Γερμανία – Περίπου 2,76 εκατομμύρια νέοι ηλικίας 20 έως 34 ετών δεν έχουν ολοκληρώσει επαγγελματική εκπαίδευση στη Γερμανία, σχεδόν ένας στους πέντε της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας. Την ίδια στιγμή, επιχειρήσεις αναζητούν ειδικευμένο προσωπικό, ενώ οι υποψήφιοι δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να εξασφαλίσουν θέση μαθητείας. Το κόστος στέγασης, οι οικογενειακές υποχρεώσεις και η αναντιστοιχία μεταξύ υποψηφίων και εργοδοτών επιτείνουν το πρόβλημα.
Τα 2,76 εκατομμύρια προκύπτουν από την Έκθεση Επαγγελματικής Εκπαίδευσης 2026. Η απουσία επαγγελματικού τίτλου συνδέεται με δυσμενέστερες προοπτικές απασχόλησης και χαμηλότερες αποδοχές, με τους ειδικούς να ζητούν μεγαλύτερη στήριξη για τη μετάβαση των νέων από το σχολείο στην εργασία.
Μόλις το 40% των υποψηφίων βρήκε θέση μαθητείας
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εργασίας (Bundesagentur für Arbeit) παρουσίασε στις 30 Οκτωβρίου 2026 τον απολογισμό της αγοράς επαγγελματικής εκπαίδευσης. Σύμφωνα με την πρόεδρό της, Andrea Nahles, 179.000 εγγεγραμμένοι υποψήφιοι εξασφάλισαν θέση μαθητείας, δηλαδή 12.000 λιγότεροι από την προηγούμενη χρονιά.
Το ποσοστό επιτυχίας διαμορφώθηκε στο 40% των εγγεγραμμένων υποψηφίων, το χαμηλότερο από την επανένωση της Γερμανίας, όπως επισήμανε η Nahles. Το στοιχείο αυτό αφορά την εξεύρεση θέσης μεταξύ των καταγεγραμμένων υποψηφίων και όχι το ποσοστό των νέων 20 έως 34 ετών χωρίς επαγγελματικό τίτλο.
Η Sandra Garbade, πρόεδρος του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (BIBB), εντοπίζει δύο βασικούς παράγοντες: την επιφυλακτικότητα των επιχειρήσεων να προσφέρουν θέσεις μαθητείας λόγω της οικονομικής κατάστασης και τη δυσκολία αντιστοίχισης των διαθέσιμων θέσεων με τους κατάλληλους υποψηφίους. Ζητούμενο, όπως υπογραμμίζει, είναι οι νέοι να συνδέονται γρηγορότερα με τις επιχειρήσεις στις οποίες μπορούν να εκπαιδευτούν.
Μητέρα 22 ετών βρήκε διέξοδο με εκπαίδευση μερικής απασχόλησης
Η περίπτωση της Sara Krämer στο Μπόχουμ δείχνει πώς το ωράριο μπορεί να αποκλείσει κάποιον από την επαγγελματική κατάρτιση. Η 22χρονη, που μεγαλώνει μόνη της την κόρη της ηλικίας σχεδόν τριών ετών, ήθελε να εκπαιδευτεί ως νοσηλεύτρια. Όμως η πρακτική άσκηση σε πρόγραμμα πλήρους απασχόλησης αρχίζει στις 06:00, ενώ ο παιδικός σταθμός της κόρης της ανοίγει στις 07:00.
Στο καθολικό νοσοκομείο του Μπόχουμ (Katholisches Klinikum) μπόρεσε να ακολουθήσει πρόγραμμα επαγγελματικής εκπαίδευσης μερικής απασχόλησης. Η διάρκειά του αυξάνεται από τρία σε τέσσερα χρόνια, αλλά το εβδομαδιαίο ωράριο είναι μειωμένο, ώστε να μπορεί να συνδυάσει τις σπουδές με τη φροντίδα του παιδιού της.
Η πρωτοβουλία προήλθε από τη νοσηλευτική σχολή BIGEST στο Μπόχουμ. Η εκπαιδεύτρια νοσηλευτικής Bettina Lenk θεωρεί ότι χωρίς τέτοιες επιλογές η αγορά εργασίας θα στερούνταν πολύτιμους μελλοντικούς εργαζομένους, σε μια περίοδο δημογραφικών αλλαγών.
