Γερμανία – Η αλλαγή των ορίων της ημερήσιας εργασίας επανέρχεται στην πολιτική ατζέντα της Γερμανίας, με τη Χριστιανική Ένωση και εργοδοτικούς φορείς να ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ τα συνδικάτα αντιδρούν. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα εργασίας σε ημέρες που θα μπορούσαν να ξεπερνούν το σημερινό δεκάωρο, χωρίς να αυξηθεί το ανώτατο εβδομαδιαίο όριο των 48 ωρών.
Η μεταρρύθμιση παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς οι κυβερνητικοί εταίροι διαφωνούν για το ποιοι εργαζόμενοι θα μπορούν να υπαχθούν στις νέες ρυθμίσεις και ποιες εγγυήσεις θα ισχύουν. Την ίδια ώρα, η συζήτηση για την αναμόρφωση των συντάξεων και το μέλλον των Minijobs έχει μετατοπίσει το ενδιαφέρον σε ένα δεύτερο μέτωπο, ιδιαίτερα κρίσιμο για την εστίαση.
Από το ημερήσιο στο εβδομαδιαίο όριο
Η κυβερνητική συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία δυνατότητας υπολογισμού του μέγιστου χρόνου εργασίας σε εβδομαδιαία, αντί για ημερήσια, βάση, παρουσιάζοντας τη μεταβολή ως μέσο καλύτερου συνδυασμού επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Η διατύπωση, ωστόσο, δεν καθορίζει πώς θα εφαρμόζεται το νέο σύστημα.
Με το σημερινό πλαίσιο, η ημερήσια εργασία μπορεί να φθάσει τις δέκα ώρες. Η συζητούμενη μεταβολή θα μπορούσε να επιτρέπει ημέρες διάρκειας έως 13 ωρών, με αφαίρεση διαλείμματος 45 λεπτών. Η εβδομαδιαία ανώτατη διάρκεια των 48 ωρών θα παρέμενε αμετάβλητη, σύμφωνα με τη θέση τόσο της Χριστιανικής Ένωσης όσο και των εργοδοτικών οργανώσεων. Αυτό σημαίνει ότι το επίδικο δεν είναι μόνο πόσες ώρες εργάζεται κάποιος συνολικά, αλλά πώς κατανέμονται μέσα στην εβδομάδα.
Η δυνατότητα αυτή ενδιαφέρει ιδιαίτερα επιχειρήσεις που επικαλούνται ανάγκες άνισης κατανομής της δουλειάς. Εργοδότες αναφέρουν παραδείγματα μηχανικών που εργάζονται σε έργα με απαιτητικές φάσεις, αλλά και προσωπικού εστίασης που δεν μπορεί, λόγω των χρονικών περιορισμών, να εξυπηρετήσει μια γαμήλια δεξίωση μέχρι το τέλος της.
Η διαφωνία για τις συλλογικές συμβάσεις
Σχέδιο του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Εργασίας, το οποίο έγινε γνωστό στα μέσα Ιουνίου, συνέδεε την αντικατάσταση του ημερήσιου ορίου με την ύπαρξη σχετικής συμφωνίας ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους μέσω συλλογικών συμβάσεων. Προέβλεπε επίσης τη δυνατότητα πρόσθετων συλλογικών ρυθμίσεων για την προστασία της υγείας και την ενσωμάτωση στον νόμο της υποχρέωσης των εργοδοτών να καταγράφουν την έναρξη και τη λήξη της ημερήσιας εργασίας.
Η προϋπόθεση της συλλογικής σύμβασης προκαλεί αντιδράσεις στη Χριστιανική Ένωση. Ο Marc Biadacz, εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής της ομάδας για θέματα εργασίας και κοινωνικών υποθέσεων, απορρίπτει το σχέδιο, υποστηρίζοντας ότι λιγότεροι από τους μισούς εργαζομένους καλύπτονται από συλλογική σύμβαση. Κατά την εκτίμησή του, η προτεινόμενη λύση θα άφηνε εκτός του νέου συστήματος μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων και των εργαζομένων.
Η Jana Schimke, γενική διευθύντρια της Γερμανικής Ένωσης Ξενοδοχείων και Εστίασης Dehoga, χαρακτηρίζει το σχέδιο τακτική κίνηση για να σταματήσει η αντιπαράθεση. Ο Biadacz υποστηρίζει ότι η προηγούμενη υπουργός Εργασίας Bärbel Bas και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είχαν ζητήσει χρόνο, επικαλούμενοι το συνέδριο της Γερμανικής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων τον Μάιο και τις κρατιδιακές εκλογές του Σεπτεμβρίου. Μετά την παραίτηση της Bas, ζητεί να προχωρήσει πλέον η νομοθετική αλλαγή.
Τα συνδικάτα προειδοποιούν για υγεία και οικογένεια
Οι εργατικές οργανώσεις θεωρούν ότι δεν υπάρχει ανάγκη αλλαγής του υφιστάμενου νόμου. Η Silke Zimmer, μέλος της διοίκησης του συνδικάτου υπηρεσιών Verdi, επιμένει ότι πρόκειται για βασική νομοθεσία προστασίας των εργαζομένων και απορρίπτει ακόμη και τη λύση που θα εξαρτά τη διευθέτηση από συλλογικές διαπραγματεύσεις.
