Γερμανία – Ενώπιον μιας πρωτοφανούς δημοσιονομικής στενωπού βρίσκεται η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, καθώς οι τελευταίες εκτιμήσεις των ειδικών για τα φορολογικά έσοδα της επόμενης πενταετίας ανατρέπουν πλήρως τον σχεδιασμό για τον προϋπολογισμό του 2027. Η δραματική μείωση των αναμενόμενων εισπράξεων, η οποία αποδίδεται κυρίως στις διεθνείς γεωπολιτικές αναταράξεις και την οικονομική επιβράδυνση, αναγκάζει το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών (Bundesfinanzministerium) να αναζητήσει επειγόντως τρόπους κάλυψης ενός κενού που απειλεί τη σταθερότητα των κοινωνικών παροχών. Ο Klingbeil καλείται πλέον να διαχειριστεί μια κατάσταση όπου οι ανάγκες για δαπάνες αυξάνονται, την ώρα που η «δεξαμενή» των κρατικών εσόδων εμφανίζει σοβαρές διαρροές, προκαλώντας έντονη ανησυχία σε ομοσπονδιακό, κρατιδιακό και δημοτικό επίπεδο.
Τα σημαντικότερα με μια ματιά
- Συνολική μείωση εσόδων κατά 87,5 δισεκατομμύρια ευρώ για την επόμενη πενταετία.
- Μόνο για το 2026, οι απώλειες για το κράτος και τους δήμους αγγίζουν τα 17,8 δισεκατομμύρια ευρώ.
- Το έλλειμμα του προϋπολογισμού για το 2027 υπολογίζεται ήδη στα 20 δισεκατομμύρια ευρώ.
- Οι τιμές της ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν αποτελούν τον κύριο παράγοντα της οικονομικής ύφεσης.
- Προβλέπεται κλιμάκωση της «μαύρης τρύπας» στα 60 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2030 αν δεν ληφθούν μέτρα.
Το σοκ των φορολογικών εσόδων: Γιατί αδειάζουν τα κρατικά ταμεία στη Γερμανία
Η ολοκλήρωση των εργασιών της ομάδας εργασίας για τις φορολογικές εκτιμήσεις, η οποία συνεδρίασε υπό αυστηρή μυστικότητα στο Stralsund, έφερε στο φως δεδομένα που προκαλούν ίλιγγο στους οικονομικούς επιτελείς της χώρας. Οι 35 εμπειρογνώμονες, προερχόμενοι από τη Bundesbank, τα οικονομικά ινστιτούτα και την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία (Statistisches Bundesamt), κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η γερμανική οικονομία στερείται της δυναμικής που είχε προβλεφθεί κατά το προηγούμενο φθινόπωρο. Η συνάντηση στο Ozeaneum, έναν χώρο που συνήθως φιλοξενεί θαλάσσια εκθέματα, μετατράπηκε σε σκηνικό σκληρών υπολογισμών που δείχνουν πως τα έσοδα για την ομοσπονδία, τα κρατίδια και τους δήμους θα υποχωρήσουν συνολικά κατά 87,5 δισεκατομμύρια ευρώ έως το τέλος της δεκαετίας.