Δωμάτια άνω των 700 ευρώ εμποδίζουν τη μετακόμιση
Το στεγαστικό κόστος αποτελεί ακόμη ένα εμπόδιο, ιδίως για όσους χρειάζεται να μετακινηθούν σε μεγάλες πόλεις για να ξεκινήσουν μαθητεία (Ausbildung). Σε αστικά κέντρα, ένα δωμάτιο σε συγκατοίκηση μπορεί να κοστίζει πάνω από 700 ευρώ, ποσό δύσκολα διαχειρίσιμο για νέους χωρίς οικονομική στήριξη από την οικογένειά τους.
Στη Φρανκφούρτη, το Kolping Jugendwohnen προσφέρει στέγαση αποκλειστικά σε μαθητευομένους κατά την πρώτη επαγγελματική τους εκπαίδευση. Το ενοίκιο, που περιλαμβάνει θέρμανση και πρόσβαση στο διαδίκτυο, καθορίζεται ανάλογα με τις αποδοχές του εκπαιδευομένου.
Ο ένοικος Nicklas Wagner αναφέρει ότι πληρώνει 200 ευρώ. Όπως εξηγεί, με ενοίκιο 700 ευρώ δεν θα του έμεναν ουσιαστικά χρήματα ούτε για δραστηριότητες όπως ο κινηματογράφος ή ένας αγώνας στο γήπεδο.
Η δομή προσφέρει επίσης κοινωνικοπαιδαγωγική υποστήριξη. Ο υπεύθυνός της, Tim Arndt, περιγράφει παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν την εξεύρεση ενισχυτικής διδασκαλίας όταν υπάρχουν δυσκολίες στην επαγγελματική σχολή και την επικοινωνία με εκπαιδευτές των επιχειρήσεων για να μη διακοπεί μια μαθητεία που κινδυνεύει.
Το χάσμα ανάμεσα στις απαιτήσεις των εταιρειών και τους νέους
Ο Christian Weber, σύμβουλος της Υπηρεσίας Εργασίας στη Φρανκφούρτη, περιγράφει αναντιστοιχία μεταξύ των προσδοκιών των εργοδοτών και των αναγκών των νέων. Πολλές επιχειρήσεις αναζητούν υποψηφίους με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, την ώρα που ορισμένοι μαθητές χρειάζονται εντατικότερη καθοδήγηση κατά την επαγγελματική τους εκπαίδευση. Δεν διαθέτουν όμως όλες οι εταιρείες την απαιτούμενη δυνατότητα υποστήριξης.
Η Garbade επισημαίνει ότι, σύμφωνα με μελέτες, η πρακτική άσκηση μέσα στις επιχειρήσεις αποτελεί καθοριστικό εργαλείο για την επιτυχημένη ένταξη στην επαγγελματική εκπαίδευση. Η άμεση εμπειρία του χώρου εργασίας επιτρέπει στους νέους να γνωρίσουν ένα επάγγελμα με τρόπο διαφορετικό από την παρουσίασή του στη σχολική αίθουσα.
Τι ζητούν τα συνδικάτα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση
Η κυβερνητική συμφωνία προβλέπει τη μείωση του αριθμού των νέων χωρίς επαγγελματικό τίτλο. Ωστόσο, ο Jan Krüger, υπεύθυνος εκπαιδευτικής πολιτικής και εκπαιδευτικού έργου στη Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων (DGB), ζητεί μεγαλύτερη κυβερνητική παρέμβαση.
Κατά τον Krüger, οι νέοι χωρίς αναγνωρισμένη επαγγελματική κατάρτιση αντιμετωπίζουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο ανεργίας, επισφαλούς εργασίας, διακοπών στην επαγγελματική τους πορεία και εισοδήματος που δεν επαρκεί για τη διαβίωση. Ο ίδιος θεωρεί ότι η λεγόμενη εγγύηση επαγγελματικής εκπαίδευσης (Ausbildungsgarantie), που θεσπίστηκε επί της προηγούμενης κυβέρνησης συνασπισμού, δεν αποδίδει όπως θα έπρεπε και ζητεί ουσιαστικές βελτιώσεις.
Τα παραδείγματα του προγράμματος μερικής απασχόλησης στο Μπόχουμ και της προσιτής στέγασης με υποστηρικτικές υπηρεσίες στη Φρανκφούρτη αναδεικνύουν δύο συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους μπορούν να περιοριστούν τα εμπόδια για νέους που θέλουν να αποκτήσουν επαγγελματικό τίτλο.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εργασίας (Bundesagentur für Arbeit), Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (BIBB), Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικάτων (DGB), Έκθεση Επαγγελματικής Εκπαίδευσης 2026.
