Γερμανία – Οι τιμές κατασκευής νέων κατοικιών στη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 5,5% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ σε περισσότερες από 450.000 αδειοδοτημένες κατοικίες δεν έχουν καν αρχίσει οι εργασίες. Οι δαπάνες για ενέργεια και υλικά, τα υψηλά επιτόκια και οι χρονοβόρες εγκρίσεις περιορίζουν τις δυνατότητες νέων επενδύσεων, παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για φθηνότερη και ταχύτερη οικοδόμηση.
Τα σημαντικότερα σε μία ματιά
- Σε έργο 126 διαμερισμάτων στο Μάιντς, ο κατασκευαστής υπολογίζει ότι μόλις το 45% του συνολικού κόστους αφορά την καθαυτή οικοδόμηση.
- Τα επιτόκια χρηματοδότησης οικοδομικών έργων κινούνται ξανά πάνω από το 4%.
- Μελέτη αποδίδει περίπου το ένα πέμπτο της αύξησης του κατασκευαστικού κόστους από το 2000 σε αυστηρότερες προδιαγραφές.
Ακριβότερα υλικά, εργασία και δανεισμός
Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Γραφείο Στατιστικής της Γερμανίας, οι τιμές κατασκευής νέων κτιρίων κατοικιών σημείωσαν νέα ετήσια άνοδο 5,5% το 2026. Ο Κεντρικός Σύνδεσμος της Γερμανικής Κατασκευαστικής Βιομηχανίας επισημαίνει ότι τα ενεργοβόρα υλικά, όπως το τσιμέντο, ο χάλυβας και τα μονωτικά, παραμένουν ακριβά εξαιτίας των αυξήσεων στις τιμές ενέργειας.
Στο τελικό κόστος προστίθενται οι υψηλότερες συλλογικές αμοιβές επαγγελματιών, μεταξύ των οποίων στεγάστες, ηλεκτρολόγοι και εγκαταστάτες. Την ίδια στιγμή, τα επιτόκια των κατασκευαστικών δανείων βρίσκονται και πάλι πάνω από το 4%, επιβαρύνοντας τόσο τα νοικοκυριά που επιδιώκουν να οικοδομήσουν κατοικία όσο και τους επενδυτές.
Ο επιχειρηματίας του κατασκευαστικού κλάδου Tim Gemünden θεωρεί ότι το ενεργειακό κόστος είναι το σημαντικότερο πρόβλημα. Όπως αναφέρει, οι διεθνείς πόλεμοι και κρίσεις επέτειναν τις ανατιμήσεις, όμως οι εγχώριες τιμές ήταν ήδη υψηλές. Εκφράζει επίσης ανησυχία για την επιβάρυνση από την τιμολόγηση των εκπομπών CO2 και προειδοποιεί ότι, εάν δεν μειωθεί ο φόρος ηλεκτρικής ενέργειας όπως έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση, η οικονομική πίεση στους πολίτες θα περιορίσει ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα αγοράς ιδιόκτητου ακινήτου.
Εννέα χρόνια προετοιμασίας για 126 διαμερίσματα
Μια οικοδομή στο Μάιντς αποτυπώνει πόσο μπορούν να επιμηκυνθούν οι διαδικασίες πριν αρχίσει η ανέγερση. Στο συγκεκριμένο έργο προβλέπονται 126 διαμερίσματα, τα οποία δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, παρότι η προετοιμασία διήρκεσε εννέα χρόνια. Ο Gemünden, μιλώντας σε ρεπορτάζ της Tagesschau, εκτιμά ότι η καθαρή κατασκευή θα απαιτούσε περίπου δύο χρόνια.
Στο μεταξύ, η έναρξη μετατέθηκε επανειλημμένα εξαιτίας αρχαιολογικών ευρημάτων και συζητήσεων για το ύψος των κτιρίων, τη στεγανοποίηση του εδάφους και τις θέσεις στάθμευσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, στην προετοιμασία ενεπλάκησαν 23 πραγματογνώμονες και μελετητές.
Το έργο χρειάστηκε ξεχωριστά σχέδια για κοινόχρηστα αυτοκίνητα, ποδήλατα και ηλεκτρικά ποδήλατα. Η πολεοδομική συμφωνία με τον δήμο επέβαλε επίσης κυκλοφοριακή μελέτη και σχέδιο μετακινήσεων, ενώ στις επιβαρύνσεις προστέθηκαν περιβαλλοντικά αντισταθμιστικά μέτρα και εισφορά για νηπιαγωγείο.
Ο κατασκευαστής υποστηρίζει ότι μόνο το 45% της συνολικής δαπάνης του συγκεκριμένου έργου αντιστοιχεί στην ίδια την οικοδόμηση. Το υπόλοιπο αφορά τις πρόσθετες απαιτήσεις ώστε να καταστεί δυνατή η υλοποίηση, κόστος το οποίο, όπως επισημαίνει, μεταφέρεται τελικά στους ενοικιαστές ή στους αγοραστές.