Η εξέλιξη αυτή πλήττει με ιδιαίτερη σφοδρότητα την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς οι δήμοι έβλεπαν στους προϋπολογισμούς τους αυξημένες εισπράξεις από τον φόρο επιτηδεύματος, οι οποίες πλέον χαρακτηρίζονται ως υπερβολικά αισιόδοξες. Καθώς η βιομηχανική παραγωγή επιβραδύνεται και η κατανάλωση παραμένει στάσιμη, οι ροές προς τα δημόσια ταμεία μειώνονται οργανικά, δημιουργώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση που καθιστά τον προγραμματισμό έργων υποδομής και κοινωνικής πρόνοιας εξαιρετικά δυσχερή. Η απόκλιση των 17,8 δισεκατομμυρίων ευρώ που αναμένεται ειδικά για το έτος 2026 αποτελεί το πρώτο ισχυρό σήμα πως οι εποχές των πλεονασμάτων ανήκουν οριστικά στο παρελθόν, επιβάλλοντας μια νέα πραγματικότητα δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Ο αντίκτυπος του διεθνούς περιβάλλοντος: Πώς ο πόλεμος στο Ιράν πλήττει την οικονομία
Η ρίζα του προβλήματος, σύμφωνα με τις επίσημες τοποθετήσεις της κυβέρνησης, εντοπίζεται στη γεωπολιτική αστάθεια που πυροδότησε η σύρραξη στο Ιράν, επηρεάζοντας άμεσα τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και το κόστος παραγωγής. Ο Klingbeil υπογράμμισε με έμφαση πως οι συνέπειες του πολέμου είναι πλέον ορατές στην καθημερινότητα της γερμανικής αγοράς, καθώς το ενεργειακό σοκ που προκλήθηκε από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή φρενάρει την οικονομική ανάκαμψη. Η βιομηχανία, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της χώρας, βρίσκεται αντιμέτωπη με εκρηκτικές αυξήσεις στο ρεύμα και το φυσικό αέριο, γεγονός που οδηγεί σε χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης, ο οποίος για το τρέχον έτος δεν αναμένεται να ξεπεράσει το ισχνό 0,5%.
Στο πλαίσιο αυτό, οι διεθνείς αποφάσεις και η πολιτική που ακολουθείται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού φαίνεται να επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση, με τον Klingbeil να κάνει λόγο για έναν ανεύθυνο πόλεμο που υπονομεύει τη διεθνή σταθερότητα. Η μειωμένη οικονομική δραστηριότητα μεταφράζεται απευθείας σε λιγότερα φορολογικά έσοδα, καθώς οι επιχειρήσεις περιορίζουν τις επενδύσεις τους και οι πολίτες τηρούν στάση αναμονής. Η σύνδεση της εσωτερικής οικονομικής στενότητας με τις εξωτερικές κρίσεις αναδεικνύει την ευαλωτότητα της Γερμανίας στις ενεργειακές διακυμάνσεις, καθιστώντας σαφές πως η επιστροφή σε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης παραμένει ένα μακρινό και αβέβαιο σενάριο.
Πολιτική σύγκρουση για τον προϋπολογισμό 2027: Η κόντρα Merz και SPD για τους φόρους
Τα νέα οικονομικά δεδομένα πυροδότησαν άμεσα έναν γύρο έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων στο Βερολίνο, με τον Kanzler Friedrich Merz να παίρνει σαφή θέση κατά της επιπλέον επιβάρυνσης των υψηλών εισοδημάτων. Η διαφωνία μεταξύ της Union και του SPD εστιάζεται στον τρόπο με τον οποίο θα καλυφθεί η «μαύρη τρύπα» των 20 δισεκατομμυρίων ευρώ στον προϋπολογισμό του 2027, με την κυβέρνηση να βρίσκεται διχασμένη ανάμεσα σε περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων. Ο Friedrich Merz ξεκαθάρισε σε πρόσφατη συνέντευξή του πως η μετακύλιση του βάρους στους κορυφαίους φορολογούμενους δεν αποτελεί επιλογή, καθώς κάτι τέτοιο θα έπληττε καίρια τη μεσαία τάξη και τις επιχειρήσεις που φορολογούνται μέσω του συστήματος εισοδήματος.
Την ίδια στιγμή, οι φωνές από την πλευρά των Πρασίνων και της Αριστεράς εντείνονται, με τον Sebastian Schäfer να επιρρίπτει ευθύνες στον Markus Söder για τις φοροαπαλλαγές που επιβλήθηκαν στο παρελθόν χωρίς να φέρουν την αναμενόμενη ανάπτυξη. Η Ines Schwerdtner από το κόμμα της Αριστεράς προτείνει την επαναφορά του φόρου περιουσίας, υποστηρίζοντας πως η τρέχουσα πολιτική προστατεύει τους υπερπλούσιους την ώρα που οι απλοί πολίτες καλούνται να πληρώσουν το κόστος της κρίσης. Η σύγκρουση αυτή αναμένεται να κορυφωθεί μέχρι τις αρχές Ιουλίου, όταν και θα πρέπει να οριστικοποιηθούν τα βασικά μεγέθη του επόμενου προϋπολογισμού, με τα περιθώρια για συμβιβασμούς να στενεύουν επικίνδυνα.
