούν εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις για τον τρόπο διαχωρισμού των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τις περιφέρειες και τις γλωσσικές κοινότητες.
Ο De Wever αναγνώρισε τις δυσκολίες αυτές, υπενθυμίζοντας ότι για τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή. Κατά τη διάρκεια πρόσφατου κοινοβουλευτικού διαλόγου με τον εκπρόσωπο του κόμματος Vlaams Belang, Werners Somers, σχετικά με τη σχεδιαζόμενη κατάργηση της Γερουσίας, είχε τονίσει ότι η συγκρότηση μιας τέτοιας πλειοψηφίας κάθε άλλο παρά δεδομένη θεωρείται.
Η νέα πολιτική συγκυρία για το ομοσπονδιακό κράτος
Παρά τα εμπόδια, η κυβέρνηση θεωρεί αναπόφευκτο το άνοιγμα του διαλόγου για τη συνολική δομή της χώρας. Οι οικονομικές πιέσεις λειτουργούν ως καταλύτης για πολιτικές αποφάσεις που αναβάλλονταν επί δεκαετίες, φέρνοντας το ομοσπονδιακό μοντέλο αντιμέτωπο με τα πραγματικά του όρια.
Η ηγεσία της χώρας εκτιμά ότι οι ισορροπίες ανάμεσα στις κοινότητες πλησιάζουν σε μια ιστορική καμπή. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να κρίνει αν οι πολιτικές δυνάμεις θα κατορθώσουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους ή αν η οικονομική πίεση θα οδηγήσει σε παρατεταμένη θεσμική κρίση.