Πώς οι κανόνες θορύβου εμποδίζουν νέες οικοδομές
Πέρα από τη διάρκεια των εγκρίσεων, ο Gemünden αναδεικνύει και τις διαφορετικές προδιαγραφές προστασίας από τον θόρυβο. Η γερμανική διοικητική οδηγία TA Lärm ρυθμίζει τα επιτρεπόμενα επίπεδα θορύβου από εμπορικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπως εργοστάσια, εργαστήρια, ανεμογεννήτριες, καταστήματα και χώρους εστίασης. Για την κυκλοφορία στους δημόσιους δρόμους ισχύει διαφορετικός τρόπος υπολογισμού.
Ο επιχειρηματίας περιγράφει το παράδειγμα ενός φορτηγού: όταν περνά μπροστά από κατοικίες στον δρόμο, η ηχομόνωση των παραθύρων μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με σχετικά περιορισμένο κόστος. Αν όμως στρίψει σε επαγγελματική εγκατάσταση απέναντι, ενεργοποιούνται οι κανόνες της TA Lärm και το προβλεπόμενο όριο πρέπει να τηρείται 50 εκατοστά μπροστά από το παράθυρο. Κατά τον ίδιο, παρά την ίδια ένταση θορύβου, η διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να αποκλείσει την ανέγερση νέου κτιρίου κατοικιών στον συγκεκριμένο δρόμο.
Οι νέες ρυθμίσεις και οι οικοδομικές άδειες που μένουν ανενεργές
Οι προδιαγραφές θερμομόνωσης, ηχομόνωσης, πυροπροστασίας και προσβασιμότητας έχουν αυστηροποιηθεί σταδιακά από το ομοσπονδιακό κράτος και τα κρατίδια. Μελέτη της Arbeitsgemeinschaft für zeitgemäßes Bauen (ARGE) αποδίδει σε αυτές τις αλλαγές περίπου το 20% της αύξησης του κατασκευαστικού κόστους από το 2000. Οι πολεοδομικοί σχεδιασμοί, οι περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και η έλλειψη προσωπικού στις αρμόδιες υπηρεσίες δημιουργούν, παράλληλα, καθυστερήσεις που αυξάνουν τις δαπάνες ενδιάμεσης χρηματοδότησης.
Η ομοσπονδιακή υπουργός Κατασκευών Verena Hubertz έχει παρουσιάσει μέτρα με στόχο τη μείωση του κόστους, μεταξύ των οποίων ο λεγόμενος «Bauturbo» για την επιτάχυνση της οικοδόμησης. Έχει επίσης ολοκληρωθεί το σχέδιο νόμου για τον «Gebäudetyp E», που επιδιώκει να επιτρέψει απλούστερα κατασκευαστικά πρότυπα. Εκπρόσωποι επιχειρήσεων και βιοτεχνών εξακολουθούν, ωστόσο, να αμφιβάλλουν για το κατά πόσο οι παρεμβάσεις θα έχουν αισθητό αποτέλεσμα.
Στην περιοχή της Τρίερ, το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο εκτιμά ότι η οικοδόμηση κατοικιών δεν έχει ανακάμψει αισθητά παρά τις νέες ρυθμίσεις. Ο διευθυντής του, Matthias Schwalbach, εντοπίζει τα κύρια εμπόδια στις υψηλές δαπάνες κατασκευής και χρηματοδότησης, στις πολλές τεχνικές απαιτήσεις και στη γραφειοκρατία.
Η απόσταση ανάμεσα στις εγκρίσεις και την πραγματική κατασκευή αποτυπώνεται στο λεγόμενο «Bauüberhang», το απόθεμα έργων που έχουν αδειοδοτηθεί αλλά δεν έχουν ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με στοιχεία του δήμου της Τρίερ, στο 63% περίπου των εγκεκριμένων έργων δεν έχουν αρχίσει οι εργασίες. Σε εθνικό επίπεδο, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Στατιστικής καταγράφει περισσότερες από 450.000 κατοικίες, περίπου το 60% του εκκρεμούς αποθέματος, στις οποίες δεν έχει ξεκινήσει η οικοδόμηση παρά την ύπαρξη άδειας.
Ο Schwalbach ζητά όχι μόνο ταχύτερες διαδικασίες, αλλά και έργα που να μπορούν πράγματι να χρηματοδοτηθούν και να υλοποιηθούν, με λιγότερη γραφειοκρατία, σταθερούς όρους επιδότησης και χαμηλότερο κατασκευαστικό κόστος.
Πηγές πληροφοριών: Ομοσπονδιακό Γραφείο Στατιστικής της Γερμανίας, Κεντρικός Σύνδεσμος της Γερμανικής Κατασκευαστικής Βιομηχανίας, Arbeitsgemeinschaft für zeitgemäßes Bauen (ARGE), Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Τρίερ, Δήμος Τρίερ.