Κατά τους επικριτές της μεταρρύθμισης, η δυνατότητα ημερήσιας εργασίας δέκα ή δώδεκα ωρών θα δυσκόλευε τον οικογενειακό προγραμματισμό και θα περιόριζε τον ελεύθερο χρόνο. Το συνδικάτο τροφίμων και εστίασης NGG συνδέει το ζήτημα με τη διατήρηση της ικανότητας των εργαζομένων να ασκούν το επάγγελμά τους, ενώ η ένωση νοσοκομειακών γιατρών Marburger Bund προειδοποιεί για αυξημένη επιβάρυνση, κινδύνους για την υγεία και πιθανές επιπτώσεις στην ασφάλεια των ασθενών.
Η συνδικαλιστική οργάνωση Hans-Böckler-Stiftung προβάλλει και την κοινωνική διάσταση των μεγαλύτερων βαρδιών. Επικαλούμενη την έρευνα χρήσης χρόνου της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας, αναφέρει ότι συμμετοχή σε εθελοντικές ή κοινωνικές δραστηριότητες καταγράφεται στο 14,4% όσων εργάζονται έως 5,5 ώρες ημερησίως, έναντι 5,7% εκείνων που εργάζονται περισσότερο από 8,5 ώρες. Η οργάνωση θεωρεί ότι η λιγότερο προβλέψιμη και μεγαλύτερη εργάσιμη ημέρα θα περιόριζε επίσης τον χρόνο για πολιτική συμμετοχή. Τα στοιχεία αυτά περιγράφουν διαφορά μεταξύ ομάδων εργαζομένων και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους αιτιώδη σχέση.
Τα Minijobs γίνονται δεύτερο μέτωπο για την εστίαση
Για τον κλάδο ξενοδοχείων και εστίασης, η συζήτηση για τα ωράρια συμπίπτει με μια νέα ανησυχία: πρόταση της επιτροπής συντάξεων για ουσιαστικό περιορισμό των Minijobs, των θέσεων μικρής απασχόλησης που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την κάλυψη βραδινών και σαββατοκυριακάτικων αναγκών. Η Dehoga υποστηρίζει ότι ένα μοντέλο που θα επέτρεπε τέτοιες θέσεις κυρίως σε μαθητές και φοιτητές δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει για τον κλάδο.
Στη Γερμανία περίπου επτά εκατομμύρια άνθρωποι έχουν Minijob. Από αυτούς, περίπου ένα εκατομμύριο εργάζονται στη φιλοξενία και την εστίαση και σχεδόν 800.000 στο λιανεμπόριο. Η Dehoga υπογραμμίζει τη σημασία τους για εκδηλώσεις, βραδινή εργασία και απασχόληση τα Σαββατοκύριακα, ενώ επικαλείται στοιχεία της κεντρικής υπηρεσίας Minijob-Zentrale, σύμφωνα με τα οποία μόνο το 5,3% των εργαζομένων αυτής της κατηγορίας θα εξέταζε τη μετάβαση σε εργασία με πλήρη κοινωνικοασφαλιστική κάλυψη.
Η Verdi διαφωνεί με αυτήν την προσέγγιση. Η Zimmer επισημαίνει ότι αρκετοί άνθρωποι αναλαμβάνουν δεύτερη, μικρής διάρκειας εργασία επειδή το εισόδημα από την κύρια θέση τους δεν επαρκεί, ενώ θεωρεί ότι η εξάπλωση των Minijobs και της μερικής απασχόλησης εκτοπίζει θέσεις πλήρους εργασίας. Το συνδικάτο στηρίζει την προτεινόμενη κατάργηση των Minijobs με εξαιρέσεις, όπως για τους φοιτητές, για τους οποίους έχει προταθεί και υποχρέωση συνταξιοδοτικών εισφορών.
Η μεταρρύθμιση των συντάξεων προηγείται
Ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και ηγέτης της CSU Markus Söder έχει δηλώσει ότι τα Minijobs δεν πρόκειται να καταργηθούν ως θεσμός. Η τοποθέτησή του έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την Dehoga, η οποία προσβλέπει ξανά στη στήριξή του, μετά τον ρόλο του στην προώθηση της μείωσης του ΦΠΑ στην εστίαση. Από την πλευρά του, το SPD συνδέει ενδεχόμενες παραχωρήσεις στο ζήτημα των Minijobs με αλλαγές στην πρόταση για σύνταξη χωρίς περικοπές μετά από 45 έτη ασφάλισης.
Ο καγκελάριος Friedrich Merz επανέλαβε πρόσφατα ενώπιον εργοδοτών ότι στηρίζει μεγαλύτερη ευελιξία στον χρόνο εργασίας, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο επόμενο βήμα. Για τον νέο ομοσπονδιακό υπουργό Εργασίας Alexander Schweitzer προέχει η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η οποία ήδη απαιτεί δύσκολους συμβιβασμούς στον κυβερνητικό συνασπισμό. Έτσι, η αλλαγή του νόμου για το ωράριο παραμένει ανοιχτή πολιτική εκκρεμότητα.
