Σλέσβιχ-Χόλσταϊν – Με υψηλότερες χρεώσεις για τη χρήση του σιδηροδρομικού δικτύου βρίσκονται αντιμέτωπα τα γερμανικά κρατίδια, μετά από απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανέτρεψε τον προηγούμενο περιορισμό των τελών για τα περιφερειακά επιβατικά τρένα. Στο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, κυβέρνηση και αντιπολίτευση προειδοποιούν ότι χωρίς πρόσθετη ομοσπονδιακή χρηματοδότηση το κόστος μπορεί να οδηγήσει σε περικοπές δρομολογίων.
Το ζήτημα έρχεται στη συνάντηση των υπουργών Μεταφορών των γερμανικών κρατιδίων στο Hohenschwangau της Βαυαρίας, όπου ο αρμόδιος υπουργός του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, Claus Ruhe Madsen από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU), ζητά παρέμβαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Το οικονομικό βάρος δεν αφορά μόνο μελλοντικά δρομολόγια, καθώς προβλέπονται και αναδρομικές επιβαρύνσεις.
Πώς αλλάζει η χρέωση για τη χρήση των σιδηροδρομικών γραμμών
Στη Γερμανία, η θυγατρική της Deutsche Bahn, DB InfraGO, εισπράττει τέλη πρόσβασης για τη χρήση του δικτύου, γνωστά ως Trassenpreise. Μέχρι τώρα, τα περιφερειακά επιβατικά τρένα επιβαρύνονταν λιγότερο από τις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες και τις συνδέσεις μεγάλων αποστάσεων. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε την άνοιξη ότι ο περιορισμός των χρεώσεων για την περιφερειακή επιβατική κυκλοφορία στρεβλώνει τον ανταγωνισμό.
Η απόφαση αντιμετωπίστηκε θετικά από την κλαδική ένωση Die Güterbahnen, η οποία εκπροσωπεί επιχειρήσεις του εμπορευματικού σιδηροδρόμου. Κατά την ένωσή τους, το προηγούμενο σύστημα υποχρέωνε τις εμπορευματικές μεταφορές και τα τρένα μεγάλων αποστάσεων να επωμίζονται υψηλότερες χρεώσεις για να καλύπτονται οι ανάγκες χρηματοδότησης των διαχειριστών του δικτύου, ενθαρρύνοντας έτσι τη μεταφορά φορτίων από τις ράγες στους δρόμους.
Η ανακατανομή του κόστους, ωστόσο, σημαίνει μεγαλύτερο λογαριασμό για τις αρχές που χρηματοδοτούν τα περιφερειακά επιβατικά δρομολόγια. Σύμφωνα με ποσά που δημοσιεύθηκαν στον τοπικό Τύπο, το Σλέσβιχ-Χόλσταϊν επιβαρύνεται με περισσότερα από 7 εκατομμύρια ευρώ για το 2025 και περίπου 15 εκατομμύρια ευρώ για το 2026. Το ύψος των πρόσθετων χρεώσεων για το 2027 δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί.
Εξαίρεση από το καθεστώς χρέωσης αποτελεί η σιδηροδρομική καμπύλη μήκους 3,5 χιλιομέτρων στο Rendsburg, η οποία ανεβάζει τα τρένα μέσω αναχωμάτων και ραμπών στο ύψος της γέφυρας πάνω από τη Διώρυγα Κιέλου. Το συγκεκριμένο τμήμα αναφέρεται ως το μοναδικό στη χώρα στο οποίο η διέλευση των τρένων παραμένει χωρίς τέλος πρόσβασης.
