Ένα εξαιρετικά φιλόδοξο εκπαιδευτικό και κοινωνικό πείραμα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στα σχολεία της χώρας, με στόχο την αντιμετώπιση της ραγδαία αυξανόμενης εξάρτησης των ανηλίκων από τον ψηφιακό κόσμο.
Στο επίκεντρο αυτής της πρωτοβουλίας βρίσκεται η πόλη Solingen, όπου χίλιοι τετρακόσιοι μαθητές που φοιτούν στην πέμπτη τάξη του δημοτικού συμμετέχουν σε ένα οργανωμένο πρόγραμμα πλήρους αποχής από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η δράση, η οποία εφαρμόζεται καθολικά σε δώδεκα διαφορετικές σχολικές μονάδες της περιοχής, έρχεται ως απάντηση στα άκρως ανησυχητικά δεδομένα που καταγράφουν οι ειδικοί σχετικά με την ψυχική και σωματική υγεία της νέας γενιάς.
Σύμφωνα με αναφορές του γερμανικού τύπου, η κατάσταση είχε φτάσει σε οριακό σημείο, γεγονός που επέβαλε την άμεση λήψη δραστικών μέτρων προκειμένου να προστατευθεί η μαθητική κοινότητα από τις συνέπειες του ψηφιακού εθισμού.
Η αναγκαιότητα τέτοιων κεντρικών παρεμβάσεων επιβεβαιώνεται από πρόσφατη, εκτενή έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας για την Εκπαίδευση στα Μέσα (Forschungsverbund Medienpädagogik – JIM), η οποία αποτυπώνει την πραγματική κλίμακα του προβλήματος σε εθνικό επίπεδο.
Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν το απόλυτο σύνολο των εφήβων ηλικίας από δώδεκα έως δεκαεννέα ετών στη Γερμανία κατέχει δική του, προσωπική συσκευή κινητού τηλεφώνου.
Ο μέσος ημερήσιος χρόνος ενασχόλησης με τις οθόνες αγγίζει τα διακόσια τριάντα ένα λεπτά, με τα δύο τρίτα των νέων να παραδέχονται ανοιχτά ότι υπερβαίνουν συστηματικά τον χρόνο που αρχικά σκόπευαν να αφιερώσουν στις συσκευές τους.
Αυτή η υπερβολική κατανάλωση ψηφιακού περιεχομένου έχει ως άμεση και καταστροφική συνέπεια την εμφάνιση έντονης κόπωσης και μειωμένης συγκέντρωσης κατά τις πρωινές ώρες, επηρεάζοντας δραματικά την ακαδημαϊκή τους απόδοση.
Μπροστά σε αυτά τα σκληρά δεδομένα, ο πολιτικός κόσμος άρχισε να κινητοποιείται μαζικά, με τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) να προκρίνει επισήμως, κατά τη διάρκεια πρόσφατου συνεδρίου της, την επιβολή ενός αυστηρού νομοθετικού ορίου ηλικίας στα δεκατέσσερα έτη για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Την ίδια ακριβώς κατεύθυνση ακολουθεί και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), το οποίο πιέζει πλέον για την άμεση ανάληψη δεσμευτικών νομοθετικών πρωτοβουλιών που θα προστατεύουν τους ανηλίκους.
Η μεταμόρφωση του σχολικού περιβάλλοντος και η νέα καθημερινότητα
Η εφαρμογή της καθολικής αποχής από τα ψηφιακά μέσα επέφερε άμεσα και απολύτως μετρήσιμα αποτελέσματα στην καθημερινότητα των μαθητών του Solingen, μεταμορφώνοντας πλήρως την εικόνα των σχολικών συγκροτημάτων και ανατρέποντας το ζοφερό κλίμα των προηγούμενων ετών.
Οι αυλές των σχολείων απέκτησαν ξανά ζωή, καθώς οι μαθητές εγκατέλειψαν οριστικά την απομόνωση που τους επέβαλε η οθόνη του κινητού τους.
Αντί να παραμένουν αδρανείς σε γωνίες, απορροφημένοι στις ψηφιακές πλατφόρμες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, άρχισαν εκ νέου να αλληλεπιδρούν πρόσωπο με πρόσωπο, να συζητούν και να συμμετέχουν σε ομαδικά παιχνίδια κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων, αναπτύσσοντας ουσιαστικές κοινωνικές δεξιότητες.
Η συλλογική φύση αυτής της δράσης αποδείχθηκε ο πιο καθοριστικός παράγοντας για την ομαλή και επιτυχημένη υλοποίησή της.