Περικοπές και αυξήσεις σε προϊόντα: Ποιοι τομείς μπαίνουν στο στόχαστρο για εξοικονόμηση
Για την κάλυψη των τεράστιων ελλειμμάτων, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει μια σειρά από επώδυνα μέτρα που περιλαμβάνουν τη μείωση των επιδοτήσεων και την αύξηση των έμμεσων φόρων σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται η αύξηση του φόρου στον καπνό, το αλκοόλ αλλά και τη ζάχαρη, κινήσεις που στοχεύουν στην άμεση άντληση ρευστότητας για την κάλυψη των αναγκών του κράτους. Παράλληλα, τα υπουργεία έχουν λάβει διορία μέχρι το τέλος Μαΐου για να καταθέσουν τα δικά τους σχέδια περικοπών, καθώς η ανάγκη για εξοικονόμηση πόρων γίνεται πλέον επιτακτική για τη διατήρηση της λειτουργικότητας του κρατικού μηχανισμού.
Η κατάσταση περιγράφεται ως δραματική ειδικά για τις τοπικές κοινωνίες, όπου η εξάρτηση από την οικονομική συγκυρία είναι άμεση και οι πολίτες βιώνουν την παρουσία του κράτους μέσα από τις υποδομές και τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Ο Sebastian Schäfer προειδοποίησε πως η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να αγνοεί το γεγονός πως οι δήμοι σε ολόκληρη τη Γερμανία βρίσκονται σε οριακό σημείο. Η αναζήτηση πόρων μέσω του περιορισμού των subventions και της αναδιάρθρωσης των δαπανών φαίνεται να είναι ο μόνος δρόμος, αν και οι πολιτικές ισορροπίες εντός του κυβερνητικού συνασπισμού καθιστούν την υλοποίηση αυτών των αποφάσεων εξαιρετικά περίπλοκη διαδικασία.
Το μέλλον των εργαζομένων: Οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στον φόρο εισοδήματος
Παρά τη δημοσιονομική στενότητα, ο Klingbeil επιμένει στον σχεδιασμό μιας μεταρρύθμισης στον φόρο εισοδήματος που θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, με στόχο την ανακούφιση των χαμηλών και μεσαίων στρωμάτων. Η υπόσχεση για «εκατοντάδες ευρώ περισσότερα στην τσέπη» των φορολογουμένων παραμένει στο επίκεντρο της πολιτικής του SPD, παρά τις αντιδράσεις της Union που βλέπει με καχυποψία κάθε προσπάθεια αναδιανομής του πλούτου. Ο στόχος είναι να ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη των πολιτών, ώστε να τονωθεί η εσωτερική ζήτηση και να δοθεί μια νέα ώθηση στην οικονομία, η οποία δείχνει σημάδια κόπωσης υπό το βάρος του πληθωρισμού.
Ωστόσο, οι επικριτές αυτής της πολιτικής επισημαίνουν πως τα σχέδια αυτά μοιάζουν να είναι «χτισμένα στην άμμο», καθώς βασίζονται σε μια ανάπτυξη που προς το παρόν δεν έρχεται. Η πρόκληση για τον Klingbeil είναι να ισορροπήσει ανάμεσα στην κοινωνική ανάγκη για ελαφρύνσεις και την ψυχρή πραγματικότητα των αριθμών που δείχνουν πως τα ελλείμματα θα συνεχίσουν να διογκώνονται τα επόμενα χρόνια. Με το κενό να αναμένεται να φτάσει τα 29 δισεκατομμύρια ευρώ το 2028 και να εκτοξευθεί στα 51 δισεκατομμύρια ευρώ το 2029, η μάχη για τη φορολογική πολιτική της χώρας μόλις τώρα ξεκινά, καθορίζοντας το μέλλον της γερμανικής ευημερίας.