Σχέδιο επέκτασης μέχρι το 2031 υπό οικονομική πίεση
Οι αυξήσεις έρχονται σε σύγκρουση με τις προτεραιότητες της τοπικής κυβέρνησης, που συγκροτείται από το CDU και τους Πράσινους και επιδιώκει να καταστήσει τα λεωφορεία και τα τρένα πιο ελκυστική εναλλακτική του αυτοκινήτου. Σχέδιο δημόσιων μεταφορών που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο προβλέπει έως το 2031 συχνότερα δρομολόγια, μεγαλύτερο ωράριο λειτουργίας και νέες σιδηροδρομικές συνδέσεις.
Τα στοιχεία που επικαλείται το υπουργείο καταγράφουν για το 2025 σχεδόν 2,4 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα σιδηροδρομικών μετακινήσεων κατοίκων και επισκεπτών, επίδοση που περιγράφεται ως ιστορικό υψηλό. Περίπου 500.000 από τους σχεδόν τρία εκατομμύρια κατοίκους του κρατιδίου διαθέτουν το Deutschlandticket, το εισιτήριο για τις τοπικές και περιφερειακές δημόσιες συγκοινωνίες.
Η χρηματοδότηση της λειτουργίας των περιφερειακών τρένων βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα λεγόμενα Regionalisierungsmittel, τα κονδύλια που μεταφέρει το ομοσπονδιακό κράτος στα κρατίδια για τις τοπικές επιβατικές σιδηροδρομικές υπηρεσίες. Για το Σλέσβιχ-Χόλσταϊν πρόκειται για περίπου 400 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, τα οποία προορίζονται τόσο για τη διατήρηση όσο και για την ανάπτυξη των υπηρεσιών.
Οι επιβάτες καλύπτουν μόνο μέρος του κόστους των δημόσιων μεταφορών, ενώ η συντήρηση των υφιστάμενων γραμμών και η κατασκευή νέων χρηματοδοτούνται από την ομοσπονδία, τα κρατίδια και τους δήμους. Με τις χρεώσεις πρόσβασης να αποτελούν ήδη σημαντικό έξοδο, οι νέες επιβαρύνσεις δυσκολεύουν την επίτευξη των στόχων επέκτασης σε ένα κρατίδιο που, σύμφωνα με το δικό του σχέδιο, αντιμετώπιζε ήδη στενά δημοσιονομικά περιθώρια.
Προειδοποιήσεις για περικοπές και αίτημα προς το Βερολίνο
Ο Christopher Vogt, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (FDP) στο τοπικό κοινοβούλιο του Κιέλου, κάνει λόγο για κίνδυνο σοβαρής κρίσης στις περιφερειακές συγκοινωνίες. Προειδοποιεί για λιγότερες υπηρεσίες, υψηλότερες τιμές και μακροχρόνια προβλήματα για τους καθημερινούς μετακινούμενους. Σχεδόν σε όλες τις γραμμές έχουν ήδη καταγραφεί περικοπές δρομολογίων, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Ο Madsen ζητά αλλαγή του τρόπου χρηματοδότησης των υποδομών και κάλυψη των πρόσθετων επιβαρύνσεων από το ομοσπονδιακό επίπεδο. Σε έγγραφο βασικών προτάσεων, το οποίο παρουσιάστηκε από το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων, εισηγείται να πληρώνονται απευθείας από την ομοσπονδία οι επενδύσεις και ορισμένες δαπάνες υποδομής αντί να ενσωματώνονται στα τέλη χρήσης των γραμμών.
Η ένωση υποστήριξης των σιδηροδρομικών μεταφορών Allianz pro Schiene θεωρεί επίσης προβληματικό ότι ο σιδηρόδρομος επιβαρύνεται με τέλη που τον φέρνουν σε δυσμενέστερη θέση έναντι του αυτοκινήτου και του αεροπλάνου. Η οργάνωση ζητά μείωση των τελών πρόσβασης κατά 50%, ενώ το ερώτημα για τα κρατίδια παραμένει πώς θα διατηρήσουν και θα ενισχύσουν τις συνδέσεις χωρίς να μετακυλίσουν το πρόσθετο κόστος στους επιβάτες ή στα δρομολόγια.