Εφαρμόζοντας τον αυστηρό κανόνα της αποχής σε ολόκληρη την τάξη, αποφεύχθηκε έξυπνα ο τεράστιος κίνδυνος του κοινωνικού αποκλεισμού και της περιθωριοποίησης που θα αντιμετώπιζε αναπόφευκτα ένα μεμονωμένο παιδί, εάν οι γονείς του αποφάσιζαν αυθαίρετα και μονομερώς να του στερήσουν την πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Αυτή η κοινή, αδιαπέραστη γραμμή άμυνας δημιούργησε μια εντελώς νέα κανονικότητα, όπου η απουσία του έξυπνου κινητού τηλεφώνου δεν αποτελεί πλέον κοινωνικό μειονέκτημα ή αιτία στιγματισμού, αλλά τον αποδεκτό κανόνα της ομάδας.
Παράλληλα, εξαλείφθηκαν πλήρως τα φαινόμενα τοξικού ανταγωνισμού για την απόκτηση διαδικτυακής δημοφιλίας και προσοχής.
Επιπρόσθετα, η οργανωμένη απουσία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης οδήγησε σε μια εντυπωσιακή και κατακόρυφη πτώση των καταγεγραμμένων περιστατικών διαδικτυακού εκφοβισμού μεταξύ των ανηλίκων, δημιουργώντας ένα αισθητά πιο ασφαλές, υγιές και ήρεμο περιβάλλον μάθησης για το σύνολο της μαθητικής κοινότητας.
Οι εκτιμήσεις των ειδικών και οι προειδοποιήσεις για το μέλλον
Η αυστηρή αξιολόγηση αυτού του πρωτοποριακού εγχειρήματος από τους υπευθύνους της εκπαιδευτικής κοινότητας εστιάζει στις βαθιές και συχνά αθέατες ψυχολογικές προεκτάσεις της ψηφιακής εξάρτησης.
Ο διευθυντής του ενιαίου εκπαιδευτηρίου Alexander-Coppel, Andreas Tempel, περιγράφοντας την εξουθενωτική κατάσταση που επικρατούσε στο παρελθόν, σημείωσε πως η σωματική και πνευματική εξάντληση των παιδιών μετά από ένα ολόκληρο Σαββατοκύριακο αδιάκοπης χρήσης των συσκευών τους ήταν απόλυτα πρόδηλη κάθε Δευτέρα πρωί, επηρεάζοντας δραματικά τη μαθησιακή τους ικανότητα.
Ο ίδιος εξέφρασε την έντονη ελπίδα ότι τέτοιες στοχευμένες πρωτοβουλίες θα αποτελέσουν τον ισχυρό προπομπό για ένα μελλοντικό εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο θα λειτουργεί πλήρως απαλλαγμένο από την επιρροή και τους περισπασμούς των κινητών τηλεφώνων, υπογραμμίζοντας παράλληλα την απόλυτη αναγκαιότητα για ενεργή και ουσιαστική στήριξη αυτών των προσπαθειών από το ίδιο το οικογενειακό περιβάλλον.
Από την πλευρά του, ο σχολικός ψυχολόγος του Solingen, Markus Scharey, ανέλυσε διεξοδικά τις σκοτεινές πτυχές της αλόγιστης χρήσης των ψηφιακών πλατφορμών, κάνοντας λόγο για μια πραγματική, ανεξέλεγκτη επιδημία που πλήττει βάναυσα την ψυχική υγεία των ανηλίκων.
Μέσα από την πολυετή κλινική του εμπειρία και τις συνεδρίες με τους μαθητές, παρατήρησε μια ραγδαία και τρομακτική αύξηση στα ποσοστά κατάθλιψης και των σοβαρών αγχωδών διαταραχών.
Αυτά τα συμπτώματα συνδέονται άμεσα με τον εθισμό και την καταναγκαστική ανάγκη των εφήβων να ελέγχουν διαρκώς τις οθόνες τους υπό τον φόβο ότι θα χάσουν κάποια διαδικτυακή εξέλιξη.
Ο ειδικός χαρακτήρισε μάλιστα ως εξαιρετικά καθυστερημένη την τρέχουσα πολιτική συζήτηση στη χώρα για την επιβολή νομικών ορίων, θεωρώντας πως τα δραστικά αυτά μέτρα έπρεπε να είχαν ληφθεί τουλάχιστον δύο χρόνια νωρίτερα.
Τέλος, έθεσε προ των σοβαρών ευθυνών τους και τους ίδιους τους ενήλικες, αναδεικνύοντας το τεράστιο πρόβλημα των γονέων που κάνουν εξαιρετικά προβληματική χρήση των συσκευών τους ακόμη και κατά τη διάρκεια των κοινών οικογενειακών γευμάτων, καθιστώντας απολύτως σαφές πως η ορθή και ισορροπημένη διαχείριση του ψηφιακού κόσμου απαιτεί την άμεση υιοθέτηση υγιών προτύπων συμπεριφοράς από ολόκληρη την κοινωνία και όχι μόνο από τα παιδιά.
