Σοβαρά ερωτηματικά για τη βιωσιμότητα και την ασφάλεια ενός εκ των μεγαλύτερων σχεδιαζόμενων έργων υποδομής στην Ελβετία εγείρει νέα τεχνική μελέτη, προκαλώντας πολιτικούς τριγμούς στη Βέρνη.
Ο λόγος για το Grimseltunnel, τη φιλόδοξη σήραγγα που σχεδιάζει το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο για να συνδέσει το Haslital με το Goms, συνδυάζοντας σιδηροδρομική γραμμή και γραμμές υπερυψηλής τάσης.
Η μελέτη σκοπιμότητας, ωστόσο, αποκαλύπτει ακραίες συνθήκες υπερθέρμανσης που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές σε περίπτωση εκκένωσης, αλλά και να οδηγήσουν σε αναγκαστική διακοπή της λειτουργίας των τρένων.
Το έργο, προϋπολογισμού 800 εκατομμυρίων φράγκων, δέχεται ήδη σφοδρά πυρά, ακόμη και από το εσωτερικό του κόμματος του αρμόδιου Υπουργού Μεταφορών, Albert Rösti.
Ο πρώην εθνικός σύμβουλος του SVP, Ulrich Giezendanner, χαρακτήρισε το έργο «άχρηστο» και μίλησε για «σκάνδαλο», κατηγορώντας τον Rösti ότι επιδιώκει να χτίσει ένα προσωπικό μνημείο αντί να επενδύσει σε απαραίτητες οδικές υποδομές.
Η Ομοσπονδιακή κυβέρνηση θέτει ως προϋπόθεση για την κατασκευή τη συνύπαρξη σιδηροδρόμου και ηλεκτρικών καλωδίων, όμως η τεχνική πραγματικότητα φαίνεται να περιπλέκει δραματικά τον σχεδιασμό.
Θερμοκρασίες-ρεκόρ και ανάγκη για δεύτερη σήραγγα
Η μελέτη σκοπιμότητας που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Grimseltunnel AG ανέτρεψε τις αρχικές παραδοχές.
Η αρχική ιδέα της διέλευσης των καλωδίων ρεύματος μέσα από τη σιδηροδρομική σήραγγα απορρίφθηκε κατηγορηματικά.
Η αιτία είναι η τεράστια θερμότητα που παράγεται κατά τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας σε μήκος άνω των 23 χιλιομέτρων.
Ως εκ τούτου, κρίθηκε αναγκαία η διάνοιξη δύο ξεχωριστών σηράγγων: μία για το τρένο και μία παράλληλη για τα καλώδια, η οποία θα λειτουργεί και ως σήραγγα διαφυγής σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Ακόμη και με τον διαχωρισμό, οι συνθήκες προβλέπονται ακραίες.
Τα υπόγεια καλώδια, όταν μεταφέρουν μεγάλα φορτία ρεύματος, αναπτύσσουν θερμοκρασίες που φτάνουν τους 94 βαθμούς Κελσίου, ανεβάζοντας τη θερμοκρασία περιβάλλοντος στη σήραγγα διαφυγής έως και τους 60 βαθμούς.
Αυτή η αλλαγή στον σχεδιασμό εκτινάσσει το κόστος κατά 41 εκατομμύρια φράγκα, χωρίς όμως να λύνει οριστικά το πρόβλημα ασφαλείας.
Αδύνατη η εκκένωση σε ώρες αιχμής
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της μελέτης αφορά την ασφάλεια των επιβατών.
Παρά την πρόβλεψη για ειδικό σύστημα ψύξης, σε περιόδους υψηλής ενεργειακής ζήτησης (Lastspitzen), η θερμοκρασία στη σήραγγα διαφυγής δύσκολα θα συγκρατείται κάτω από τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Αυτό θεωρείται απαγορευτικό για διαδικασία εκκένωσης πεζών σε περίπτωση ατυχήματος ή πυρκαγιάς στο τρένο.
Η μελέτη αναφέρει ρητά πως σε τέτοιες συνθήκες, «η λειτουργία του σιδηροδρόμου πρέπει να διακόπτεται».
Σύμφωνα με τα «απαισιόδοξα σενάρια» της μελέτης, τέτοιες διακοπές λειτουργίας θα μπορούσαν να συμβαίνουν κάθε τρία έως δέκα χρόνια και να διαρκούν περίπου οκτώ ώρες.
Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, κάθε 15 με 50 χρόνια, η διακοπή θα μπορούσε να φτάσει το 24ωρο.
Οι συντάκτες της μελέτης χαρακτηρίζουν αυτά τα ρίσκα «αποδεκτά», όμως τα ερωτήματα για την επιχειρησιακή αξιοπιστία παραμένουν.
Κίνδυνος για άτομα με βηματοδότες
Ένα επιπλέον εμπόδιο προκύπτει από τα ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά πεδία στην παράλληλη σήραγγα των καλωδίων.
Για άτομα που φέρουν βηματοδότες ή άλλα ιατρικά εμφυτεύματα, η διέλευση από τη σήραγγα διαφυγής καθίσταται επικίνδυνη.
Σε περίπτωση ατυχήματος, οι συγκεκριμένοι επιβάτες θα πρέπει να παραμείνουν εγκλωβισμένοι σε ειδικούς θαλάμους προστασίας ανάμεσα στις δύο σήραγγες και να μην επιχειρήσουν έξοδο μέσω του διαδρόμου διαφυγής.
Η διαχειρίστρια εταιρεία δικτύου Swissgrid παραδέχεται πως σε έκτακτη ανάγκη η γραμμή ρεύματος θα έπρεπε να απενεργοποιηθεί άμεσα.
Το τελεσίγραφο της Swissgrid και η «πρωτοπορία»
Η Swissgrid, από την πλευρά της, θέτει αυστηρά όρια.
Εκπρόσωπος της εταιρείας ξεκαθάρισε ότι η συμμετοχή τους στο κόστος είναι συγκεκριμένη και δεν θα υπερβεί το ποσό που θα απαιτούνταν για την εναλλακτική, φθηνότερη λύση (χρήση υφιστάμενων σηράγγων των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων).
Ο χρονικός ορίζοντας είναι πιεστικός, καθώς η γραμμή πρέπει να είναι έτοιμη το 2040. Εάν υπάρξουν καθυστερήσεις λόγω πολιτικών αποφάσεων, η Swissgrid προειδοποιεί ότι θα προχωρήσει μόνη της σε ανεξάρτητη λύση.
Ο επικεφαλής του έργου, Gianni Biasiutti, επιχειρεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, χαρακτηρίζοντας το Grimseltunnel ως «έργο πρωτοποριακό» που δεν έχει προηγούμενο διεθνώς.
Υποστηρίζει ότι τα προβλήματα θερμότητας και εκκένωσης είναι «τεχνικά διαχειρίσιμα» και ότι οι κρίσιμες καταστάσεις θα προκύπτουν μόνο σε ακραία σενάρια, όπως ένα πανευρωπαϊκό blackout.
Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Μεταφορών (BAV) εξετάζει επί του παρόντος την αίτηση παραχώρησης και το σχέδιο ασφαλείας.
